Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Хиви халқы Колумбиядағы Мета және Вичада өзендері арасындағы кең жазықтарда қоныстанды. Олар өздерін "саванна халқы" деп атайды. Венесуэлада хивилер Апуре, Гуарико, Боливар және Амазонас штаттарында тұрады. XVII және XVIII ғасырлардағы тарихшылар хивилерді көшпелі аңшы-жинаушылар ретінде сипаттаған. Олардың ұзақ және қақтығыстарға толы тарихы, ХХ ғасырға дейін созылған, олардың өмір салтын күрт өзгертіп жіберді. Бүгінде хивилер креол қалаларына барғанда еуропалық үлгідегі киім киеді: ерлер жейде мен шалбар, ал әйелдер мақтадан тігілген көйлек киеді. Ал өз ауылдарында көптеген адамдар матадан немесе марима деп аталатын өсімдік қабығынан жасалған дәстүрлі белбеу киімдерін кие береді.
The Hiwi people inhabit the vast flatlands between the Meta and Vichada rivers in Colombia. They call themselves the “people of the savannah”. In Venezuela, the Hiwi live in the states of Apure, Guarico, Bolivar, and Amazonas. Seventeenth and eighteenth century historians described the Hiwi as nomadic hunter gatherers. Their long history of violent conflict, extending well into the twentieth century, has meant dramatic changes in their way of life. Today, when the Hiwi visit criollo towns, they wear European style clothing: shirts and pants for the men, and cotton dresses for the women. In their own villages, many continue to wear traditional loincloths made of cloth or of a vegetable bark called marima.
Мәдениет
Тоқыма қолөнер олардың материалдық мәдениетінің маңызды бөлігін құрайды. Хивилер морише немесе кумаре талшықтарынан жоғары сапалы салғыштар тоқу үшін тоқыма станоктарын пайдаланады. Дәстүрлі киімге дене әшекейлері де кіреді. Хивилер шыны мұныздан, сондай-ақ жануарлардың тістерінен, тырнақтарынан және тұмсықтарынан жасалған, шамандық бейнелерден тұратын салтанатты мойынсәкілер жасайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, себет тоқу Хивилер арасында ерлердің кәсібі болған, ал олар тасымалдау және сақтау үшін тоқылған себеттерін қызыл және қара геометриялық өрнектермен безендіреді. Соңғы кезде әйелдер де саудаға арналған себеттер жасауды бастады. Кейбір Хивилер әлі де қыш ыдыс жасайды, бірақ алюминий қазан мен пластикалық контейнерлердің пайда болуынан кейін олардың саны азайды. Дәстүр бойынша, құрғақ маусымда ыдыстар саз балшықты дөңгелетіп жасалады. Кептіргеннен кейін оларды ашық отта күйдіріп, кумаре және каруто сияқты өсімдік бояуларымен безендіреді. Хивилер кеме жүргізуде шебер болмаса да, олар куриаралар мен ескектер жасайды. Куриаралар кедрге ұқсас ағаштан жасалады. Қабығын сыпырып тастағаннан кейін, олар от, шапандар мен пышақтарды қолданып ағашқа пішін береді. Осы ағаштан дөңгелек тұтқалары мен сопақша ескектер де жасайды. Қолмен жасалса да, дайын куриара жаңа өндірілгендей көрінеді. Хивилер мерекелер мен салтанатты рәсімдер үшін жел және соққылы музыкалық аспаптар жасайды, мысалы, үлкен бұғы сүйектерінен жасалған үш тесігі бар флейталар. Бес немесе алты түтігі бар пан флейтасы көбінесе бұғының бас сүйегі мен мүйізінен жасалған басқа музыкалық аспаптармен бірге ойналады. Шаманның негізгі музыкалық аспабы – марака, дәстүрлі түрде емдеу үшін қолданылады. Мараканың қабығы кептірілген лақтан жасалады, содан кейін геометриялық өрнектермен боялады. Ол көбінесе құрғақ қауырсын қауырсынымен де безендіріледі.
Textile crafts are an important part of their material culture. Using looms, the Hiwi weave high quality hammocks with moriche or cumare fibers. Traditional clothing also includes body ornaments. The Hiwi make necklaces of glass beads as well as shamanic amulet necklaces for ceremonial use, made with animal teeth, hooves, and beaks. Historically, basketry has been a male occupation among the Hiwi, and the baskets they weave for transporting and storing foodstuffs are decorated with red and black geometric designs. Recently, women have begun to make baskets for commercial sale. Some Hiwi still make pottery, although far fewer since the introduction of aluminum pots and plastic containers. Traditionally an activity of the dry season, vessels are made by rolling rings of clay over a base. After they dry, they are burned over an open fire and then decorated with vegetable dyes such as cumare and caruto. Despite a reputation as less than excellent navigators, the Hiwi do make curiaras and oars. The curiaras are made from a tree similar to the cedar. After the bark is removed, they use fire, hatchets, and machetes to shape the wood. From the same wood, they produce oars with round handles and oval paddles. Although made by hand, the completed curiara looks newly manufactured. The Hiwi make wind and percussion musical instruments for festivities and ceremonial rituals, such as flutes with three holes made from large deer bones. Pan flutes, made with five or six tubes of caña amarga, often are played with another musical instrument made from the skull and antlers of the deer. The maraca, the shaman’s principal musical instrument, is traditionally used for healing. The body of a maraca is made from a dried gourd, which is then painted with geometric patterns. It is often decorated as well with a tuft of curassow feathers.