Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық аудармашы және отарлық шенеунік Джон Роберт Моррисон (17 сәуір 1814 – 29 тамыз 1843) – Қытайдағы британдық аудармашы және отарлық шенеунік. Макаода туған, оның әкесі Роберт Моррисон, Қытайдағы алғашқы протестант миссионері болған. 1834 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Моррисон Қытайдағы британ саудасының бақылаушыларының қытай тіліндегі хатшысы және аудармашысы қызметін атқарды. 1843 жылы ол Гонконгтың уақытша колониялық хатшысы болып тағайындалды және Атқарушы және Заңнамалық кеңестерге мүше болды, бірақ сегіз күннен кейін Гонконгте қызбадан көз жұмды.
British interpreter and colonial official
John Robert Morrison (; 17 April 1814 – 29 August 1843) was a British interpreter and colonial official in China. Born in Macau, his father was Robert Morrison, the first Protestant missionary in China. After his father's death in 1834, Morrison replaced him as Chinese Secretary and Interpreter to the Superintendents of British Trade in China. In 1843, he was appointed as Acting Colonial Secretary of Hong Kong and a member of the Executive and Legislative Councils, but died eight days later in Hong Kong from fever.
Ерте өмір
Моррисон 1814 жылғы 17 сәуірде португалиялық Макао колониясында дүниеге келді. Ол миссионер Роберт Моррисон мен Мэри Мортонның некесінен туған екінші ұлы және үшінші баласы болды. Моррисон 1815 жылғы 21 қаңтарда анасы мен үлкен әпкесімен бірге Англияға бағытталған кемеге мініп, Макаодан кетті. Олар 1820 жылғы 23 тамызда Макаоға оралды, бірақ екі жылдан соң анасы қайтыс болды және ол білім алу үшін Англияға қайтарылды. Келесі төрт жыл бойы ол Манчестерде және Лондондағы Милл-Хилл грамматикалық мектебінде білім алды. 1826 жылғы 1 мамырда әкесі Қытайға аттанғанда, Джон Робертті де өзімен алып кетті. Ол әкесінен қытай тілін үйреніп, 1827-1830 жылдары Малаккадағы Англо-қытай колледжінде оқыды.
Morrison was born on 17 April 1814 in the Portuguese colony of Macau. He was the second son and third child of missionary Robert Morrison's marriage to Mary Morton. Morrison left Macau on 21 January 1815 with his mother and elder sister aboard a ship bound for England. They returned to Macau on 23 August 1820, but less than two years later his mother died and he was sent back to England to receive an education. Over the next four years, he was educated in Manchester and at Mill Hill Grammar School in London. When his father left for China on 1 May 1826, he took John Robert with him. He learned the Chinese language from his father, and attended the Anglo Chinese College in Malacca between 1827 and 1830.
Қытайдағы мансап
1830 жылдан бастап Моррисон Қытайдың Кантон (Гуанчжоу) қаласындағы ағылшын саудагерлеріне аудармашы ретінде қызмет етті. 1832-1834 жылдары ол американдық саудагер және дипломат Эдмунд Робертстің жеке хатшысы және аудармашысы ретінде Сиам мен Кочинқытайға (Кохинхина) бірге сапарлады. Моррисон Қытайдағы британдық сауда туралы ақпарат беру мақсатында Қытай коммерциялық нұсқаулығын жазды және Карл Гютцлаффтың «Шығыс-Батыс айлық журналына» (Eastern Western Monthly Magazine) – Қытай мен Батыс арасындағы түсініктікті жақсартуға бағытталған басылымға материалдар қосты. 1834 жылы Моррисон әкесінің орнын басып, британ үкіметінің тапсыруымен Британдық Шығыс Үндістан компаниясының Қытай хатшысы болып тағайындалды. Ол 1839-1842 жылдардағы Апиын соғысы кезінде дипломатиялық жұмыстарға қатысты, нәтижесінде Нанкин шарты жасалды, оны ол аударған болатын. 1841 жылы Макаодан Кантонға дейін Бродвей өзені арқылы жасалған британдық экспедицияға аудармашы Роберт Томмен бірге көмектесті. 1843 жылғы 21 тамызда Гонконг губернаторы Генри Поттингер Моррисонды полковник Джордж Малкольм қатыспаған кезде Колониялық хатшы міндетін атқаруға тағайындады, сондай-ақ Орындаушы және Заң шығару кеңестерінің мүшесі етіп бекітті.
From 1830, Morrison acted as translator for English merchants in Canton (Guangzhou), China. From 1832 to 1834, he accompanied American merchant and diplomat Edmund Roberts to Siam and Cochin China as his personal secretary and translator. Morrison also compiled a Chinese Commercial Guide to provide information on British trade in China and contributed to Karl Gützlaff's Eastern Western Monthly Magazine, a publication aimed at improving Sino western understanding. Morrison succeeded his father in 1834 and was appointed Chinese Secretary to the British East India Company on behalf of the British government. He was then involved in diplomacy during the Opium War from 1839 to 1842, which resulted in the Treaty of Nanking, which he translated. Along with interpreter Robert Thom, he assisted the British expedition up the Broadway River from Macau to Canton in 1841. On 21 August 1843, Hong Kong Governor Henry Pottinger appointed Morrison as Acting Colonial Secretary in the absence of Colonel George Malcolm, and a member of the Executive and Legislative Councils.
Аударма жұмысы
Джон Моррисон ресми міндеттерінен басқа, Кантондағы ағылшын протестант шіркеуінің жұмысын әкесінен жалғастырды және қытай билігі тарапынан қудаланған қытайлық жаңа дінге өткендерді қолдады. Ол әкесінің Киелі кітапқа жасаған аудармасын қайта қарастырып, Лондон миссионерлік қоғамынан Кантон қаласындағы миссионерлік жұмысын жалғастыруды сұрады. 1838 жылдың ақпанында Медициналық миссионерлік қоғамның хатшысы болып тағайындалды. 1840 жылы Уолтер Генри Медхерст, Карл Гюцлафф, Элайджа Кольман Бриджман және Моррисон бірлесіп Киелі кітапты қытай тіліне аударуға кірісті. Еврейлік бөлігін негізінен Голландия миссионерлік қоғамынан Гюцлафф аударды, алайда, Елдік кітап пен Ешуа кітабын топ бірлесіп аударды. Бұл аударма 1847 жылы Джон Робертс қайтыс болғаннан кейін аяқталды және Тайпин көтерілісінің революциялық шаруа көшбасшысы Хонг Сюкуанның Тайпин көтерілісінің ерте доктриналарының негізі ретінде пайдаланғандығымен белгілі.
Apart from official duties, John Morrison continued his father's work of the English Protestant Church in Canton and supported those Chinese converts persecuted by the Chinese authorities. He revised his father's translation of the Bible and appealed to the London Missionary Society to continue its missionary work in Canton. In February 1838, he was made Recording Secretary of the Medical Missionary Society. In 1840, Walter Henry Medhurst, Karl Gützlaff, Elijah Coleman Bridgman, and Morrison cooperated to translate the Bible into Chinese. The translation of the Hebrew part was done mostly by Gützlaff from the Netherlands Missionary Society, with the exception that the Pentateuch and the book of Joshua were done by the group collectively. This translation, produced in a version of classical Chinese known as High Wen li , was completed in 1847 after John Robert's death and is well known due to its adoption by the revolutionary peasant leader Hong Xiuquan of the Taiping Rebellion as the basis for some of the reputed early doctrines of the organisation.