Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұлдыз күнделіктері – ғарыш саяхатшысы Ижон Тихидің сатирикалық оқиғаларынан тұратын қысқа әңгімелер сериясы. Алғаш рет 1957 жылы «Dzienniki gwiazdowe» деген атпен жеке кітап ретінде жарық көрген, кейін 1971 жылы кеңейтілді. Осы серияға тығыз байланысты «Ze wspomnień Ijona Tichego» («Ижон Тихидің естеліктерінен») сериясы бар. Көбінесе осы әңгімелер мен басқа да бірнеше туындылар Ижон Тихидің оқиғаларының бір циклі саналады. 1954 жылғы басылымға коммунистік цензура берген рұқсатта «Жұлдыз күнделіктері» капиталистік қоғамды сатиралайтын туынды деп көрсетілген, бірақ коммунистік қоғаммен арасындағы көптеген параллельдерге назар аударылмады. Кітапта «Профессор А. Донда» романының ағылшын тіліне жасалған алғашқы аудармасы бар.
The Star Diaries is a series of short stories of the adventures of space traveller Ijon Tichy, of satirical nature, and first published as a separate book in 1957 titled Dzienniki gwiazdowe, expanded in 1971. Closely related to this series is the series Ze wspomnień Ijona Tichego [From the Memoirs of Ijon Tichy]. Usually these stories, and several others, are considered to be the same cycle of the adventures of Ijon Tichy. The permit of the Communist censors for the 1954 publication described The Star Diaries as a satire of the capitalist society while failing to notice numerous parallels with the Communist society. contains the first English translation of the following novel:
"Professor A. Dońda"
Ағылшын тіліне аударылмаған
"Елдің жиырма алтыншы және соңғы сапары" – Қышқы соғысқа сатиралық көзқараспен жазылған, коммунизмге қарсы туынды. Оқиғада Іжон шатасқан қонғаннан кейін "Мерка" және "Раша" деп аталатын екі үлкен держава арасындағы антагонизмнің ортасында қалады және Америкалық әрекеттерді зерттеу комитетінің алдында тұрғанда ғана өз шатастығын түсінеді. Бұл әңгіме 1957 жылдан кейін қайта басылған жоқ. "Dzienniki gwiazdowe" журналының 1971 жылғы басылымында профессор Тарантоганың (құрастырылған) кіріспесінде, Тихология институтының мәліметінше, 26-шы сапар Ион Тихинің туындысы емес, яғни бұл апокрифтік әңгіме екені айтылады. "Formuła Lymphatera" (1961) Антония Ллойд Джонс аударған: Станислав Лем. Шындық және басқа да әңгімелер. Кембридж, Массачусетс: MIT Press, 2021.
"The Twenty sixth and Last Voyage", a pro Communist satire on Cold War. In this story, after a confused landing, Ijon finds himself amid an antagonism between two superpowers "Merka" and "Rasha", and recognizes his confusion only standing in front of the House Un American Activities Committee. The story was never republished after 1957. In the 1971 edition of Dzienniki gwiazdowe, the (fictional) introduction written by professor Tarantoga explains that, according to the Institute of Tychology, the 26th voyage does not belong to the pen of Ijon Tichy, i. e., it was an apocryphal tale. "Formuła Lymphatera" (1961) it was transled by Antonia Lloyd Jones in: Stanisław Lem. The truth and other stories Cambridge, Mass. : MIT Press, 2021.
Бейімделулер
1965 жылы режиссер Марек Новицкийдің "Профессор Зазуль" атты поляк телефильмі жарық көрді. Ион Тихидің бірнеше саяхаттарының неміс тіліндегі бейімделуі бар. 2001 және 2002 жылдары екі тәуелсіз қысқа фильм түсірілді, олардың әрқайсысы 15 минуттық, режиссерлері - Денис Якобсен, Ранда Чауд және Оливер Ян (Ян сонымен қатар басты кейіпкер Ион Тихи рөлін сомдады), әйел голограмма ретінде Нора Цирнер ойнады. 2006 жылы сол команда неміс теледидары үшін "Ижон Тихи: Raumpilot" деп аталатын мини-сериалды жасады, әрқайсысы 15 минуттан тұратын 6 эпизодтан, ол 2007 жылдың наурызында ZDF телеарнасында көрсетілді. 2011 жылы 8 сериядан тұратын екінші сериясы жарық көрді. Карантиндегі театр және Sinking Ship Productions "Жетінші саяхатты" бейімдеді, онда Тихи уақыт тізбегіне ілігіп қалады, COVID-19 пандемиясы кезінде ағынды түрде көрсетілетін театр туындысына айналдырды. Бұл туындыны режиссер Джонатан Левин, драматург Джош Люксенберг және актер Джошуа Уильям Гелб жасады. "Егон Тихидің 7-ші сапары" деп аталатын бейімделу 2020 жылдың 30 шілдесінде екі рет тікелей эфирде көрсетіліп, YouTube-қа жүктелді. Ол Тихидің ғарыш кемесін бейнелеу үшін Гелбтің шкафын пайдаланды, ал Гелб өзінің алдын ала жазылған бейнелерімен тікелей эфирде өнер көрсетті. "Жетінші саяхат" сонымен қатар 5 ақпанда онлайн (VoD) көрсетілген Кшиштоф Янковскийдің "Pokój" ("Бөлме") атты ғылыми-фантастикалық комедиялық фильмінің негізі болды. Фильмде Тихи (Войцех Соларц) панславян парламентіне "кеңістік-уақыт бұрмалаушыны" қаруландыруға қарсы наразылық білдіруге ниеттенді, бірақ оны қарсыластар ұстап алды және оған жаңа қару сыналып көрді. Қарудың жанама әсері Тихинің көбейіп кетуі. Алайда, Тихи бұл мүмкіндікті қашып құтылу үшін пайдаланбастан, өзінің клондарымен дауласа бастайды, бұл "Жетінші саяхаттағы" жағдайларға ұқсас комикалық жағдайларға әкеледі. "Он бірінші саяхат" 1999 жылғы "Futurama" эпизодының 0105 "Бот планетасының қорқынышы" негізі болды. Лемнің әңгімесінде Ижон Тихи адамды жек көретін роботтар мекендейтін планетаға құлап түседі, сондықтан ол өзін робот ретінде жасырады. Ақырында ол барлық роботтардың ішінде адамдар бар екенін біледі. "Футурама"дағы оқиғада адамды жек көретін роботтар планетасының сюжеттік хикаясы қолданылған. "Он төртінші саяхат" 1985 жылы Кеңес Одағында анимациялық фильм ретінде жасалды. "Азербайжанфильм" студиясымен орыс тілінде түсірілген бұл 10 минуттық фильм "Ижон Тихидің күнделіктерінен. Энтеропияға саяхат" (Из дневников Ийона Тихого. Путешествие на Интеропию) деп аталды. Оның сценарийін жазып, режиссерлік еткен - орыс аниматоры Тищенко, Геннадий Иванович.
In 1965 a Polish TV film Профессор Зазуль was released, director Marek Nowicki (operator). German language adaptations of several voyages taken by Ijon Tichy exist. In 2001 and 2002, two independent short films were made, running about 15 minutes each, directed by Dennis Jacobsen, Randa Chahoud, and Oliver Jahn (Jahn also played the main character Ijon Tichy), with Nora Tschirner starring as the female hologram. In 2006, the same team produced a miniseries called Ijon Tichy: Raumpilot for German TV, with 6 episodes of 15 minutes each again, which premiered March 2007 on ZDF. A second series of 8 episodes followed in 2011. Theater in Quarantine and Sinking Ship Productions adapted "The Seventh Voyage", in which Tichy gets stuck in a time loop, into a work of streaming theater during the COVID 19 pandemic. The piece was created by director Jonathan Levin, playwright Josh Luxenberg, and performer Joshua William Gelb. The adaption, titled The 7th Voyage of Egon Tichy, was live streamed twice on July 30, 2020 and posted on YouTube. It made use of Gelb's closet to represent Tichy's spaceship, and Gelb performed live with pre recorded images of himself. The Seventh Voyage is also the base of the science fiction comedy film Pokój ("Room") by Krzysztof Jankowski premiered on February 5, 2021 online (VoD). In the film Tichy (Wojciech Solarz) was going to announce a protest against the weaponizing the "spacetime warper" at the Panslavic Parliament, but he was seized by the antagonists and a new weapon was tested upon him. A side effect of the weapon is the multiplication of Tichy. However instead of taking an advantage of this for an escape, Tichy starts to argue with his clones, leading to comic situations similar to these in "The Seventh Voyage". "The Eleventh Voyage" was a base of the 1999 Futurama episode 0105 "Fear of a Bot Planet". In Lem's story Ijon Tichy crash lands on a planet populated with human hating robots, so he disguises himself as a robot. Eventually he finds out that all robots are in fact disguised humans. The story in Futurama loosely uses the plot trick of the planet of human hating robots. "The Fourteenth Voyage" was rendered as an animation film in the Soviet Union in 1985. Produced by Azerbaijanfilm in Russian language, this 10 minute film was titled From the Diaries of Ijon Tichy. A Voyage to Enteropia (Из дневников Ийона Тихого. Путешествие на Интеропию). Its screenwriter and director is Russian animator Тищенко, Геннадий Иванович.