Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль раввині (1941–2020)
Israeli rabbi (1941–2020)
Елияху Бакши Дорон (5 сәуір 1941 – 12 сәуір 2020) – 1993 жылдан 2003 жылға дейін Ришон ЛеЦион (Израильдің бас раввині) қызметін атқарған израильдік раввин. Оған дейін Бат-Ям және Хайфа қалаларының сефард бас раввині болды. Бакши Дорон халахикалық (иудей заңнамасы) шешімдері үшін хареди лидерлерінің, ал ассимиляция мәселесіндегі ұстанымы үшін реформа қозғалысының сынға ұшырады. Ол дінаралық диалогты және зорлық-зомбылыққа қарсылықты қолдауымен белгілі болды.
Eliyahu Bakshi Doron (; April 5, 1941 – April 12, 2020) was an Israeli rabbi who served as Rishon LeZion (Chief Rabbi of Israel) from 1993 to 2003. Prior to that he served as Sephardi Chief Rabbi of Bat Yam and Sephardi Chief Rabbi of Haifa. Bakshi Doron was criticized by Haredi leaders for some of his halakhic (Jewish legal) decisions, and by the Reform movement for his position on assimilation. He was known for his promotion of interfaith dialogue and nonviolence.
Ерте өмір және білім
Элияху Бакши Дорон Иерусалимде дүниеге келді. Оның әкесі Бен Сион Бакши Дорон қаланың тумасы, ал анасы Това Сирияның Алеппо қаласынан көшіп келген иммигрант болған. Оның екі інісі мен бір сіңлісі бар. Жастық шағында Элияху діни сионистік қозғалыстың бірнеше белгілі ешиваларында оқыды. Ол білімін «Ешиват Хадаром», «Хеброн Ешива» және «Кол Я'аковта» жалғастырды. Осы кезеңде ол раввиндық мансапқа ұмтылып, жетекші халахикалық ғалымдар – Раввин Йосеф Шалом Элиашив, Бетцалель Золти және Овадия Йосефпен байланыс орнатты. 1998 жылы Бакши Дорон Түркияның Стамбул қаласында түрік мұсылман дін қызметкері Фетхулла Гүленмен кездесті. 2000 жылы Бакши Дорон мен Лау Папа Иоанн Павел II-мен өткізген кездесуі жаңалықтарға шықты. Бұл кездесу кейіннен 2005 жылы бас раввиндер Шломо Амар мен Йона Метцгердің жаңа Папа Бенедикт XVI-мен кездесуіне үлгі болды. 2000 жылы Сингапурдағы еврей қауымын аралағанда Бакши Дорон араб-израиль қақтығысын аяқтау мақсатында Шығыс Иерусалимнің бір бөлігін палестиналықтарға беруді қолдайтынын мәлімдеді. Ол кез келген келісімде ғибадатхана тауы Израильдің бақылауында қалуы тиіс екенін атап өтті.
Eliyahu Bakshi Doron was born in Jerusalem to Ben Zion Bakshi Doron, a native of the city, and Tova, an immigrant from Aleppo, Syria. He had two brothers and a sister. As a young man, Eliyahu studied in several prominent yeshivas of the Religious Zionist movement. He continued his education at Yeshivat HaDarom, Hebron Yeshiva, and Kol Ya'akov. During this time he began to think of a rabbinic career, and established relationships with leading halakhic figures Rabbis Yosef Shalom Eliashiv, Betzalel Zolty, and Ovadia Yosef. In 1998, Bakshi Doron met with Turkish Muslim cleric Fethullah Gulen in Istanbul, Turkey. In 2000, Bakshi Doron and Lau made headlines when they met with Pope John Paul II. It was later seen as a historical precedent which led the way to the 2005 meeting between Chief Rabbis Shlomo Amar and Yona Metzger with the new Pope, Benedict XVI. In 2000, while visiting the Jewish community in Singapore, Bakshi Doron declared that he was in favor of giving away parts of East Jerusalem to the Palestinians as a way towards ending the Arab–Israeli conflict. He stipulated that any agreement would have to allow for the Temple Mount to remain in Israeli control.
Шмита дау-дамай
2000 жылы Бакши Дорон Израильдің жетекші раввиндерінің кейбіреулерімен келіспеушілікке түсті. Шмитаның еврей заңдары бойынша тыйым салуды айналып өту үшін, яғни егістік жердің жеті жылда бір рет жатқанын қамтамасыз ету үшін, кейбір сефард және діни сионист раввиндері Heter Mechira (жер сату шарты) қолданылуына рұқсат берді. Бұл арқылы шаруалар демалыс жылына жерлерін еврей емес адамдарға символдық түрде сата алады, соның нәтижесінде оларға егіншілікпен айналысуға мүмкіндік берілді. Аталған рұқсаттарды хареди раввині Йосеф Шалом Елиашив сынға алды. Бакши Дорон мен Лау, бұрынғы Ришон ЛеЦион Овадия Йосефтің қолдауымен, рұқсаттардың жарамды екеніне үкім шығарды. Бакши Дорон шаруаларға сатуға сенуге болатынын жариялағаннан кейін, хареди газеті "Ятет Неэман" Елиашивтің оның сенімсіздігін жариялап, ол бас тартса, оны және оның отбасын хәремге (айырылуға) салуы мүмкін екенін таратуды бастады. Бакши Дорон қатты күйзеліске түсіп, Израиль Президенті Моше Катсавпен кездесуге барды, оның көзінен жас шығып, жылап берді. Катсав пен Израиль Премьер-министрі Эхуд Барактың ашық қолдауына қарамастан, Бакши Дорон ақырында Елиашивтың қысымына көнді. Бұл Ұлттық-діни лагерьде харедилерге бағыну ретінде кеңінен қабылданып, түсіндірілді.
In the sabbatical year of 2000, Bakshi Doron became involved in a disagreement with some of the leading rabbis in Israel. In order to get around the Jewish legal prohibitions of shmita, in which farmland must lie fallow once every seven years, some Sephardi and Religious Zionist rabbis had allowed the use of the Heter Mechira (land sale contract), by which farmers could symbolically sell their land to non Jews for the sabbatical year, thereby permitting them to continue farming. The permits came under fire by Haredi rabbi Yosef Shalom Eliashiv. Bakshi Doron and Lau, with the support of former Rishon LeZion Ovadia Yosef, ruled that the permits were valid. When Bakshi Doron publicly told the farmers that they could rely on the sales, the Haredi newspaper Yated Ne'eman began to leak word that Eliashiv would delegitimize him and put him and his family in herem (ex communication) if he refused to back down. Distraught, Bakshi Doron went to meet with President of Israel Moshe Katsav, reportedly bursting into tears. Despite the open support of Katsav and Israeli Prime Minister Ehud Barak, Bakshi Doron ultimately succumbed to the pressure from Eliashiv. This was widely seen by the National Religious camp as surrender to the Haredim.
Қатысу
2002 жылдың 21 қаңтарында Бакши Дорон Египеттің Александрия қаласында өткен дінаралық конференцияға қатысты. Конференцияға бұрынғы Кентербери архиепискобы Джордж Кэри, раввин Майкл Мелхиор, Бейтлехем муфтилері және Палестина Әкімшілігінің полиция күштері қатысты. Конференция қатысушылары Қасиетті Жердің діни лидерлерінің Александриялық бірінші декларациясы деп аталған бірлескен келісімді қабылдады, онда олар Таяу Шығыстағы үздірілмей жатқан зорлық-зомбылықты айыптады. Бұл келісім Ариэль Шарон мен Ясир Арафаттың қолдауына ие болғанымен, көзге көрінетін нәтижесі болмады. Бакши Дорон дінаралық қызметке қатысуын жалғастырды және Ілияс дінаралық институтының Әлемдік діни лидерлер кеңесінің құрамына кірді. Кейін 2002 жылы Бакши Дорон Ясир Арафатты "Израиль мемлекетіне қарсы Холокост жасауға" тырысқандығын айыптады.
On January 21, 2002, Bakshi Doron took part in an interfaith conference in Alexandria, Egypt. Among those present at the conference were the former Archbishop of Canterbury George Carey, Rabbi Michael Melchior, the muftis of Bethlehem, and the Palestinian Authority police forces. The attendees issued a joint agreement called the First Declaration of Alexandria of the Religious Leaders of the Holy Land, in which they denounced the ongoing violence in the Middle East. Although the accord received the support of both Ariel Sharon and Yasser Arafat, it had little perceivable effect. Bakshi Doron continued to participate in interfaith activities and sat on the Board of World Religious Leaders for The Elijah Interfaith Institute. Later in 2002, Bakshi Doron accused Yasser Arafat of attempting to commit "a Holocaust against the State of Israel".
Кейінгі лауазымдар
2004 жылы Бакши Дорон Израильде азаматтық неке енгізуді қолдап, әртүрлі миллеттердің мүшелерін тиісті діни билік органдарына бағындыратын заңның қазіргі уақытта маңызсыз болып кеткенін, ал оның бөлініс пен жек көрудің себебіне айналғанын айтты. Бакши Дорон 2005 жылғы қаңтарда Бельгияның Брюссель қаласында өткен бірінші Әлемдік имамдар мен раввиндер бейбітшілік конгресіне қатысқандығы үшін көпшіліктің назарына ілікті. Конгреске бүкіл әлемнен 180-ге жуық танымал еврей және мұсылман дін өкілдері, билік иелері мен ғалымдар қатысты. Олар еврейлер мен мұсылмандар арасындағы бейбітшілік пен өзара түсіністікті нығайтуға шақыратын мәлімдеме жасады. 2005 жылдың тамызында Бакши Дорон, қазіргі православие раввиндері Норман Ламм және Ахарон Лихтенштейнмен бірге, Газадан шығу аясында еврей елді мекендерін бұзу туралы әскери сарбаздарға бұйрықтарға бағынбауға шақырған басқа да танымал раввиндердің шақыруын айыптады. Бакши Доронның 1993 жылғы «Әйелдер буынның Ұлы басшылары (Гедолим) бола алады және халахик шешімдер қабылдаушы ретінде қызмет ете алады» деген үкімі, православие қауымдарындағы әйелдерді діни лауазымдарға тағайындау туралы дау-дамайлар аясында назар аударды. Бірақ 2015 жылдың 23 маусымында Америка Рабиндер Кеңесіне жазған хатында Бакши Дорон әйелдердің ресми лауазымдарға тағайындала алмайтынын нақтылады.
In 2004, Bakshi Doron spoke out in favor of introducing civil marriage in Israel, saying that the law subjecting members of the different Millets to respective religious authorities had become irrelevant, and was now a source of division and hatred. Bakshi Doron received attention in January 2005 for attending the first World Congress of Imams and Rabbis for Peace in Brussels, Belgium. The Congress was made up of some 180 notable Jewish and Muslim religious representatives, authorities, and scholars from all over the world. They released a statement calling for the promotion of peace and understanding between Jews and Muslims. In August 2005, Bakshi Doron, along with Modern Orthodox rabbis Norman Lamm and Aharon Lichtenstein, condemned calls by other prominent rabbis for Israeli Defense Forces soldiers to disobey their orders to dismantle Jewish settlements as part of the Gaza Disengagement. Bakshi Doron's 1993 ruling that "Women can be of the Gedolim (great leaders) of the generation and serve as halakhic decisors" attracted attention in light of the controversy over the appointments of women to clerical positions in Orthodox congregations. But in a letter to the Rabbinical Council of America, dated June 23, 2015, Bakshi Doron clarified his opinion that women could not take up official positions.
Биньян АВ мекемелері
Сефардтық Израильдің бас раввині қызметін аяқтағаннан кейін, Бакши Дорон тәлім беруді және халахикалық төреші ретіндегі жұмысын жалғастырды. Ол сондай-ақ Иерусалимнің Рамат Шломо ауданындағы орталық кампусты қамтитын Биньян-Ав институттарын құрды. Израильдің мемлекеттік қызметкерлерінің жалақы шкаласы бойынша жоғары білім деңгейіне баламасы болатын дипломдар, алушыларға 2000–4000 шекел көлемінде бонус алуға мүмкіндік берді, бұл сол кезде айына қосымша 530–1060 долларға тең болатын. Осының салдарынан үкімет негізсіз жүздеген миллион шекел төледі. Бакши Дорон 2017 жылдың 15 мамырында Иерусалим аудандық сотында алаяқтық және сенімді сақтамауға кінәлі деп танылды. Ол бір жылға сынаққа жіберілді және 250 000 шекел айыппұл төледі. 2021 жылдың 25 мамырында Израильдің Жоғарғы соты оның өлімінен кейін үкімді күштен шығарды.
Following his term as Sephardi Chief Rabbi of Israel, Bakshi Doron continued his teaching and work as a halakhic arbiter. He also established the Binyan Av institutions, which include a central campus in the Ramat Shlomo neighborhood of Jerusalem. The ordinations, equivalent to a higher education on Israel's public employees' salary scale, entitled recipients to bonuses of NIS2,000–4,000, then valued at an additional $530–$1,060 per month. As a result, the government paid out hundreds of millions of shekels without justification. Bakshi Doron was convicted of fraud and breach of trust on May 15, 2017, by the Jerusalem District Court for his part in the scam. He was sentenced to one year probation, and a fine of NIS 250,000. The conviction was overturned, posthumously, by the Israeli Supreme court on 25 May 2021.
Жеке өмір
25 жасында Бакши Дорон Акконың бұрынғы бас раввині Шалом Лопестің қызы Эстерге үйленді, одан он баласы болды. Ол 2005 жылы дүниеден өтті. Бакши Дорон 2020 жылдың 12 сәуірінде Шааре Зедек медициналық орталығында Израильдегі COVID-19 пандемиясы кезінде COVID-19 вирусын жұқтырғаннан кейін қайтыс болды. Оның денсаулығы бұрынғы ауруларынан нашарлаған.
At the age of 25 Bakshi Doron married Esther, daughter of the previous Chief Rabbi of Akko, Shalom Lopes, with whom he had ten children. She died in 2005. Bakshi Doron died on April 12, 2020, in Shaare Zedek Medical Center, after contracting the COVID 19 virus during the COVID 19 pandemic in Israel. His condition was exacerbated by previous medical issues.