Кіріспе

Универсалды бейсбол қауымдастығы, Inc., Дж. Генри Во, Prop. – Роберт Кувердің 1968 жылы жарық көрген екінші романы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Дж. Генри Во – бақытсыз болса да, бухгалтер. Дегенмен, әр түнде жұмыстан үйге келгеннен кейін Генри өзін қалаған әлемге еніп кетеді: әрбір қимылы тек тікше тастау арқылы шешілетін бейсбол лигасы. Роман кемел ойынның қызығымен басталады. Генри лигадағы барлық командалардың иесі ретінде, жас жаңашылға, лиганың барлық уақыттағы ең ұлы ойыншыларының бірі – Деймон Резерфордтың «ұлына» деген мақтаныш сезімін басып тұр. Жас шабуылшы керемет ойынды аяқтағанда Генридің өмірі жарыққа толады. Қуаныштан мас Генри өзінің және лигасының шегіне дейін барып, сол жас жігіттің тағы да тастап тұрғанын көру үшін ойыннан кейін ойын ойнайды. Тағдырдың құдайындай, жаңадан келген Резерфорд Генри өзі ойлап тапқан және оның көмегімен елу алты «маусымды» аяқтаған ойынның «Ерекше оқиғалар кестесінен» шыққан сирек кездесетін доптан қаза табады. Генридің де елу алты жасқа толуы оның өміріндегі шешуші сәт. Үстел үстіндегі жас ойыншының «өлімі» Генридің нағыз өміріне қиялдай алмайтын әсер етеді. Генридің жеке өмірі бақылаудан шығып бара жатқанда, ол ақыры өзінің лигасы мен туындысын, сондай-ақ ақылының саулығын сақтап қалатын шешімге келеді.

Талдау

Роман "қара комедия" романы деп аталады, себебі кітап оқырманды Генри құрған нақты әлем мен қиял әлемінің арасында маятниктей қозғайды. Кітаптың "Жаһандық бейсбол қауымдастығы" туралы бөлімдері қиял әлемін Генри емес, қауымдастықтың ойыншыларының көзқарасымен көрсетеді. Осы суреттемелер арқылы ойыншылар, менеджерлер және лига басшылары жанданады. Роберт Кувердің бұл еңбегі терең философиялық мәселелерге, оның ішінде жаратылыстану (креационизм) тұжырымына үңіледі. Генри өз ойыны арқылы белгілі бір "құдайға" айналды. Оның ойыны кімнің өмір сүретінін, кімнің өлетінін, кімнің жеңіліске ұшырайтынын және кімнің табысқа жететінін шешеді. "Дж. Генри Во" деген аттың яһуди дініндегі Құдайдың еврейше аттарының бірі – "Яхвеге" жасырын сілтеме болуы мүмкін деген болжам бар.

Сыни жауап

Нью-Йорк университетінің президенті Джон Секстон бұл кітапты "бейсбол туралы жазылған ең үздік кітап" деп атады, оны "Джойстік әлемдей сипаттап, кейіпкерінің ас үйінде тек қана құймақтармен жүргізілетін ойын бар екенін айтты. Ол өзінің өмірінен де, нағыз бейсболдан да шындыққа жақын балама бейсбол лигасы құрған. Енді ол оған араласып, өзгертуге тырыса ма, жоқ па, соны шешуі керек. Мұндай еркін таңдау, еркін тағдыр туралы ой келмей ме сізге? New York Times жазушысы Мэтт Вайланд 2011 жылы кітаптың қайта басылуы туралы жазғанда, оны "нағыз бейсбол романдарының бірі" деп атады, сондай-ақ "Б.А. туралы бірдеңе қорқынышты, бірақ барлық трагедиядағыдай, осы қорқыныш көріп, басынан өткен соң, тірі екеніңізді күшті сезінуге мүмкіндік береді" деді.