Кіріспе

Қытай мәдениетінің тарихи ықпалына тап болған аймақтар, қытай мәдениетінің тарихи ықпалына тап болған елдер тобы. Бұл аймақтар Қытай мәдени сферасы, Шығыс Азия мәдени сферасы немесе Синикалық әлем деп те аталады, сондай-ақ, шектеулі тарихи қытай ықпалына және қазіргі заманғы қытай диаспорасының өсуіне байланысты Сингапур да осыған жатады. Синосфераны қытай тілді халықтың басымдығын көрсететін Синофонмен шатастырмау керек. Императорлық Қытай Шығыс Азиядағы маңызды өңірлік держава болды және Жапония, Корея, Вьетнам сияқты тәуелді мемлекеттерге және көрші елдерге ықпал етті. Осы өзара әрекеттесулер нәтижесінде конфуциандық, буддистік және даосистік ілімдерге негізделген идеологиялық және мәдени ықпалдар тарады. Классикалық тарих кезеңінде төрт мәдениет әрқайсысының императорларымен біртұтас императорлық жүйеде болды. Қытайлық өнертабыстар басқа мәдениеттердің басқару, философия, ғылым және өнер салаларындағы жаңалықтарына әсер етті, ал олар да қытайлық өнертабыстарға өз үлесін қосты. Жазбаша классикалық қытай тілі әдеби және ғылыми алмасу үшін аймақтық лингва франкаға айналды, ал қытай таңбалары Жапонияда канджи, Кореяда ханжа, Вьетнамда chữ Hán ретінде жергілікті жағдайға бейімделді. Кейінгі классикалық дәуірде классикалық қытай тілінің әдеби маңызы азайды, себебі Жапония, Корея және Вьетнам әрқайсысы өздерінің әдеби құралдарын қабылдады. Жапония катакана мен хирагана жазу жүйелерін, Корея хангуль, ал Вьетнам chữ Nôm (қазір көбінесе қолданылмайды; қазіргі вьетнам алфавиті латын әліпбиіне негізделген) жазу жүйелерін жасады. Қытай таңбаларымен жазылған классикалық әдебиет жапон, корей және вьетнам мәдениеттерінің маңызды мұрасы болып табылады. XXI ғасырда даосизм, конфуциандық және буддизмнің идеологиялық және мәдени ықпалы жоғары мәдениет пен әлеуметтік доктриналарда сақталып қалды.

Терминология

Ежелгі Қытай өркениеттердің бірі саналады, ал бастапқы Хань қоныс аударушыларының Сары өзеннен көшіп келуінен пайда болған мәдениеттер Шығыс Азия әлемінің бастауы ретінде қабылданады. Бүгінде Қытай халқының саны шамамен 1,402 миллиардқа жетеді. Токио университетінің зейнеткер профессор және жапон тарихшысы Нисижима Садо (1919–1998) батыс мәдениетінен өзгеше қытай немесе Шығыс Азия мәдени аймағын ұсынды, сондай-ақ «Тоа бунка кен» (東亜文化圏) терминін енгізді. Нисижиманың сөзіне сүйенсек, бұл мәдени аймақ – Қытай, Жапония, Корея және Вьетнамды қамтиды – конфуциандық философияны, буддизм дінін және классикалық қытай тіліндегі тарихшылар дәуірінен бастау алған ұқсас саяси және әлеуметтік құрылымдармен байланысты. Аймақтағы осы тағамдарды жеудің кең таралғандығына байланысты бұл аймаққа «шопстикалар аймағы» деген ат та берілген.

Батыспен салыстыру

Британдық тарихшы Арнольд Тойнби өзінің "Тарихты зерттеу" атты кітабында Алыс Шығыс өркениетін басты өркениеттердің бірі ретінде атап көрсетті. Ол Жапония мен Кореяны "Алыс Шығыс өркениетінің" анықтамасына қосты және олардың Сары өзен алабында пайда болған "Синалық өркениеттен" өркендегенін ұсынды. Тойнби Синикалық және Алыс Шығыс өркениеттері арасындағы қарым-қатынасты грек және Батыс өркениеттерімен, олардың "туысқандық байланысы" болғанмен салыстырды. Америкалық синолог және тарихшы Эдвин О. Рейсхауэр Қытай, Жапония, Корея және Вьетнамды конфуцийлік этикалық философияны ортақ бөлісетін орталықтандырылған мемлекеттер тобы – "Синикалық әлем" деп аталатын мәдени аймаққа біріктірді. Рейсхауэр бұл мәдениеттің Қытайдың солтүгінде пайда болғанын айтады, сондай-ақ Қытайдың солтүгі мен Шығыс Азия арасындағы қарым-қатынасты Греко-Рим өркениетінің Еуропамен салыстырды. Шығыс Азия элитасы Қытай әріптеріне негізделген ортақ жазба тілі арқылы байланысты болды, бұл Еуропадағы латын тілінің атқарған қызметімен ұқсас. Хантингтонның Синикалық өркениетіне Қытай, Солтүстік Корея, Оңтүстік Корея, Вьетнам және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қытай қауымдастықтары кіреді. Хантингтон талқылаған көптеген өркениеттердің ішінде Синикалық әлем – мәдени емес, діни бірегейлікке негізделген жалғыз өркениет. Хантингтонның теориясы бойынша, суық соғыстан кейінгі әлемде адамзат "мәдени топтармен: тайпалармен, этникалық топтармен, діни қауымдастықтармен [және] ең кең мағынасында, өркениеттермен" өзін сәйкестендіреді. Дегенмен, Хантингтон Жапонияны ерекше өркениет деп есептеді.

Ас мәзірі

Шығыс Азияның асханасы көптеген ортақ ингредиенттер мен техникаларды бөліседі. Таяқшалар Шығыс Азияның негізгі елдерінің барлығында тамақ ішу құралы ретінде қолданылады. Соя бұршақтарын ферментациялау арқылы жасалатын соя соусының қолданылуы да аймақта кең таралған. Күріш – Шығыс Азияның негізгі тағамы және азық-түлік қауіпсіздігінің маңызды факторы. Күрішсіз адамдар көбінесе аш деп есептеледі. Сонымен қатар, Жапония (御飯; gohan), Корея (밥; bap) және Вьетнам (cơm; 𩚵 немесе 粓) сияқты Шығыс Азия елдерінде "пісірілген күріш" сөзі жалпы "тағам" мағынасын білдіруі мүмкін.

Дәстүрлер

Мода: ханфу және чхёнсам (немесе кипао) (қытай және маньчжу); ао дай және вьет phục (вьетнам); ханбок (корей); кимоно және вафуку (жапон). Би: Арыстан биі – Қытай мәдениеті мен басқа Шығыс Азия елдерінің дәстүрлі биінің бір түрі. Орындаушылар арыстан киімінде арыстанның қимыл-қозғалысын бейнелейді, осы арқылы жақсылық пен береке әкеледі. Қытайдан басқа, арыстан биінің түрлері Жапонияда, Кореяда, Вьетнамда, Тибетте және Тайваньда таралған. Арыстан биі әдетте Луналық Жаңа жыл мерекесінде орындалады. Жаңа жыл: Қытай (Жонгуо Синь Ниан), Корея (Сеоллал), Вьетнам (Тет Нгуен Дян), Жапония (Кошогацу) және Тайвань дәстүрлі түрде Луналық Жаңа жылды тойлайды. Дегенмен, Жапония Мейдзи реформасынан кейін Жаңа жылын ([[жапон Жаңа жылы]]) Батыс Жаңа жылына қарай өзгертті. Құрлықтағы Жапония Луналық Жаңа жылды тойламайтын болса да, Окинава/Рюкю халқы сияқты Жапониядағы кейбір этникалық азшылық топтары оны әлі де сақтап келеді. Окинава тарихындағы қытайдың күшті ықпалына байланысты Луналық Жаңа жылды дәстүрлі түрде тойлап келген. Қазіргі мерекелер Батыс Жаңа жылы сияқты кең емес, бірақ Окинавалықтар Луналық Жаңа жылды тойлап, көптеген дәстүрлерге қатысады.

Философия және дін

"Соғыс өнері", "Тао-де-цзин", "И-цзин" және "Аналекттер" – Шығыс Азия тарихындағы маңызды классикалық қытай мәтіндері.

Даоизм

Шығыс Азия елдері мен Вьетнам даосизмнің ықпалына түсті. "Тао" деп аталатын шығыс философиясынан пайда болған бұл дін, Лао Цзының ілімдері негізінде Қытайда құрылған. Ол "тао" ұғымын іздеуді қамтиды, бұл ұғым жол немесе бағытқа тең келіп, ғалам мен барлық нәрсені жаратқан ғаламдық күшті көрсетеді. Осы сенім бойынша, "тао" даналығы – ғаламның жалғыз бастауы және әр адамның өмірлік оқиғаларының табиғи бағыты болуы керек. Сондықтан даосизмнің жақтастары "тао" іздеумен айналысады, ол жол дегенді білдіреді және ғаламның күшін символдайды. Даосизмдегі ең маңызды мәтін – "Тао Дэ Цзин" ("Жол және Әдеп кітабы", б.з.д. 300 ж.) "тао" ғаламның "көзі" екенін жариялайды, осылайша оны жаратылыс принципі деп есептейді, бірақ құдай ретінде емес. Табиғат жоғары ниетсіз, өздігінен пайда болады, ал адамдар бақыт пен ұзақ өмірге қол жеткізу үшін "әрекетсіздік" (увэй) және өздігінен туындау (цзыран) арқылы оның ағыны мен ырғағына енуі керек. Даосизм – түрлі көздерден алынған ілімдердің үйлесімі, ол философиялық, діни немесе этикалық жүйе ретінде көрінеді. Бұл дәстүрді дүниетанымы және өмір салты ретінде де қарастыруға болады.

Буддизм

Будда философиясы Будданың үйретіктерімен басшылыққа жүреді, олар жеке адамды медитациялық тәжірибелер, саналылық және күнделікті іс-әрекеттеріне терең ой жүгірту арқылы рухани жарыққа жеткізеді. Осы сенім бойынша, денелік және рухани ояну нұрвана деп аталатын рухани жарық күйіне алып келеді. Будда айтуынша, бұл медитацияның ең жоғары деңгейі. Осы күйде адам ойлар мен эмоциялардың құбылуынан асып, бейбітшілік пен тыныштық табады және физикалық әлемнің ішкі қайғысынан құтылады. Шығыс Азия буддизмі немесе Синосферадағы буддизм – Махаяна буддизмінен туындаған немесе одан алынған, даосизм мен конфуциандықпен тығыз байланысты доктрина. Ол өзімшілдіктен бас тартып, мейірімділікке шақырады, сондай-ақ кармамен байланысты азапты түсініп, одан құтылуға көмектеседі. Бұл сектаның монахтары мен шын ниетті буддистері, тіпті қарапайым жандар арасында да вегетариандық немесе вегандық тағамға бару кең таралған, себебі ол барлық тірі жандарға деген мейірімділікке жетелейді.

Неоконфуциандық

Орта империялық қытай философиясы негізінен неоконфуциандық дамуымен сипатталады. Тан әулеті кезінде Непалдан келген буддизм де маңызды философиялық және діни салаға айналды. Неоконфуциандықтың бастауы Тан әулетіне жатады; конфуциан ғалымы Хан Ю, Сун әулеті неоконфуциандықтарының алдастығы ретінде қарастырылады. Сун әулетінің философы Чжоу Дуньи, өз этикалық философиясының негізі ретінде даостық метафизиканы пайдалана отырып, неоконфуциандықтың тұңғыш нағыз "жасампазы" деп есептеледі. Шығыс Азияның басқа аймақтарында жапон философиясы, жергілікті синто сенімдері буддизм, конфуциандық және басқа қытай философиялық мектептерімен бірігіп дамуға көшті. Жапониядағыдай, корей философиясында да шаманизм элементтері Қытайдан импортталған неоконфуциандыққа енгізілді. Вьетнамда неоконфуциандық, даосизм және буддизм бірге Вьетнамның өзіндік Тамгиаосына айналды, ол вьетнамдық халықтық дінмен бірге вьетнам философиясын қалыптастыруға үлкен үлес қосты.

Тілдер және тілдер отбасылары

Келесі тілдік отбасылар Шығыс Азия мәдени аймағында және оның төңірегінде кездеседі. Кейбіреулері тарихи тұрғыдан синит тілдерінің сөздік қорына немесе дамуына үлес қосты, ал басқалары олардың ықпалына белгілі бір дәрежеде түсті. Бұл тілдердің тек бір бөлігі ғана әдеби қытай тіліне көп қарыз және осылайша Шығыс Азия мәдени аймағымен байланысты. Сино-тибет: негізінен Қытайда, Сингапурда, Мьянмада, Рождество аралында, Бутанда, Солтүстік-Шығыс Үндістанда, Кашмирде және Непалдың бір бөлігінде таралған. Басты сино-тибет тілдеріне қытай тілінің түрлері, тибет тілдері және бирма тілі жатады. Бұл тілдердің Сары өзеннің төңірегінде, Янцзының солтүстігінде пайда болғаны есептеледі. Аустронезия: қазіргі Тайвань, Шығыс Тимор, Бруней, Индонезия, Филиппин, Сингапур, Малайзия, Кокос (Килинг) аралдары, Рождество аралы, Мадагаскар және Океанияның көп бөлігінде кең таралған. Басты аустронезия тілдеріне формоза тілдері, малай, филиппин, малагаси және маори тілдері кіреді. Түрік: негізінен Қытайда, Ресейде, Түрікменстанда, Қырғызстанда, Өзбекстанда, Қазақстанда, Әзірбайжанда, Иранда, Кипрде және Түркияда сөйленеді. Басты түрік тілдері: қазақ, қырғыз, ұйғыр, тува және алтай тілдері. Австроазиялық: негізінен Вьетнамда және Камбоджада таралған. Басты австроазия тілдеріне вьетнам және кхмер тілдері жатады. Кра-дай: негізінен Таиландта, Лаоста және Қытайдың оңтүстік бөлігінде сөйленеді. Басты кра-дай тілдеріне чуан, тай және лао тілдері кіреді. Моңғол: негізінен Моңғолияда, Қытайда және Ресейде қолданылады. Басты моңғол тілдері: ойрат, моңғол, монғур, донгсян және бурят тілдері. Тунгус: негізінен Қытай мен Ресейде таралған. Басты тунгус тілдері: эвенки, маньчжу және шибе тілдері. Корей: негізінен Кореяда сөйленеді. Басты корей тілдері: корей және джеджу тілдері. Жапон: негізінен Жапонияда сөйленеді. Басты жапон тілдері: жапон, риукюан және хачиджо тілдері. Айн: негізінен Жапонияда таралған. Қазір сақталған жалғыз айн тілі – Хоккайдо айн тілі. Шығыс Азия мәдени аймағының негізгі тілдері – қытай, жапон, корей және вьетнам тілдері және олардың түрлері. Бұл тілдердің тарихи түрде қытай таңбаларын қолданғаны белгілі, сонымен қатар жапон, корей және вьетнам тілдерінің сөздік қорының шамамен 60% қытай тілінен алынған. Шығыс Азия тілдерінің негізгі тілдерімен салыстыратын шағын тілдер де бар, мысалы, чуан және хмонг-мьен тілдері. Олар көбінесе назардан тыс қалады, себебі олардың жеке мемлекеті немесе мәдениетін кең тарататын мүмкіндігі жоқ. Алайда, чуан тілі 1000 жылдан бері ханзи әрпіне ұқсас әріптермен – саундип деп аталатын жазу жүйесін қолданып келеді. Хмонг тілінде, қазіргі заманға дейін жазу жүйесі болмаған деген болжам бар, бірақ оның негізгі CJKV тілдеріне қатысты қытайлық сөздердің үлесі де шамамен бірдей. Шығыс Азия елдерінде қытай таңбаларын кең қолданудың нәтижесінде, қытай, жапон, корей және вьетнам халқы әдеби қытай тілінде жазу арқылы бір-бірімен қарым-қатынас жасай алады, тілдес болмаса да. Осы себепті, жапон, корей және вьетнам тілдері де әдеби қытай тілінің ежелгі түрлерінің ықпалымен қалыптасқан сино-ксендік тілдер саналады.

Жазу жүйелері

+ Жазу жүйесі
Өңірлер
Логограммалар (Ханцзи және оның нұсқалары) Қытай, Жапония, Корея, Малайзия, Сингапур, Вьетнам*, Тайвань
Логограммалар (Донгба символдары) Қытай (Қытайдағы накси этностық азшылықтары қолданады)
Сылбыр (кана) Жапония
Сылбыр (ии жазуы) Қытай (Қытайдағы ии этностық азшылықтары қолданады)
Жарты сылбыр (бопомофо) Тайвань және тарихи Қытай материгі. Ол Ханзиді, әсіресе оқу мен жазуды, бастауыш мектептерде үйренуге көмектеседі. Материкте ол тек «Xiandai Hanyu Cidian» кітабында қолданылады.
Әліппе (латынша) Вьетнам, Қытай (айрым этностық азшылықтар Қытайда, мысалы, мяо халықтары қолданады); Тайвань (тай ло латын жазуы тайваньдық хоккиен тілі үшін)
Әліппе (хангуль) Корея, Қытай (солтүстік-шығыс Қытайдағы чосон этностық азшылықтары қолданады)
Әліппе (кирилл) Моңғолия (моңғол жазуына қайта оралу қозғалысы бар)
Әліппе (моңғол) Моңғолия*, Қытай (ішкі Моңғолия)
Логограммалар (Chữ Nôm) Вьетнам*, Қытай (Донгсинг, Гуанси), әлі күнге дейін гин халқы қолданады
Абугида (үнді тілдерінен шыққан брахми жазулары) Сингапур, Қытай (Тибет, Сишуанбаньна Ыдыраған Автономдық Префектурасы)
Абугида (Поллард жазуы) Қытай (қытайдағы хмонг этностық азшылықтары қолданады)
Абжад (ұйғыр араб әліпбиі) Қытай (Синьцзянь)
* Тарихи ресми қолданыс. Қазіргі уақытта ресми емес түрде қолданылады.
Қытай таңбалары көптеген Шығыс Азия елдерінің тілдері мен мәдениеттерін біріктіретін ортақ мәдениет болып саналады. Тарихи жағынан Жапония, Корея және Вьетнам қытай таңбаларын қолданған. Бүгінде олар әртүрлі түрде қолданылса да, негізінен Қытай, Жапония және Оңтүстік Кореяда қолданылады. Қытай, Малайзия және Сингапурда қарапайым таңбалар қолданылады, ал Тайвань, Гонконг және Макаода дәстүрлі қытай тілі қолданылады. Жапония әлі күнге дейін кандзиді қолданады, бірақ қытайлық қаріптен әсер алған кананы да ойлап тапты. Корея бұрын ханжамен жазған, бірақ хангул деп аталатын алфавиттік жүйе ойлап тапты, ол қазіргі уақытта көпшілік жазу болып табылады. Алайда, ханжа Оңтүстік Кореяда міндетті пән. Көптеген есімдер де ханжамен жазылады. Ханжа сонымен қатар академиялық, газеттер мен заң салаларында зерттеледі және қолданылады, онда көптеген ғылыми терминдер мен қытай-корей сөздері қолданылады және басқаша түсініксіз омонимдерді ажырату үшін қажет. Вьетнам классикалық қытай мәтіндерінде chữ Hán (қытай таңбалары) түрінде жазған. 8 ғасырда олар көптеген chữ Nôm таңбаларын ойлап таба бастады. Француз отарлауынан бастап олар латын әліпбиінің өзгертілген нұсқасын қолданады – chữ Quốc ngữ. Алайда, қытай таңбалары әлі күнге дейін осы мәдениеттерде ерекше орын алады, өйткені олардың тарихы мен әдебиеті оларға қатты әсер етті. Вьетнамда (және Солтүстік Кореяда) chữ Hán ғибадатханаларда, зираттарда және ескерткіштерде, сондай-ақ өнер мен дизайндағы сәндік мотивтер ретінде көрінеді. Чжуан халқы вьетнамдықтарға ұқсас, олар Sawgun (қытай таңбалары) тілінде жазған және Sawndip деп аталатын көптеген өз таңбаларын ойлап тапқан. Саундип әлі күнге дейін бейресми және дәстүрлі жағдайларда қолданылады, бірақ 1957 жылы Қытай тілге әліпбилік жазуды енгізді, оны ресми түрде насихаттайды.

Кәсіпкерлік мәдениет

Шығыс Азияның іскерлік мәдениеттеріне буддизм, конфуциандық және даосизм елеулі әсер етеді. Жапонияда көбінесе иерархиялық құрылымдағы компаниялар кездеседі, ал жапондық жұмыс ортасы адамдар арасындағы қарым-қатынастарға жоғары баға береді. Жапон компаниясының басшысы, әдетте, тек шешім қабылдаушы болғаны үшін емес, әлеуметтік келісімді сақтау және қызметкерлерді біріктіру қабілеті үшін құрметтеледі. Конфуцийлік құндылықтарды ұстанатын корей бизнесі басқару мен компания қызметкерлері арасындағы патриархалдық отбасылық қағидаларға негізделген, онда иерархиядағы өз орнын білу және адамның жасы мен мәртебесіне құрмет көрсету корей қоғамында маңызды рөл атқарады. Корея кеңсесінде адамдар бір-бірін ағалары (сеонбэ) немесе кішілері (хубэ) деп атауы жиі кездеседі. Компаниядағы лауазым көбінесе адамның жасына байланысты болады, ал кішілер ағаларының кеңесін сөзсіз тыңдайды. Кореялықтар жұмысшының «кибуны» (көңіл-күйі немесе эмоционалдық сезімі) тепе-теңдікте сақтауға мүмкіндік беретін әлеуметтік үйлесімді ортаны сақтауға басымдық береді. Қытай бизнес мәдениетінде «гуанси» әлеуметтік түсінігін пайдалана отырып, қарым-қатынастарды дамытуға ерекше мән беріледі, бұл жеке сенім мен берік байланысқа ие болуды білдіреді және оған бір-біріне көмектесу және моральдық міндеттемелер кіруі мүмкін. Вьетнам мәдениетінде жас және тәжірибеге байланысты иерархиялық құрылым басым, ал вьетнамдықтар сенім артқан адамдармен жұмыс істеуге ұмтылады, бұл көбінесе әріптестер мен туыстар арасында сақталатын іскерлік қарым-қатынастарға дейін жетеді. Вьетнам мәдениетінде әйелдердің маңызды рөлі бар (тарихтағы әскери қызметіне байланысты) және «бет сақтау» өте маңызды. Адамдар арасындағы қарым-қатынастар да жоғары бағаланады. Ашу немесе ыза көрсету сенімді төмендетіп, вьетнамдық бизнесмендер сөзді факт ретінде қабылдауы мүмкін. Келісім бұзылған жағдайда вьетнамдықтар керістікті басаңдату үшін үнсіздікті қолдануы мүмкін. Синосфера аймағындағы ортақ факторлар кішіпейілділік пен үйлесімділік сипаттарына үлкен мән беруді және құрмет көрсетуді қалайды.

Тарих

Өнеркәсіптік революция кезінде Шығыс Азия жаңғырып, экономикалық күш аймағына айналды. Бұл, XIX ғасырдың соңындағы Мейдзи қайта жаңғыруынан басталды, осы кезде Жапония Солтүстік Атлантика аймағынан тыс жалғыз өнеркәсіптік державаға үдемелі түрде айналды.

Соғыстан кейінгі экономикалар

Гонконгтың соғыстан кейінгі сәтті экономикасы елдің Азияның төрт жолбарысының бірі деп танылуына әкелді, соның арқасында тоқыма және өндіріс салалары күшті дамыды. Оңтүстік Корея да осыған ұқсас жолмен тоқыма өнеркәсібін дамытты. 1990 жылдардан бері Жапонияның өсімі баяулап қалды, бірақ қазіргі таңда номиналды ЖІӨ бойынша әлемдегі үшінші ірі экономика болып саналады. Қазіргі уақытта аймақтағы ең жоғары өсімді Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азияның «Жолбарыс балалары» – әсіресе Вьетнам көрсетуде. Вьетнам соғысының салдары зор болды. Вьетнам тек 1986 жылы «Đổi Mới» реформалары арқылы экономикасын аша бастады, ал АҚШ Вьетнамға қатысты эмбаргоны 1995 жылы ғана жойды. Соңғы ондаған жылдарда Вьетнам қарқынды даму үстінде.

Қарым-қатынастар

Өзара қарым-қатынастар әр мемлекет арасындағы жүздеген, тіпті мыңдаған жылдық тарихтан бастау алады. Олар классикалық қытай жазуының таралуымен, жаулап алулармен немесе сауда мен мәдени алмасу арқылы қалыптасқан. Екі жақ арасындағы ұзақ тарихи байланыстарға қарамастан, терең тамырланған тарихи, экономикалық, саяси немесе аймақтық айырмашылықтардан туындаған расизм мен ксенофобия да маңызды мәселе болып табылады. Бұдан бөлек, өзара қарым-қатынастармен қатар, Вьетнам, Жапония, Кореяда қытай өркениетінің мұрагерлігі немесе "кіші Қытай" идеологиясының әртүрлі формалары пайда болды, бұл жағдайда "қытай" деген атау қолданылды. Корея мен Жапония мәдени, сауда, саяси байланыстар және әскери қақтығыстар тұрғысынан тығыз байланыста болған. Жапония мен Корея арасындағы қарым-қатынастардың тарихы 15 ғасырдан асып түседі, ал Азияның көптеген идеялары Корея арқылы Жапонияға жеткен. Географиялық жағынан жақын болғанымен, екі ел мәдени тұрғыдан ерекшеленеді және әскери және тарихи көзқарастары әртүрлі болуы мүмкін, бұл қарым-қатынасты шиеленісті етеді, әсіресе жапон отаршылдығының кезеңінде. Сол сияқты, Вьетнам мен Қытайдың қарым-қатынасы б.з.д. 111 жылы Хан әулетінің солтүстік Вьетнамның бір бөлігін, ал б.з.д. 109 жылы солтүстік Кореяны жаулап алуымен басталды, бірақ қытайдың ықпалы одан бұрын да сезілген. Қытай билігі мен ықпалы Вьетнам мен Кореяға үнемі әсер етіп отырды. Вьетнам мен Қытайдың қарым-қатынасы Қытайдан Вьетнамға тараған мәдени және философиялық ойлармен, сондай-ақ екі ел арасындағы көптеген қақтығыстармен байланысты. Қазіргі уақытта саяси тұрғыдан ұқсас болғанымен, қарым-қатынас көбінесе шиеленіске толы және тұрақсыз болуы мүмкін. Байюэ (вьетнам тілінде Бач Вьет, "жүз юэ") тайпалары оңтүстік қытайлықтар мен вьетнамдықтармен тарихи байланыста болған. Бұрын "粵" (Юэ) таңбасы, бүгінде Вьетнамды білдіретін [越] (Юэ, Вьет) таңбасымен шатастырылатын. Кантондық ғалымдар Вьет/Юе туралы тарихи ақпаратты іздеу үшін ескі қытай деректерінде [粵] немесе [越] таңбаларын қарастырған. Жапония шамамен 2 мың жыл бойы Қытайдың ықпалында болды және көптеген мәдени және философиялық ойларды қабылдады, ал көптеген жапондықтар Қытайдан немесе Корея арқылы келген білім алды. Вьетнам мен Кореяның өкілдері 16-19 ғасырларда Қытайда кездесіп, ресми емес байланыстар жасады. Географиялық қашықтыққа қарамастан, елдер отаршылдық тәжірибе, тарихи немесе қазіргі саяси бөлініс сияқты ортақ белгілерге ие. Қарым-қатынас сыпайы болғанымен, Корея түбегіндегі шиеленіс екі тараптың бірін ренжітпеу үшін тығыз байланыс орнатуға кедеріл келтіреді, ал Вьетнам Солтүстік Корея мен АҚШ арасындағы саммит өткізу үшін бейтарап алаң ретінде пайдаланылды. Жапонияның Вьетнаммен және Оңтүстік-Шығыс Азияның қалған бөлігімен байланысы 16 ғасырдан бастап теңіз саудасы арқылы дамыды. Жапонияның Вьетнаммен қарым-қатынасы 8 ғасырға дейін, Қытай арқылы жүргізілді. Азиядағы Жапонияның отаршылдық өткеніне байланысты наразылықтар мен қазіргі саяси айырмашылықтар сақталуы мүмкін, бірақ қарым-қатынас көбінесе өзара тиімділікке негізделген. Дегенмен, вьетнамдық жұмысшыларға қатысты жапондықтардың қатыгездігі сияқты жағдайлар орын алды. Корея мен Қытайдың қарым-қатынасы кең және бірнеше мың жылдық тарихқа ие. Қытайдан Кореяға мәдени алмасу және ой-пікірлер көптеп тарады, ал Кореяның бір бөлігі б.з.д. 109 жылдан бастап қытай билігіне бағынды, сондай-ақ бірнеше әскери қақтығыстарға қатысты. Маньчжурия немесе Солтүстік-Шығыс Қытай да Кореямен тығыз байланыста болды және ханьқытайлармен ассимиляция процесін жүзеге асырды.