Кіріспе
Сүнниттер мен шииттер – мұсылмандардың әртүрлі бағыттары. Пікір қақтығыстарының нәтижесінде ислам заңына қатысты көптеген фәтвалар пайда болды. Фәтвалар – міндетті емес, бірақ беделді құқықтық пікірлер немесе шартталған түсіндірулер. Олар Құрандағы сұрақ-жауап үлгісіне негізделген, ол теологиялық және философиялық мәселелерді, хадис, құқықтық теорияны, міндеттерді және шариғат заңдарын ашып көрсетуге бағытталған. Тарих бойы сүнниттердің фәтвалары шииттерді қуғындауды ақтау үшін қолданылған.
Sunni and Shia are different sects among Muslims and the difference of opinions have resulted in many Fatwas, non binding but authoritative legal opinion or learned interpretation issues pertaining to the Islamic law. Fatwas are based on the question and answer process found in the Quran, which seeks to enlighten on theological and philosophical issues, hadith, legal theory, duties, and the Sharia law. Sunni fatwas have been used to justify the persecution of Shia throughout their history.
Айырмашылықтар
Исламның барлық мектептері мен бағыттары Құранды мойындағанымен, олар басқа қандай авторитеттерді мойындаулары тұрғысынан ерекшеленеді; әсіресе Мұхаммедтің ізбасарларының мәселесі, сайланған Рашид халифаларын және олардың ұрпақтарын мойындаған сүнниттерді, Мұхаммедтің имамдары немесе ұрпақтарын мойындаған шииттерден ажыратады; осы екі бағыттың әрі қарайғы ізбасарлыққа қатысты пікірлеріне байланысты тағы да бөлінулер пайда болады. Шиит фикхы, сүннит фикхынан саяси мәселелер ғана емес, сонымен қатар маңызды діни-теологиялық мәселелер бойынша да өзгеше. Әлемдегі басым көпшілікті құрайтын сүннит қауымы арасында шииттерге қатысты түрлі көзқарастар кездеседі.
Пікірлер
Суннилердің шииттерге қатысты фәтвалары көбінесе шариғат заңдарының сарапшысы берген заңдық пікірлерді қамтиды. Дегенмен, қазіргі заманғы фетваларды басқа мұсылман биліктері де берді, егер олар қолданған заңдық дереккөздерді көрсетсе, олар мойындалды. Ол Кизилбаштарды өлтіруге шақыратын заңды үкімді де жариялады, осы үкімді Осман билігі империяның барлық аймақтарында шиизмді басу үшін орындады. Қызылбаштарды иманынан шыққандар деп жариялап, оларды өлтіруді талап ете отырып, Эбсуд былай деді: «Бұл опасыз адамдар қасиетті Құранды, асыл шариғатты және ислам дінін жек көріп, білімдері үшін ғалымдарды сыйламағандықтан және өлтіргендіктен, олардың адал емес басшыларын құдай деп санап, оларға бас иіп құлшылық етті. Олар діни түрде тыйым салынған көптеген амалдарды рұқсат етілген деп санады, ал олардың тыйым салынғандығы нақты мәтіндік дереккөздермен бекітілген. Олар Әбу Бәкір мен Омарды (Мұхаммедтің өлімінен кейінгі алғашқы екі халифаны) қарғысқа алды. Олар Аишаны (р.а.) жамандау арқылы қасиетті Құранды жоққа шығарды, бірақ ол туралы бірнеше аяттар Құранда түсіріліп, оның тазалығы дәлелденді. Осылайша, олар Пайғамбарға (ﷺ) лақап тағып, оның қасиетті тұлғасын кірлетті. Әр түрлі дәуір мен жерлердегі көптеген ғалымдардың консенсусы бойынша, оларды өлтіруге (мұба) рұқсат етіледі; олардың иманына күмәнданушылардың өздері иманынан шығады.»
Ибн Әбдин
Алайда, көрнекті сунни ғалымдары белгілі бір сенімдерді ұстанатын шииттерді мүмін емес деп жариялаған. Мысалы, ханафи мәзхабының беделді фәтваларының көзі – Осман әулетінің ғалымы Ибн Әбидин былай деп жазады:
Ахмад Раза Хан Барелви
Имам Ахмет Раза Хан Барельви, Барельви қозғалысының негізін қалаушының пікірінше, оның заманындағы көптеген шииттер діннің қажетті талаптарын мойындамағандықтан, діннен шығып кеткен. Оның сөзіне қарағанда, бұл мыналарды қамтиды: