Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд ақсүйегі
Scottish noble
Гартнайт Мар, Мар графы – Гартнайт мак Домхналл, Мардың 8-ші Мормаері (немесе графы), Шотландияның бірінші Тәуелсіздік соғысы (1296–1328) кезінде шотланд ақсүйегі болды. Оның есімі кейде Гартни немесе Гратни деп жазылады. Домналл I, Мар графы мен оның әйелі Елен ферх Лливелиннің ұлы Гартнайт Мар шамамен 1305 жылы қайтыс болды.
Gartnait of Mar, Earl of Mar – Gartnait mac Domhnall, 8th Mormaer (or Earl) of Mar, was a Scottish noble during the first War of Scottish Independence (1296–1328). His name is sometimes rendered as Gartney or Gratney. A son of Domhnall I, Earl of Mar, and his wife, Elen ferch Llywelyn, Gartnait of Mar died in about 1305.
Англия королі Эдуард І-ге қолдау көрсету
Шотландияның Англия королі Эдуард I-ге қарсы соғысы кезінде, сэр Эндрю Морейдің ұлы Эндрю Морей 1297 жылы Инвернесске жақын Уркхарт қамалын қоршады, ол ағылшын констеблі, сэр Уильям Фицвариннің бақылауында болған. Морейдің бұл әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ ол Морей және Абердинширге көшті. Жауап ретінде Эдуард осы көтерілісті басу үшін өзіне адал деп саналған үш шотланд ақсүйегін жіберді: Абердин епископы Генри ле Чен, Бухан графы Джон Комин және әкесі Лондон мұнарасынан жақында босатылып, король Эдуардты қолдауға ант берген Мар графы Гартнайт. Бұл үшеуі, Росс графинясы Евфемиямен бірге 17 шілдеде Спей өзені жанында Морейді ұстады, бірақ оны тұтқындамай, қуып-жерлемей кері шегінуге рұхсат берді. Олар өздерін түсіндіру үшін 25 шілдеде король Эдуардқа хат жіберіп, Эндрю де Морейді көптеген бұзақылармен кездестіргендерін хабарлады. Сөйтіп, аталған бұзақылар батпақ пен орманды үлкен бекініске тығылып кірді, онда атты әскердің күшіне жүгіну мүмкін емес еді. Корольге толық мәлімет беру үшін үш адам Андрей де Райтті сенімхатпен жіберді. Жолда Райт Шотландиядағы ағылшын әкімшілігінің қазынашысы Хью де Крессингхеммен кездесіп, оған хатты көрсетті. Дегенмен, Крессингхем хаттың дұрыстығына көп сенбеген сияқты және 5 тамызда Эдуардқа «оған көп мән бермеңіз, себебі ол көп жағынан жалған және түсініксіз, кейін жақсы білінетін шығар» деді. Крессингхемнің айтқаны дұрыс болды, өйткені Морей сэр Уильям Уоллеспен бірігіп, ағылшын патшасына қарсы күресін жалғастырды.
During the Scottish war against King Edward I of England, Andrew Moray, son of Sir Andrew Moray of Petty, took action in the Highlands in 1297, besieging Urquhart Castle near Inverness, which was under the control of the English constable, Sir William FitzWarin. Moray failed in this attempt but moved on to Moray and Aberdeenshire. In response, Edward sent three Scottish nobles deemed favorable to him at the time to quell this rebellion—Henry le Chen, Bishop of Aberdeen; John Comyn, Earl of Buchan; and Gartnait of Mar, whose father had just been released from the Tower of London and was under oath to support King Edward. These three, along with Euphemia, Countess of Ross, engaged Moray near the River Spey on 17 July but, instead of apprehending him, allowed him to withdraw without pursuit. To explain themselves, they sent a letter to King Edward on 25 July, saying they had encountered “Andrew de Moray with a great body of rogues. . and the aforesaid rogues betook themselves into a very great stronghold of bog and wood where no horseman could be of service.” To provide the king with details, the three sent Andrew de Rait with a letter of credence. Along the way, Rait met with Hugh de Cressingham, treasurer of the English administration in Scotland, and showed him the letter. Cressingham, however, seems not to have placed much confidence in the veracity of the letter and, on 5 August, told Edward “to give little weight to it, for it is false in many points and obscure, as will be well known hereafter, I fear.” Cressingham had the right of it, as Moray joined forces with Sir William Wallace and continued the struggle against the English king.
Графтық
Гартнайттің әкесі, Мардың 7-ші графы, 1297 жылдың 25 шілдесінде Килдрумми қамалында қайтыс болды, бұл күн Ченнің Эдуардқа жазған хатын жазған күнмен бірдей. Гартнайт әкесінен Мар графы титулын қашан алғаны белгісіз, бірақ бұл оның Морейге қарсы солтүстікке жасаған жорылысынан кейін көп ұзамай болған болуы мүмкін деген пікір бар. Гартнайттың өмір кезінде оны Мар графы деп атаған ешқандай құжат сақталмаған, бірақ оның қайтысынан кейін жазылған құжаттар оны осылай сипаттайды.
Gartnait's father, the 7th earl of Mar, died at Kildrummy Castle on 25 July 1297, the same day on which Chen's letter to Edward was composed. The exact date on which Gartnait succeeded his father as earl of Mar is unknown, but it has been argued that this may have occurred soon after Gartnait's mission in the north against Moray. There is no surviving document mentioning Gartnait as earl of Mar during his lifetime, but writs composed after his death refer to him thus.
Өлім
Мар графы Гартнайттың қайтыс болған күні нақты белгісіз. Дегенмен, 1305 жылы Роберт Брюс Каррик графы ретінде Килдрумми қамалын басып алғандықтан, Мар одан бұрын қайтыс болғандығы және Каррик сол кезде графтың мұрагері, оның жүрегі болған деген болжам бар.
The date of the death of Gartnait, earl of Mar, is not certain. However, since Robert the Bruce as earl of Carrick was holding Kildrummy Castle in 1305, it has been suggested that Mar died before then and that Carrick was, at that time, the guardian of his nephew, the Earl's heir.