Кіріспе

Check mate жүйесі – Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастар қолданған кемелерді тану жүйесі. Бұл жүйе Корольдік теңіз күштеріне Германияның қосымша крейсерлерін және Остік күштері жасырған басқа кемелерді іздеу кезінде қолданылды. Жүйе бойынша, патрульдегі соғыс кемесі немесе ұшақ күдікті кемені Лондондағы Әскери-теңіз министрлігі арқылы жеке-жеке сәйкестендіретін болды. Бұл қадам қажеттілік туды және 1942 жылдың қазан айында Германия екі рет басып алып, кейін британдық кеме ретінде табысты өткеннен кейін енгізілді.

Өмірбаян

Неміс көмекші крейсерлері Атлант және Үнді мұхиттарында одақтас сауда кемелерін іздестіріп жүрді. Соғыс басталған кезде шетелде болған Окша кемелері осы көмекші крейсерлерге, «қалталық» шайқас кемелеріне және ұзақ қашықтықтағы U қайықтарын қайта толықтыру үшін пайдаланылды. Неміс кемелері түскен кез келген одақтас сауда кемесі де солайша жабдықтау үшін қолданылуы мүмкін еді. Бұл Окша кемелері одақтас патрульдерімен кездессе, бейтарап немесе одақтас сауда кемесі болып көрінуге тырысты. Оқпанды ұстамас бұрын, Окша кемелерін күзеткен одақтас әскери кемелеріне олар кездесуі мүмкін одақтас кемелерінің тізімі берілді, ал тізім жағалаудан радио сигналдар арқылы үнемі жаңарып тұрды. Соғыстың бірінші жартысында одақтас әскери кемелері жиі тізімде жоқ одақтас кемелерімен кездесті. Британдық кемелердің жартысы ғана құпия кодты дұрыс жауаптап берді, ал шетелдік кемелердің дұрыс жауап беру мүмкіндігі одан да төмен болды. Тізімдерде көбінесе қате жазылған немесе қайта аталған кемелердің бұрынғы аттары кездесетін.