Кіріспе
Лимфа түйіндерінің қатерлі ісігінің түрі
Лимфома – лимфоциттерден, яғни ақ қан жасушаларының бір түрінен пайда болатын қатерлі ісіктердің түрлері. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы лимфомаларды бес негізгі топқа бөледі, соның ішінде Ходжкин лимфомасы да бар. НХЛ-ның төрт тобында 60-тан астам лимфоманың нақты түрлері кездеседі. Диагноз сүйек миының немесе лимфа түйінінің биопсиясын зерттеу арқылы қойылады. АҚШ-та халықтың 2,1% өмірінде бір рет осы ауруға шалдығады.
Белгілері мен симптомдары
Н. Ходжкин лимфомасының белгілері мен симптомдары денедегі орналасқан жеріне қарай әртүрлі болады. Симптомдарына ісінген лимфа түйіндері, қызба, түнгі терлеу, салмақ жоғалту және шаршаңқылық жатады. Біз 41 локустан 67 бір нуклеотидтік полиморфизмді табысты анықтадық, олардың көп бөлігі субтипке тән.
АИТВ/ЖИТС
Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) 1987 жылы Ходжкин емес лимфоманың кейбір түрлерін қатерлі ісіктердің СПИД-ті анықтайтын түрлері ретінде тіркеді. Бұл қатерлі ісіктің пайда болуында ВИЧ вирусының өзі емес, иммундық жүйенің әлсіреуі себеп болады, иммундық жүйенің әлсіреу деңгейі мен Ходжкин емес лимфома (ХЭЛ) даму қаупі арасында анық байланыс бар. Сонымен қатар, HTLV сияқты басқа ретровирустар да ВИЧ таралатын механизмдер арқылы таралуы мүмкін, бұл бір уақытта екі инфекцияға шағу қаупін арттырады. АИТВ инфекциясының даму барысы уақыт өте келе көп өзгерді. Осының салдарынан, соңғы жылдары АИТВ жұқтырған адамдар арасында Ходжкин емес лимфома (ХЭЛ) ауруына шағу көрсеткіші айтарлықтай төмендеді.
Емдеу
НХЛ-ны дәстүрлі емдеуге химиотерапия, радиотәрізді ем және дің жасушаларын трансплантациялау кіреді. Сондай-ақ, НХЛ-ны емдеуде қолданылатын иммунотерапия саласында да жаңалықтар пайда болды.
Химиотерапия
В-клеткалы Ходжкиндік емес лимфома үшін ең көп қолданылатын химиотерапия – R CHOP, ол төрт препараттан (циклофосфамид, доксорубицин, винкристин және преднизон) және ритуксимабтан тұратын схема. 2023 жылы Ұлттық жан-жақты қатерлі ісік желісі бірінші қатарлы DLBCL үшін 1-ші категориядағы басымдыққа ие схема ретінде полятузумаб ведотин, антидене-дәрілік конъюгаты қосылған R CHP схемасын ұсынды.
Емдеудің асқынулары
Егер қатысушыларға шеміршек жасушаларын трансплантация жасалса, олар трансплантаттың қабылдаушыға қарсы әрекет етуінен туындайтын ауруға шалдығуы мүмкін. Трансплантациядан кейінгі иммундық қабынуды және аутоиммундық ауруларды емдеу үшін плацебомен салыстырғанда, мезенхималық стромальды жасушалар (МСЖ) терапиялық мақсатта қолданылса, барлық себептерге байланысты өлім-жітімді азайтуы мүмкін. Химиялық терапиядан өткен немесе шеміршек жасушаларын трансплантациялаған адамдарға қан кету қаупі жоғары болғандықтан тромбоциттерді құю қажет болуы мүмкін. Емдік/профилактикалық емес тромбоциттерді құюды профилактикалық құюмен салыстырғанда, қан кетуден туындайтын өлім-жітімде айтарлықтай айырмашылық байқаылмайды, және бұл ауыр қан кету оқиғасы болған күндердің санын аздап қысқартуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, емдік тромбоциттерді құю кем дегенде бір рет ауыр қан кетуге ұшыраған адамдардың санын арттырады, ал тромбоциттерді құюдың қажеттілігін азайтады.
Басқа
Гематологиялық қатерлі ісіктермен ауырған ересек пациенттерге стандартты емдеуге аэробты физикалық жаттығуларды қосу, мазасыздықты және қауіпті жағымсыз әсерлерді азайтуға көмектеседі ме, әзірге белгісіз.
Болжам
Прогноз субтипіне, сатысына, адам жасына және басқа да факторларға байланысты. Барлық субтиптер бойынша лимфоманың 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші 71-74% құрайды.
Эпидемиология
Жалпы әлем бойынша 2010 жылы 210 000 адам қайтыс болды, бұл көрсеткіш 1990 жылы 143 000 адамды құрады. Ходжкиндік емес лимфома ауруына шалдығу көрсеткіші жас өскен сайын тұрақты түрде артады.
Австралия
Жыл сайын Австралияда шамамен 6600 адам Ходжкин емес лимфомаға шалдығады.
Канада
Канадада НХЛ ерлерде ең көп таралған бесінші, әйелдерде алтыншы қатерлі ісік. Лимфоидты қатерлі ісікке шалдығу мүмкіндігі ерлерде 44-ке 1, әйелдерде 51-ге 1-ге тең.
Ұлыбритания
2014-2016 жылдардағы мәліметтер бойынша, әр жылы шамамен 13 900 адамға лимфома (НХЛ) диагнозы қойылады. Ұлыбританияда бұл ең көп кездесетін қатерлі ісіктердің алтыншысы, ал қатерлі ісіктерден болатын өлімдердің себебі бойынша – он бірінші орында тұр, және жылына шамамен 4900 адам қайтыс болады.
Америка Құрама Штаттары
2012-2016 жылдар аралығындағы жас бойынша түзетілген деректерге сәйкес, әр жылы 100 000 ересек адамның арасында шамамен 19,6 жағдай НХЛ (лимфома), 100 000 ересек адамның арасында 5,6 өлім-жағдай тіркеледі, ал Ходжкин емес лимфомасы бар 694 704 адам бар. Ерлер мен әйелдердің шамамен 2,2 пайызы өмірінде бір рет НХЛ диагнозын естиді. Американдық Қатерлі Ісік Қоғамы Ходжкин емес лимфомасын АҚШ-тағы ең көп таралған қатерлі ісіктердің бірі деп санайды, ол барлық қатерлі ісіктердің шамамен 4 пайызын құрайды.
Тарих
Ходжкин лимфомасының жіктелуі бойынша бірлікке тез қол жеткізілсе де, одан әрі жіктелуді қажет ететін әртүрлі аурулардың үлкен тобы қалды. Генри Раппапорттың 1956 және 1966 жылдары ұсынған Раппапорт жіктелуі, Ходжкиннен басқа лимфомалардың алғашқы, кеңінен қабылданған жіктемесі болды. 1982 жылы жарияланғаннан кейін, Жұмыс Формуласы осы аурулар тобы үшін стандартты жіктемеге айналды. Ол Ходжкин емес лимфома немесе НХЛ терминін енгізіп, лимфоманың үш сатысын анықтады. НХЛ көптеген әртүрлі жағдайлардан тұрады, олардың арасында ортақ белгілер аз. Олар агрессивтілік деңгейі бойынша топтастырылады. Агрессивтілігі төмен Ходжкин емес лимфома ұзақ өмір сүруге мүмкіндік береді, ал агрессивтілігі жоғары Ходжкин емес лимфома емсіз тез өлімге алып келуі мүмкін. Нақтырақ жіктеме болмаса, бұл атау адамдар мен дәрігерлер үшін пайдасыз. Лимфоманың түрлері осы жерде тізімделген. Дегенмен, Жұмыс Формуласы мен НХЛ санаты әлі де көптеген мамандар тарапынан қолданылады. Бүгінгі күнге дейін, ірі онкологиялық орталықтар, соның ішінде АҚШ Ұлттық Онкология институтының SEER бағдарламасы, Канадалық Онкология қоғамы және IARC лимфома статистикасын Ходжкин лимфомасы мен Ходжкин емес лимфомасы ретінде жинақтайды.