Манчестер либерализмі: 19 ғасырдағы еркін сауда қозғалысы
Manchester Liberalism
Манчестер либерализмі – 19 ғасырдағы Англияда туған еркін сауда, «дәнді дақыл заңдарына» қарсы күрес және классикалық экономикалық либерализм идеялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикалық ойлау мектебі
School of economic thought
Манчестер либерализмі (Манчестер мектебі, Манчестер капитализмі және Манчестершілдік деп те аталады) – Англияның Манчестер қаласында туған 19-ғасырғы саяси, экономикалық және әлеуметтік қозғалыстар. Ричард Кобден мен Джон Брайт басшылығымен, бұл қозғалыс еркін сауданың әділ қоғам құруға және барлық адамға қажетті тауарларды қолжетімді етуге алып келетінін дәлелдеп, кең қолдау тапты. Оның ең белгілі іс-әрекеті – азық-түлік бағасын жоғары ұстаған Астық заңдарын жоюды талап еткен Астық заңдарына қарсы лига болды. Ол еркін сауда мен еркін нарық капитализмінің (laissez-faire) әлеуметтік және экономикалық салдарларын түсіндірді. Манчестер мектебі Адам Смит сияқты классикалық экономистердің қолдаған экономикалық либерализм теорияларын қабылдап, оларды мемлекеттік саясаттың негізі етті. Сонымен қатар, ол бейбітшілік, құлдыққа қарсы күрес, баспасөз бостандығы және дін мен мемлекеттің бөлінуін де қолдады.
Manchester Liberalism (also called the Manchester School, Manchester Capitalism and Manchesterism) comprises the political, economic and social movements of the 19th century that originated in Manchester, England. Led by Richard Cobden and John Bright, it won a wide hearing for its argument that free trade would lead to a more equitable society, making essential products available to all. Its most famous activity was the Anti Corn Law League that called for repeal of the Corn Laws that kept food prices high. It expounded the social and economic implications of free trade and laissez faire capitalism. The Manchester School took the theories of economic liberalism advocated by classical economists such as Adam Smith and made them the basis for government policy. It also promoted pacifism, anti slavery, freedom of the press and separation of church and state.
Манчестердегі өмір
Манчестер әлемдік тоқыма өндірісінің орталығы болды және ондағы көптеген фабрика жұмысшылары жүгері заңдарының салдарынан қиын жағдайға түсті. Бұл заңдар импортталған бидайға салық салып, азық-түлік бағасын қымбаттатқан протекционистік саясат еді. Жер иелері аристократиясы жүгері заңдарын қолдады, себебі олар шетелдік бәсекелестікті азайтып, жер иелеріне астық бағасын жоғары ұстауға мүмкіндік берді. Бұл халық санының өсуімен бірге ауыл шаруашылығынан түскен табысты арттырды. Дегенмен, жүгері заңдарының нәтижесінде Солтүстік Англиядағы тоқыма фабрикаларының жұмысшылары азық-түлік бағасының өсуімен бетпе-бет келді. Осының кесірінен фабрика иелері жұмыскерлерге жалақыны көтеруге мәжбүр болды, бұл дайын өнімнің бағасын қымбаттатты және олардың өнімдерінің шетелдік саудадағы бәсекеге қабілеттілігін төмендетті.
Manchester was the hub of the world's textile manufacturing industry and had a large population of factory workers who were disadvantaged by the Corn Laws, the protectionist policy that imposed tariffs on imported wheat and therefore increased the price of food. The Corn Laws were supported by the land owning aristocracy because they reduced foreign competition and allowed landowners to keep grain prices high. That increased the profits from agriculture as the population expanded. However, the operation of the Corn Laws meant that factory workers in the textile mills of northern England were faced with increasing food prices. In turn, mill owners had to pay higher wages, which meant that the price of finished goods was higher, and the foreign trade competitiveness of their products was reduced.
Астыққа қарсы заң лигасы
Меркантилизм бойынша елдің өркендеуі үлкен экспортқа, бірақ тауар импортының шектелуіне байланысты. 19 ғасырдың басында Ұлыбританиядағы сауда әлі де импорттық квоталарға, баға шектеулеріне және басқа да мемлекеттік араласуларға бағынған. Бұл Ұлыбритания нарықтарында, әсіресе астық (әдетте ұнтақтауды қажет ететін дәндер, көбінесе бірақ әрқашан емес бидай) тапшылығына әкелді. Манчестер 1839 жылдан бастап Астыққа қарсы заң лигасының бас штабы болды. Лига азық-түлік бағасын төмендетуге және шетелдегі өндірілген тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға себеп болады деген Астық заңдарына қарсы күресті. Манчестер либерализмі осы қозғалыстан туындады. Бұл қазіргі Ұлыбританиядағы жағдайға алып келді, онда ел сауда серіктестерінен импортталатын арзан азық-түлік өнімдерінен пайда көреді, ал олар өз кезегінде Ұлыбританиядан импортталатын арзан тауарлардан пайда көреді, бұл өндірістегі жаһандық ынтымақтастықтың жүйесі. Манчестер либерализмінің теориялық негізі Адам Смит, Дэвид Юм және Жан Батист Сэйдің еңбектерінде жатыр. Манчестер мектебінің көрнекті өкілдері Ричард Кобден мен Джон Брайт болды. Олар еркін сауданы жақтағанмен қатар, соғыс пен империализмге қарсы күресіп, халықтар арасындағы бейбіт қарым-қатынасты қолдады. "Кішкентай Англия" қозғалысы Канада сияқты колонияларды қорғауға жұмсалатын салықтардан көп пайда көре алмады, өйткені олар Манчестер өндірушілеріне аз сауда жасады және олардың мақта шикізатын қамтамасыз ете алмады.
Mercantilism holds that a country’s prosperity is dependent on large exports, but limited imports of goods. At the beginning of the 19th century, trade in Britain was still subject to import quotas, price ceilings and other state interventions. That led to shortages of certain goods in British markets, in particular corn (grains usually requiring grinding, most often, but not always wheat). Manchester became the headquarters of the Anti Corn Law League from 1839. The League campaigned against the Corn Laws, which it said would reduce food prices and increase the competitiveness of manufactured goods abroad. Manchester Liberalism grew out of that movement. That has led to the situation seen in modern Britain, where the country benefits from less expensive food, imported from trading partners, and those partners in turn benefit from less expensive goods imported from Britain, in a system of globalised cooperation in production. Manchester Liberalism has a theoretical basis in the writings of Adam Smith, David Hume and Jean Baptiste Say. The great champions of the Manchester School were Richard Cobden and John Bright. As well as being advocates of free trade, they were radical opponents of war and imperialism, and proponents of peaceful relations between peoples. The "Little Englander" movement saw little benefit in paying taxes to defend colonies such as Canada, which contributed little trade to Manchester manufacturers and could not supply their main raw material of cotton.
Терминология
1848 жылдың қаңтар айында консерватор Бенджамин Дизраэли алғаш рет «Манчестер мектебі» терминін қолданды. Тарихшы Ральф Райконың мәлімдемесінше, 1870 жылы неміс либералы Джулиус Фаухер көрсеткендей, «Манчестершілдік» терминін Фердинанд Лассалл (неміс социализмінің негізін қалаушы) ойлап тапқан және ол мұны қарапайым сөзбен айтқанда, айыптау мақсатында қолданған.
In January 1848, Conservative Benjamin Disraeli first used the term "the Manchester School". According to historian Ralph Raico and as indicated by the German liberal Julius Faucher in 1870, the term "Manchesterism" was invented by Ferdinand Lassalle (the founder of German socialism) and was meant as an abusive term.