Кіріспе

Австралиялық саясаткер

Тонкин білім берудегі ең үлкен жетістіктерін бір мұғалімдік мектептерді үлкен мектептерге біріктіруде, бұл ауылдық аймақтарда кең таралған; мектептердің материалдық базасын жаңартуда; сыныптардағы оқушылар санын азайтуда; және мұғалімдерді даярлау деңгейін арттыруда көрді. Ол оппозицияның аборигендер мен ақ нәсілді оқушыларды бөліп оқыту туралы ұсыныстарын қабылдамады, өйткені оқыту тәжірибесінде абориген балаларының "ақ нәсілді балалармен бірдей жақсы оқығанын, тіпті кейде олардан да жақсы оқығанын" байқағанын айтты. Сол сайлауда Тонкиннің Солтүстік-Шығыс Фримантельдегі мандаты қайта бөлу салдарынан таратылды, сондықтан ол жаңадан құрылған Мелвилл округіне ауысты. 1951 жылдың маусым айында Уайз Еңбек партиясының төрағасы қызметінен кетіп, Солтүстік территорияның әкімшісі болып тағайындалды. Одан кейін өткен дауыс беруде Хоук партия жетекшісі болып сайланды, ал Тонкин оның орынбасары болды.

Хоук үкіметі (19531959)

Алты жыл оппозицияда болғаннан кейін, Лейбористер партиясы 1953 жылғы штаттық сайлауда жеңіске жетті. Лейбористер партиясының жетекшісінің орынбасары Хоук Тонкинге өзінің ведомстволарын таңдауға рұқсат берді. Ол өзін Құрылыс және Сумен жабдықтау министрі етіп тағайындады. Ол бұл лауазымдарға қызығушылық танытты, себебі олар "көп шығын көретін ведомстволар" еді, сондай-ақ бұл лауазымдар "адам ең көп нәрсеге қол жеткізе алатын ең үлкен мүмкіндік" екенін айтты. Ол Оңтүстік Перт қаласын орталық бизнес аймағымен байланыстыратын Суан өзені арқылы салынатын Нарроуз көпірі мен трассасын жоспарлауға және құрылысын бастауға қатысты. Сондай-ақ, Нарроуз көпірінен Каннинг тас жолына дейінгі Квинна тас жолының бірінші кезегі де осы кезде басталды. Нарроуз көпірі Маунтс-Бейде үлкен аумақта жерді қайта жаңартуды қажет еткендігі үшін көп дау тудырды. Тонкин автокөліктің көбеюі "табиғат жағдайларына белгілі бір деңгейде тигізуді" талап ететініне өкініш білдірді. 1959 жылдың ақпанында Тонкин көпірдің жаңа атын жариялады: "Алтын Батыс көпірі". Бұл атау Алтын қақпа көпірінің атын және танымал жергілікті сусын "Алтын Батыс" атын көшіргендігі үшін даулы болды. 1959 жылғы штаттық сайлауда Лейбористер партиясы жеңілгеннен кейін атау Нарроуз көпіріне қайта өзгертілді. Көпір 1959 жылдың қараша айында Бренд үкіметі тарапынан ашылды. Сумен жабдықтау министрі ретінде Тонкин Ұлы Оңтүстік аймағына ауқымды Ауыл шаруашылығы сумен жабдықтау схемасын кеңейтуді басқарды және Серпентин тоғанын жоспарлауды бастады. 1958 жылы ол Батыс Австралияға инвесторларды тарту үшін Еуропа мен Америка Құрама Штаттарына сауда миссиясын жетектеді. Тонкиннің потенциалды компанияларға ұсынған жеңілдіктері оппозиция тарапынан тым жомарт деп сынға алынды.

Оппозицияда (1959-1971)

Хоук пен Еңбек партиясы 1959 жылғы штаттық сайлауда Дэвид Брэнд пен Коалициядан жеңіліске ұшырады. Бірақ Хоук Еңбек партиясының басшысы қызметін сақтап қалды. Брэнд үкіметі дереу ставкалар жөніндегі Корольдік комиссияны құрды, ол көбінесе ат жарысына қатысып, кредит ставкаларына қарсы болғандықтан Тонкинге бағытталғандай болды. Дегенмен, комиссия Тонкинге қарсы ешқандай айып таққан жоқ. Еңбек партиясы 1962 жылғы штаттық сайлауда жеңіске бір орын жетпей қалды, бірақ 1965 жылғы штаттық сайлауда көптеген орындарды жоғалтты. 1966 жылдың желтоқсанында Хоук отставкаға кетті, ал Тонкин Еңбек партиясының басшысы болып сайланды, осылайша оппозиция жетекшісіне айналды. Герб Грэм жетекшінің орынбасары болып сайланды. Тонкин ұлттық деңгейде танымал болды, ол жеке мектептерге мемлекеттік көмекке қарсылығын тоқтатуды қолдаған Еңбек партиясының жақтаушысы болды. Ол федералдық Еңбек партиясының жетекшісі Гоуф Уитлэм және осы мәселені қолдаған көптеген саясаткерлерге қосылды. Тонкин Батыс Австралияда жекеменшік мектептерге, әсіресе католик мектептеріне қаржы жұмсау мемлекеттік мектептер жүйесіне түсетін қысымды азайтып, ата-аналарға мектеп таңдау мүмкіндігін ұсынатынын айтты. Тонкин 1966 жылы Квинсленд штатындағы Surfers Paradise қаласында өткен Еңбек партиясының ұлттық конференциясында сөз сөйлеп, партияны жеке мектептерге мемлекеттік көмекке қарсылығын қайта қарауға көндірді. Тонкин сондай-ақ Коалицияның үкімет ішіндегі құпиялылығын үнемі сынады. Губернатор сэр Дуглас Кендрю 1971 жылдың 3 наурызында Тонкин мен оның министрлер кабинетін қызметке бекітті. Он екі мүшеден тұратын министрлер кабинетін Еңбек партиясының мүшелері таңдады, ал Тонкин министрлік лауазымдарды бөлуге жауапты болды. Тонкиннің өзі премьер-министр, білім министрі, қоршаған ортаны қорғау министрі және мәдениет министрі болып тағайындалды, соңғысы жаңа лауазым болды. Кабинет мүшелерінің тек екеуі – Тонкин мен вице-премьер Грэм бұрынғы министрлік тәжірибесіне ие болды. 69 жасында ол қызметке кіріскен кездегі ең қарт премьер-министр болды және Батыс Австралияда туған алғашқы Еңбек партиясының премьер-министрі еді. Бір орындық көпшілік болғандықтан, спикердің дауысы шешуші болды және Еңбек партиясының мандатын жоғалтуы үкіметтің құлауына әкелуі мүмкін еді. Сондықтан үкімет палатада толық қатысуды қамтамасыз етуге мұқият болды, заң жобалары жеңіліске ұшырамауы үшін. Бұған қоса, үкімет Заң шығарушы кеңесте көпшілікке ие болмады, себебі Коалициядан 62 000 дауыс көп алғанмен, ауылдық жерлерді дұрыс есептемеу салдарынан бұл кеңесте олардың үстемдігі болмады. Бұл заң шығару процесін қиындатты, сондықтан Тонкин үкіметінің кезеңінде Заң шығарушы кеңес 21 заң жобасын мақұлдамады.

Бюджеттік мәселелер

Батыс Австралия үкіметінің қаржылық жағдайы Тонкиннің премьерлік кезінде нашар болды. Тонкин 1971 жылы сәуірде өткен премьерлер конференциясында федералдық қаржыландырудан 5,6 миллион доллар (қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> миллион долларға тең) алуға қол жеткізді, бұл тапшылықты басқарылатын деңгейге жеткізуге көмектесті. Тонкин қаржыландыруды қажет ететін сайлау алдындағы уәделерін орындай алмайтынын жариялады, ал оппозиция жетекшісі Брэнд бюджеттің жағдайы нашар болғанын білгенде Тонкин мұндай кең ауқымды уәделер бермеуі керек екенін айтты. 1971 жылдың қыркүйек айында қазынашы Том Эванс ұсынған бюджет халыққа ұнамады. 1971 жылдың 30 қыркүйегінде бас прокурор және теміржол министрі Рон Бертрамның денсаулығына байланысты отставкаға кетуі Тонкиннің алғашқы кабинеттік қайта құруын қажет етті. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып өзін қазынашы етіп тағайындады, білім беру саласын Эвансқа, ал қоршаған ортаны қорғауды Рон Дэвисқа берді, өзіне мәдениет саласын қалдырды. Қайта құру барысында Артур Бикертон тұрғын үй министрі ретінде кабинетке қосылды.

Аскот кезекті сайлауы

1971 жылғы 8 қазанда спикер Мерв Томс парламент еденінде құлап, кейін қайтыс болды, бұл Аскот округіне қосымша сайлау өткізуді қажет етті. Лейбористер көпшілігін жоғалтқандықтан, Коалиция жақтастары Коалиция жеңіске жетеді деп сеніп, мерзімінен бұрын сайлау шақыруды талап етті. Либерал партиясының орынбасары Чарльз Корт Тонкинге, олар бір депутаттары кем болғанда үкіметке сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс енгізбейтінін айтты, бірақ Отандастар партиясының жетекшісі Кроуфорд Нальдер мұндай кепілдік бермеді. Сенімсіздік білдіру ұсынысынан жеңіліп қалу қаупін сезіне отырып, Тонкин губернатор Кендрюге парламентті жабылуға мәжбүр етті, яғни қосымша сайлаудан кейін ғана отырыстар өтетін болды. Сайлауда жеңіске жеткен партия үкімет құратындықтан, екі тарап та белсенді науқан жүргізді. Корт әдеттен тыс көтеріңкі көңілде болды, тіпті Белмонтта есік қағып, лейбористік депутат Дон Тейлорды таң қалдырды. Лейбористердің үміткері Мал Брайс либералдық үміткер Фред Чейниге қарсы жеңіске жетті, бірақ округтегі үлесі шамамен 10 пайызға төмендеді. Лейбористердің Брайан Беркі бұрынғыда қауіпсіз саналған округте 30 дауыс айырмасымен қосымша сайлауда жеңіске жетті. Whitlam үкіметінің министрі Фред Дейлидің Форрест Плейсте жасаған қауқырт сөздері фермерлерді ашуландырып, Whitlam-ға заттар лақтыруға себеп болды. Whitlam үкіметінің тағы бір даулы шешімі – көпшілік үлесі шетелдік компанияларға тиесілілігі және экологиялық алаңдаушылықтарға байланысты Бунбери маңындағы алюминий зауыты үшін Alwest бірлескен кәсіпорнын тоқтату болды. Сайлау нәтижесінде лейбористер 0,81 пайыз дауыс жоғалтты. Ең үлкен өзгерістер ауылдық аймақтарда болды, нәтижесінде Коалиция Албани, Мерредин-Йилгарн, Пилбара және Тудиай округтерін жеңіп алды, бұл Коалицияға сайлауда жеңіске жетуге жеткілікті болды. Тонкиннің орнын 1974 жылғы 8 сәуірде премьер-министр болып Чарльз Корт басты. Көптеген адамдар лейбористердің жеңілісіне Whitlam үкіметін кінәлады. Корт: «Джон Тонкин Канберрада досын табудың орнына, Австралияны аударып тастауға тырысқан адаммен кездесті», – деді. Тонкиннің әйелі Джоан Whitlam-ның Батыс Австралиядағы лейбористерге зиян келтіргеніне келісті. Ал вице-премьер Дон Тейлор Корттың либералдарды «жақсы басшылықпен» жеңіске жеткізгенін және Whitlam-ның үлкен рөл атқармағанын айтты.

Кейінгі өмірі

Тонкин оппозиция басшысы ретінде қызметін жалғастырды, Батыс Австралиядағы алғашқы ресми көлеңкелік министрлікті басқарды. Ол 1976 жылдың 15 сәуірінде басшылық лауазымынан қанағаттанды және 1977 жылғы штаттық сайлауда өзінің мандатын қайта жаңартудан бас тартты. Мельвилл округінде оның орнын Барри Ходж, ал Еңбек партиясының басшысы ретінде Колин Джеймисон басты. Тонкин парламентте 43 жыл, 10 ай және 11 күн қызмет етті, бұл оны 2021 жылға дейін Батыс Австралия Парламентінің ең ұзақ қызмет еткен депутаты етті. Сол жылы Тонкинге Шығыс Фримантл қаласының құрметті азаматы атағы берілді. Зейнетке шыққаннан кейін ол Шығыс Фримантлде, содан кейін Оңтүстік Пертте тұрды. 1995 жылдың 20 қазанында Оңтүстік Перттегі Конкорд зейнеткерлер үйінде дүние салды. Бес күннен кейін Уэсли шіркеуінде мемлекеттік азалау рәсімі өтті, ал оның денесі Фримантл зиратында өртеліп, күлі шашылды.

Мұра

1985 жылы Бичборо-Госнелл тас жолы төртінші кезеңі ашылғаннан кейін Тонкин тас жолы деп аталды, ол Кловердейлдегі Харди жолын Редклифтегі Ұлы шығыс тас жолымен байланыстырды. Тонкин 1985 жылғы 1 мамырда аталған кезеңнің ашылу салтанатында таспаны кесті. 1985 жылы Батыс Австралия Су басқармасының (кейін Су корпорациясы) Лидервиллдегі бас кеңсесі Джон Тонкин су орталығы деп аталды. Шығыс Фримантлдегі саябақ Джон Тонкин қорығы деп аталды. Тонкин 1939 жылдан 1989 жылға дейін тұрған Шығыс Фримантлдегі үйі, Престон Пойнт жолындағы Калифорния бунгалосы 2003 жылы Мемлекеттік мұра орындары тізіміне енгізу үшін қарастырылды, бірақ мұра министрі Том Стивенс үйді тізімге қоспауды бұйырды. Алайда, 2004 жылдың тамызында Қалалық жоспарлау апелляциялық трибуналы бұл шешімді жоққа шығарды. Жергілікті мұраны қорғау белсенділері мен Батыс Австралияның Ұлттық қоры үйді мұра ретінде тіркеуді талап етті. Үй 2007 жылы бұзылды. 2011 жылдың қыркүйегінде Мандурадағы Мандура орта мектебі мен Мандура аға колледжінің бірігуінен құрылған жаңа мектепке Джон Тонкин колледжі деген ат берілді. Тонкиннің отбасы мүшелері, оның ішінде жесірі Джоан, 2011 жылғы 16 қарашада өткен ресми ат беру рәсіміне қатысты. Мектеп 2012 оқу жылының басында есігін ашты.