Кіріспе

MALT лимфомасы (MALToma деп те аталады) – лимфоманың бір түрі, ол шырыш қабыққа байланысты лимфоидты тінін (MALT) қамтиды, көбінесе асқазанды, бірақ дерлік кез келген шырышты қабық орны зардап шегуі мүмкін. Бұл MALT-тың шеткі аймағындағы B-лимфоциттерінен пайда болатын қатерлі ісік.

Диагностика және стадиялау

MALT лимфомасы көбінесе пайда болған органда көп ошақты ауру ретінде көрінеді және асқазан-ішек жолындағы басқа ауру процестерінен макроскопиялық тұрғыдан ажырату қиын. MALT лимфомасын диагностикалауда эндоскопия маңызды рөл атқарады, көрінетін зақымданулардан бірнеше биопсия алу қажет, сондай-ақ макроскопиялық жағдайда нормальды тіндердің үлгілері, яғни асқазанның картасы жасалуы тиіс. Гистологиялық тұрғыдан алғанда, маргиналды аймақ бөлігінің кеңеюі және неопластикалық шағын лимфоциттердің жиынтығының дамуы байқалады. Неопластикалық жасушалардың морфологиясы әртүрлі болуы мүмкін: шағын жетілген лимфоциттер, центроциттерге ұқсас жасушалар (центроциттерге ұқсас жасушалар) немесе маргиналды аймақ/моноцитоидты В жасушалары. Плазмалық немесе плазмацитоидты дифференциация жиі кездеседі. Лимфоидты фолликулдер MALT лимфомасына тән, бірақ олар жиі неопластикалық жасушалармен басылып қалуы немесе отарлануы мүмкін. Ірі түрленген В жасушалары қазіргі уақытта шағын жасушалар популяциясы арасында шашырап орналасқан. Егер бұл ірі жасушалар жиынтықтарда немесе жапырақшалар түрінде болса, ірі В жасушалы лимфома диагнозын қарастыру керек. MALT лимфомасының ерекше белгісі – эпителийлік құрылымдарда неопластикалық жасушалардың болуы, бұл бездік архитектураның бұзылуына және лимфоэпителийлік зақымданулардың пайда болуына әкеледі. MALT лимфомасын реактивті инфильтраттардан ажырату қиын болуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда сенімді диагноз қою үшін бірнеше эндоскопиялар қажет болуы мүмкін. Wotherspoon ұпалы, MALT лимфомасымен байланысты гистологиялық белгілердің дәрежесін бағалауға және диагноз қойылған кезде сенімділікті білдіруге көмектеседі. Иммуногистохимия MALT лимфомасын басқа шағын В жасушалы лимфомалардан ажыратуға көмектеседі. CD19, CD20, CD22 және CD79a сияқты В жасушаларымен байланысты антигендер әдетте экспрессияланады. Шағын лимфоциттік лимфома мен MCL-дан айырмашылығы, CD5 бояуы көбінесе теріс нәтиже береді, ал осы лимфомаларды CD23 (шағын лимфоциттік лимфомада оң) және CyclinD1 (MCL-да оң) арқылы одан әрі ажыратуға болады.

Қауымдастықтар

Асқазанның MALT лимфомасы жиі (72–98%) Helicobacter pylori бактериясының болуымен, созылмалы қабынумен немесе H. pylori вируленттілік факторларының, мысалы CagA әсерімен байланысты. Алғашқы диагноз езофагогастродуоденоскопия (EGD, жоғарғы эндоскопия) арқылы күдікті зақымданулардың биопсиясымен қойылады. Осы микробтың бар-жоғын анықтау үшін H. pylori тестілері бір мезгілде жүргізіледі. Басқа аймақтарда да патогенезде созылмалы иммундық стимуляция күдікті (мысалы, Сёгрен синдромы және Хашимото тиреоидиті сияқты созылмалы аутоиммундық аурулар мен сілекей безі және қалқанша безінің MALT лимфомасы арасындағы байланыс). Бірақ бұл тексерулер лимфомамен зақымдалмаған аймақтардан алынуы керек, ал организмді анықтау кең ауқымды ішек метаплазиясы аймақтарында қиын болуы мүмкін. Протондық насосты тежеу инфекцияны басуға қабілетті болғандықтан, осы дәрілер класымен емдеуді биопсия алудан 2 апта бұрын тоқтату қажет. Гистологиялық зертхана нәтижесі теріс болған жағдайда, инфекцияның басылған немесе жақында емделгенін анықтау үшін серологиялық тест жүргізілуі керек. Асқазан MALT лимфомасының H. pylori инфекциясымен байланысы анықталғаннан кейін, ерте сатыдағы асқазан ауруын H. pylori-ні жою арқылы емдеуге болатыны белгілі болды, қазіргі таңда терапияның негізгі әдісі осы. H. pylori емделген жағдайлардың 50-95%-ы толық жауап (CR) береді. API2 MLT фузиялық генін тудыратын t(11;18)(q21;q21) хромосомалық транслокация, ерадикациялық терапияға нашар жауап берудің көрсеткіші болып табылады.

Сәулелік терапия

MALT лимфомасы үшін сәулелік терапия алғашқы тиімді ем болып табылады. Ол локальды асқазан лимфомасының IE және II 1E сатыларында жергілікті бақылауды және мүмкін емді қамтамасыз етеді, ретроспективті зерттеулерде 5 жылдық EFS 85-100% көрсеткіші тіркелген. Дегенмен, сәулелену аймағы үлкен болуы мүмкін, себебі ол бүкіл асқазанды қамтуы керек, ал оның мөлшері мен пішіні әртүрлі болуы мүмкін. Соңғы 20 жылда сәулелену техникасы едәуір жақсарды, оның ішінде науқасты аш қарында емдеу, сәулелену аймағын және қажетті дозаны азайту сияқты жаңалықтар енгізілді. 15 бөлікке (дозаға) бөлінетін 30 Грей (Gy) дозасындағы сәулелік терапия, төзімді токсикалық әсерлермен және тамаша нәтижелермен байланысты болуы мүмкін. Сондықтан, антибиотиктермен емдеу сәтсіз аяқталған немесе көрсетілмеген жағдайларда сәулелік терапия жергілікті ауру үшін басымдыққа ие әдіс болып табылады. Сондай-ақ, сәулелік терапия бастапқы сәулелену аймағынан тыс жерлерде пайда болған қайталануларды бақылау үшін де қолданылуы мүмкін екенін дәлелдейтін мәліметтер бар.

Эпидемиология

Бір типті қан жасушаларына қатысты барлық қатерлі ісіктердің 8 пайызы MALT лимфомалары құрайды.