Кіріспе

Эстрагол (p-аллиланизол, метил-хавикол) – табиғи органикалық қосылыс, фенопропен. Оның химиялық құрылымы метокси және аллиль топтарымен алмастырылған бензол сақинасынан тұрады. Ол анетолдың изомері, қос байланыстың орналасуымен ерекшеленеді. Бұл түссіз сұйықтық, бірақ таза емес үлгілер сары түсті болуы мүмкін. Ол түрлі ағаштар мен өсімдіктерде кездеседі, оның ішінде терпентин (қайың майы), анис, фенхель, лавр жапырағы, тархун және базилик. Ол парфюмерия жасауға қолданылады. Бұл қосылыс тархунның француз тіліндегі атауы – эстрагоннан шыққан.

Өндіріс

Жыл сайын жүздеген тонна базилик майы Ocimum basilicum (жалпы базилик) қайнату арқылы алынады. Бұл май негізінен экстрагольден тұрады, бірақ оның құрамында линалол да көп мөлшерде кездеседі. Эстрагол – таррагонның эфир майының негізгі құрауышы (60–75% құрайды). Ол сонымен қатар қарағай майы, терпентин, фенкел, анис (2%), Clausena anisata және Syzygium anisatum құрамында да бар. Эстрагол парфюмерияда қолданылады және биологиялық белсенді зат ретінде дәмдеуіштерде қолдануға шектеулер қойылған: оны дәмдеуіште эфир майы ретінде ғана пайдалануға болады. Калий гидроксидімен өңдегенде экстрагол анетолға айналады. Бірнеше зерттеулер метаболизм, метаболикалық белсенділік және ковалентті байланыс профильдерінің дозаға тәуелді екенін және әсер ету деңгейі төмен болғанда олардың маңыздылығы айтарлықтай төмендейтінін (яғни, бұл құбылыстар дозаға пропорционалды емес) нақты көрсетті. Атап айтқанда, егешқұйрықтардағы зерттеулер көрсеткендей, бұл құбылыстар 1–10 мг/кг дене салмағы дозалық диапазонында минималды болады, бұл адамның осы затқа күтілетін әсерінен 100–1000 есе артық. Осы себептерге байланысты, дәрілік шөптерді тұтыну нәтижесінде (ересектерде ұсынылған дозада қысқа мерзімді қолдану) экстраголға қатысты қазіргі әсерлер қатерлі ісік қаупін тудырмайды деген қорытындыға келді. Дегенмен, нәрестелер, жүкті және бала емізетін әйелдер сияқты сезімтал топтарға экстраголдың әсерін барынша азайту қажет.