Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық синолог Сэмюэл Уэллс Уильямс (22 қыркүйек 1812 – 16 ақпан 1884) – 19 ғасырдың басындағы АҚШ-тың тіл білгісі, шенеунігі, миссионері және Қытайтанушы.
American sinologist
Samuel Wells Williams (September 22, 1812 – February 16, 1884) was a linguist, official, missionary and sinologist from the United States in the early 19th century.
Ерте өмір
Уильямс Нью-Йорк штатының Утика қаласында Уильям Уильямс (1787–1850) пен бұрынғы София Уэллс отбасында дүниеге келді, София Уэллс Бірінші пресвитериан шіркеуінің қарттарының бірі болған. Оның бауырларының арасында Уильям Фредерик Уильямс болды (ол Бейрут, Ливан қаласында доктор Х. А. ДеФорестпен бірге жұмыс істеді). Уильямстың туысы Корнелия Уильямс Мартин Нью-Йорк штатының Оберн қаласындағы белгілі қайырымдастық қызметкері және қоғамдық белсенді болды, сондай-ақ Қытайдағы оның миссионерлік қызметін қолдауға көмектесті. 8 жасында ол әкесінің баспа бизнесімен байланысы бар Джеймс Гарреттің Цейлонға баспа миссиясымен аттануына қатты әсер етті. Ол Нью-Йорк штатының Трой қаласындағы Ренсселер политехникалық институтында оқыды. Ол жерде ол аға профессор және институттың негізін қалаушыларының бірі Амос Итонның 1833 жылы жарық көрген ботаникалық нұсқаулығын жазуға көмектесті. Институтты бітіргеннен кейін ол институт профессоры болып сайланды.
Williams was born in Utica, New York, son of William Williams (1787–1850) and the former Sophia Wells, an elder of the First Presbyterian Church. Among his siblings were brothers William Frederick Williams (who worked with Dr. H. A. DeForest in Beirut, Lebanon) Williams' cousin, Cornelia Williams Martin, was a prominent philanthropist and social activist in Auburn, New York, and helped support his missionary work in China. At age 8 he was impressed by the departure to Ceylon as a printing missionary of a James Garrett who was associated with his father's printing business. He studied at Rensselaer Polytechnic Institute in Troy, New York. There he assisted in the writing of a botanical manual by Senior Professor and co founder Amos Eaton, published 1833. On graduation he was elected as a professor of the institute.
Қытай
Бір жылдық дайындықтан кейін, 1833 жылғы 15 маусымда, 21 жасында ол Қытайға кемемен аттанып, Гуандун қаласындағы (Қытай) Американдық шетелдік миссионерлер комиссиясының баспаханасын басқарды. Ол 1833 жылғы 25 қазанда «Морисон» кемесімен Кантон штатының Уампоа портына келді. Ол сондай-ақ Уолтер Медхерстпен бірге 1848 жылғы ағылшын-қытай сөздігін аяқтады, бұл қытай лексикографиясының алғашқы еңбектерінің екеуі болды. 1855 жылы Уильямс Қытайдағы АҚШ елшілігінің хатшысы болып тағайындалды. Қытайда болған кезінде ол 1856 жылы Кантон диалектісіндегі қытай тілінің тоникалық сөздігін (c=英華分韻撮要) жазды. Қытай үкіметінің жылдар бойы қарсылығына қарамастан, Уильямс қытай және шетелдік христиандарға төзімділік танытуды көздеген Тяньцзинь шартты келісуде маңызды рөл атқарды. 1860 жылы ол Пекиндегі АҚШ іскерлік өкілі болып тағайындалды. 1876 жылғы 25 қазанда, Гуанчжоуға алғаш рет 1833 жылы келген күнінен 43 жыл өткен соң, ол лауазымынан кетті. Шамамен 1875 жылы ол «Жаратылыс кітабы» мен «Матай ішіндегі жақсы хабарды» жапон тіліне аударуды аяқтады, бірақ қолжазбалар басылмай тұрып өртеніп кетті.
After a year's preparation, on June 15, 1833, just 21, he sailed for China to take charge of the printing press of the American Board of Commissioners for Foreign Missions at Guangdong, China. He arrived at Whampoa, Canton, aboard the Morrison on October 25, 1833. and Walter Medhurst in completing his English Chinese Dictionary of 1848, two early works of Chinese lexicography. In 1855, Williams was appointed Secretary of the United States Legation to China. During his stay in China, he wrote A Tonic Dictionary Of The Chinese Language In The Canton Dialect (c=英華分韻撮要) in 1856. After years of opposition from the Chinese government, Williams was instrumental in the negotiation of the Treaty of Tientsin, which provided for the toleration of both Chinese and foreign Christians. In 1860, he was appointed chargé d'affaires for the United States in Beijing. He resigned his position on October 25, 1876, 43 years to the day that he first landed at Guangzhou in 1833. Around 1875, he completed a translation of the Book of Genesis and the Gospel of Matthew into Japanese, but the manuscripts were lost in a fire before they could be published.
Кейінгі өмірі
Уильямс 1877 жылы Америка Құрама Штаттарына оралды, және өмірінің соңғы сегіз жылын сол жерде өткізді. Уильямс Йель университетінде Қытай тілі мен әдебиетінен АҚШ-тағы алғашқы профессор болды, сондай-ақ 1881 жылдың 3 ақпанында Америка Библиялық қоғамының президенті тағайындалды. Ол "Орталық патшалық" кітабын қайта жөндеді. Өмірінің соңғы жылдарында ол Қытайда қалған миссионерлермен, Америка Библиялық қоғамымен және "Орталық патшалық" кітабын басып шығару мәселесі бойынша Скрибнерлермен көп хат алмасты.
Williams returned to the United States in 1877 where he spent the last eight years of his life. Williams became the first Professor of Chinese language and literature in the United States at Yale University as well as the president of the American Bible Society on February 3, 1881. "He also revised his book, The Middle Kingdom. In his later years, he heavily corresponded with missionaries remaining in China, the American Bible Society and with Scribners concerning the publishing of The Middle Kingdom."
Жеке өмір
1845 жылы 20 қарашада Уильямс майор Джон Уолворттың қызы Сара Симондс Уолвортқа (1815–1881) үйленді. Олар бірнеше баланың ата-анасы болды, олардың ішінде:
On November 20, 1845, Williams married Sarah Simonds Walworth (1815–1881), a daughter of Maj. John Walworth. Together, they were the parents of several children, including:
София Гарднер Уильямс (1855–1938), 1877 жылы Роберт Гровенордың екінші ұлы Томас Джордж Гровенормен, К. Б. үйленді. Гровенор 1879 жылы Пекиндегі британдық елшілігінің хатшысы болып тағайындалды және 1886 жылы қайтыс болды. София екінші рет 1896 жылдан 1922 жылға дейін Лордтар палатасы комитетінің төрағасының кеңесшісі сэр Альберт Грейге тұрмысқа шықты. Фредерик Уэллс Уильямс (1857–1928), «The National Baptist» журналының редакторы, Йель университетінің профессоры; ол Браун университетінің президенті Фрэнсис Уэйлендтің немересі Фрэнсис «Фэнни» Хапгуд Уэйлендке (1864–1948) үйленді. Ол 1884 жылғы 16 ақпанда Нью-Хейвендегі 39 Колледж-стрит мекенжайындағы үйінде қайтыс болды.
Sophia Gardner Williams (1855–1938), who married Thomas George Grosvenor, C. B., second son of Robert Grosvenor, 1st Baron Ebury, in 1877. Grosvenor was appointed secretary to the British legation at Peking in 1879 and died in 1886. Sophia married secondly to Sir Albert Gray, Counsel of the Chairman of Committees at the House of Lords from 1896 to 1922. Frederick Wells Williams (1857–1928), editor of The National Baptist, a professor at Yale; he married Frances "Fanny" Hapgood Wayland (1864–1948), a granddaughter of Francis Wayland, President of Brown University. He died at his residence, 39 College Street in New Haven, Connecticut, on February 16, 1884.
Жарияланымдар
Амой, Кантон, Чинкианг, Фучжоу, Ханькоу, Шанхай, Сватоу, Тяньцзинь қалаларындағы миссионерлік қоғамдардың ауруханалары туралы есептер. 1848-49 (1850) жж.
Reports of missionary society hospitals at Amoy, Canton, Chinkiang, Foochow, Hankow, Shanghai, Swatow, Tientsin. 1848 49 (1850)