Кіріспе

Frangula californica (бұрын Rhamnus californica деп жіктелетін) – Солтүстік Американың батысында табиғи түрде өсетін, қара бұта тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі. Оны көбінесе Калифорния кофебұтасы және Калифорния қара бұтасы деп атайды.

Тарату

Бұл өсімдік Калифорнияда, АҚШ-тың оңтүстік-батысында және Мексиканың Баха-Калифорния штатында табиғи түрде өседі. Өсімдік еменді ормандар мен шапаральды мекендерде, сондай-ақ оның ареалындағы көптеген басқа да жерлерде кездеседі.

Сипаттама

Frangula californica – биіктігі шамамен бұта. Түрлеріне қарай пішіні өзгеріп отырады. Қолайлы жағдайда бұл өсімдік 4 метрден асатын кішкентай ағашқа айналуы мүмкін. Frangula californica subsp. californica – калифорниялық кофе-жемісі; Батыс Калифорнияда кеңінен таралған. Жемісі екі тұқымды; бұтақтары қызыл; жапырақтарында айқын тамырлар көрінеді. Frangula californica subsp. crassifolia – серпентинде өсетін ақ түсті кофе-жемісі; Серпентин топырағындағы Солтүстік Калифорния жағалау аймақтарында эндемик. Frangula californica subsp. cuspidata – Сиерра ақ түсті кофе-жемісі; Оңтүстік Сиерра, Трансверс жоталары, Жармұрын жоталарында өседі. Frangula californica subsp. occidentalis – Батыс Калифорния кофе-жемісі; Солтүстік Калифорния мен Оңтүстік-Батыс Орегонның серпентин топырақтарында, Кламат тауларында және Солтүстік Калифорния жағалау жоталарында кездеседі. Жемісі үш тұқымды; бұтақтары қоңыр; жапырақтарында көзге көрінбейтін тамырлар бар. Frangula californica subsp. tomentella – ақ түсті кофе-жемісі. Frangula californica subsp. ursina – шөлдегі ақ түсті кофе-жемісі; Сан-Бернардино таулары мен Мохаве шөліндегі аспан аралдарында ғана өседі.

Экология

Бұл бұта көптеген өсімдік қауымдастықтарының құрамына кіреді және Калифорния шапарралы мен орманды жерлері, жағалаудағы ақ жусанды бұталы жерлер, Калифорния еменді ормандары сияқты әртүрлі орталарда өседі. Ол тұманды жағажайлық емен ормандары, жағалаулық секвойя ормандары, Калифорнияның аралас мәңгі жасыл ормандары және таулық қылқан жапырақты ормандары сияқты орман түрлерінде де өседі.

Өсіру

Бұл өсімдік гүлзарларда сәндік өсімдік ретінде өсіріледі, жергілікті өсімдіктерге, суды үнемдеуге және жабайы жануарларға арналған бақшаларға отырғызу үшін; үлкен тоқпақтар мен ыдыстарда; сондай-ақ табиғи ландшафтты жасау және ортаны қалпына келтіру жобаларында қолданылады. Ол топырақ эрозиясын тоқтатуға да пайдаланылады және көбінесе бұғылардан қорғалған.