Кіріспе
12 ғасырдағы абат және Кентербери архиепискобы Фордтық Балдуин (шамамен 1125 – шамамен 1190 жылдың 19 қарашасы) 1185 және 1190 жылдар аралығында Кентербери архиепискобы болды. Діни қызметкердің ұлы, ол Болоньяда канондық құқық және теологияны оқыды, содан кейін Англияға оралып, Ексетер епископтарының бірінен кейін біріне қызмет етті. Цистерциандық монах болғаннан кейін Фордтағы монастырьінің абысы болып тағайындалды, кейін Вустер епископы сайланды. Епископ болмас бұрын, ол теологиялық еңбектер мен уағыздар жазды, олардың бір бөлігі бүгінгі күнге жетті. Епископ ретінде Балдуин Англия королі Генрих II-нің назарына ілікті, король одан қатты әсер алып, Балдуиннің архиепископ болуын талап етті. Осы лауазымда Балдуин шіркеу құру мәселесінде собор дінбасыларымен келіспеді, нәтижесінде дінбасылар бір жылдан астам уақытқа монастырьде қамауға алынды. Балдуин Уэльсте Джеральд Уэльскімен бірге уағыз айтып, Үшінші крест жорығына қаржы жинады. Англияның Ричард I патшасы таққа отырғаннан кейін, жаңа патша Балдуинды Киелі жерге алдын ала жіберді, онда ол Иерусалим Корольдігінің саясатына араласты. Балдуин крест жорығына қатысқанда Киелі жерде қайтыс болды.
Baldwin of Forde or Ford (c. 1125 – c. yes – 19 November 1190) was Archbishop of Canterbury between 1185 and 1190. The son of a clergyman, he studied canon law and theology at Bologna and was tutor to Pope Eugene III's nephew before returning to England to serve successive bishops of Exeter. After becoming a Cistercian monk he was named abbot of his monastery at Forde and subsequently elected to the episcopate at Worcester. Before becoming a bishop, he wrote theological works and sermons, some of which have survived. As a bishop, Baldwin came to the attention of King Henry II of England, who was so impressed he insisted that Baldwin become archbishop. In that office, Baldwin quarrelled with his cathedral clergy over the founding of a church, which led to the imprisonment of the clergy in their cloister for more than a year. Baldwin spent some time in Wales with Gerald of Wales, preaching and raising money for the Third Crusade. After the coronation of Richard I of England, the new king sent Baldwin ahead to the Holy Land, where he became embroiled in the politics of the Kingdom of Jerusalem. Baldwin died in the Holy Land while participating in the crusade.
Діни қызмет
Болдуин шамамен 1125 жылы Эксетерде дүниеге келді, ол Тотнес архидиаконы Хью д’Эу мен кейіннен монах болған, аты белгісіз әйелдің ұлы еді. Герваз Кентерберийдің оның қарапайым отбасынан шыққандығы туралы айтқаны, қазіргі зерттеулерге сәйкес, ортағасырлық шежірешінің субъективтілігінен туындаған. 1150-ші жылдары Болоньяда болашақ Папа Урбан III-мен бірге оқыған болуы мүмкін. 1138-1155 жылдары Эксетер епископы болған Роберт Уорлваст Балдуинді Италияға құқық білімін үйренуге жіберген. Болдуиннің Эксетерде оқытумен айналысқандығы да айтылады, бірақ бұл туралы заманауи деректерде мәлімет жоқ. 1150 немесе 1151 жылы Папа Евгений III оны Евгенийдің жүрегі жақын туысының тәрбиешісі етіп тағайындады. 1155 жылы Балдуин Англияға оралғаннан кейін, Эксетер епископы Чичестерлік Роберттің үйіне қоныстанды. Бұл оның әкесі қайтыс болғаннан кейін болды. Балдуин Тотнес қаласын басқарған кезінде канондық құқықтанушы ретінде танымал болды. 1167 жылы ол Джон Солсбериден хат алып, Бартоломейдің Бекет дау кезіндегі әрекеттеріне шағымданды. Джон Бартоломейді Кентербери архиепископы Томас Бекетпен корольдің дауында дұрыс қолдамағаны үшін айыптады, Балдуинге епископты қолдауын күшейтуге және ағылшын епископтарының Бекетке қарсы апелляциясына қол қоймауға шақырды. Джонның мақсаты, Балдуин арқылы Бекеттен Роджерге оның мінез-құлқы туралы ескерту жеткізу болды; Джон Бекеттің жер аударылуы кезінде оның жақтасы болған. 1169 жылы Балдуин Бекет дауына қайтадан араласып, Бекеттің оның ісіне қарсы шыққан бірнеше дворяндар мен дін қызметкерлерін қауымнан шығаруына қарсылық білдірді. Балдуиннің қарсылығы оларды қауымнан шығаруда емес, мұндай әрекет жасалатыны туралы ескерту берілмегендігінде болды. Ол канонист ретінде жақсы танымал болды және Рим папасының судьясы ретінде Рим куриясына жеткен және жергілікті сарапшыларға шешім қабылдау үшін жіберілген істерді қарады. 1166 жылы Балдуин Джон Солсберидің "Expectatione longa" атты еңбегінің адресаты болды, бұл Бекет дауы кезінде жазылған трактаттардың бірі еді. Ол осы уақытта "De sacramento altaris" атты еңбегін жазған болуы мүмкін. 1178 жылы ол Александр папаға кардиналдыққа үміткер ретінде ұсынылды, бірақ бұл орын алмады. Вустерде ол король Генрих II-ге әсер етіп, жексенбі күні өлім жазасын орындаудан қорғады. Орта ғасырлардағы жазушы Уолтер Мап Балдуиннің епископ сайланғаннан кейін де жазуын жалғастыруға ниеттенгенін айтса да, оның епископтық қызмет кезеңінен тек бір уағызы ғана сақталған. Генрих II Кантерберияда тек Балдуинды қабылдауға дайын екенін жариялағаннан кейін, бұрынғы епископ Ричард Довер сол жылы сәуірде қайтыс болды. Монахтар Мәсіх шіркеуінің приориясынан үш үміткерді ұсынды: Мәсіх шіркеуінің бұрынғы приоры және Батл аббаттығының иесі Одо, Венлок приорының клиникалық приоры және кейіннен Сент-Дэвид епископы Питер де Лейя және Клуни аббаттығының иесі Теобальд, бірақ олардың ешқайсысы ағылшын епископтарының құрметіне ие болмады. Оның орнына, прелаттар патшаның таңдаған адамы Балдуинды сайлады. Балдуин палиумды Рим папасы Люций III-тен алды, сонымен қатар Люций оның тағайындалуын бекітті. 1185 жылы Балдуин папаның легаты болып тағайындалды, бірақ оның өкілеттігі тек өзінің архиепископтық аймағымен шектелді және Йорк архиепископтығына дейін созылмады.
Мәсіх шіркеуінің приорымен дау
Кентербери архиепископы қызмет еткен кезеңінде Христ шіркеуінің монахтарымен дау туды, олар Болдуиннің оларға қатаң бақылау орнату әрекеттеріне наразылық білдіріп, оның сайлау заңдылығын жоққа шығарды. Болдуин өз тарапынан Христ шіркеуінің монахтарының сән-салтанат пен ыңғайлы өмір салтын мақұлдамады және олар Томас Беккет культінен тым көп пайда көріп отыр деп санады. Дау монахтарды монастырь иелігінен түскен кірістен айырғаннан кейін күшейе түсті. Содан кейін Болдуин Кентерберидің өзінде Беккетке арналған шіркеу құруды ұсынды, оны монастырь емес, дін қызметкерлері басқарады. Кафедралық бөлімнің монахтары бұл ұсынылатын негізін Кентерберидің монастырь кафедрасын, ағылшын шіркеуінің ерекшелігін, дін қызметкерлерінің жалпы қалыпты үлгісіне өзгертудің алғашқы қадамы ретінде қарастырды. Болдуиннің өзі мұндай жоспарды мақұлдаған-мақұлдамағаны белгісіз, бірақ замандас жазушылар айтқандай, басқа епископтар бұл әрекетті қолдады. Болдуин Линкольн епискобы Хьюдан кеңес сұрады, ол Болдуинге жоспардан бас тартуды кеңес берді, өйткені бұл барлық тараптарға қиындықтар тудырады. Дау ұзаққа созылды және бір кезде монахтар бір жарым жыл бойы, яғни 1188 жылдың қаңтарынан 1189 жылдың тамызына дейін өз ғимараттарында қамауда болды. Бұл кафедрадағы литургияның тоқтатылуына әкелді. Ақырында Еуропаның барлық көрнекті дін қызметкерлері мен монастырьлары дау-дамайда бір жақты таңдауға мәжбүр болды. 1189 жылдың қазан айында Болдуин Роджер Норрейсті кафедраның преоры етіп тағайындады, бұл тағайындау замандастары тарапынан пайдасыз адамды лауазымға қою деп мойындалды. Оның шіркеуді қаржыландыру жоспары донорлардан жыл сайынғы қайырымдылықтары үшін күнәларын үштен бір бөлігіне дейін жеңілдетуді уәде ету арқылы қайырымдылық жинауды қамтиды.
Генрих патшаға қызмет ету
1188 жылы Англия королі Генрих II 1187 жылы Иерусалимді Саладин басып алғаннан кейін Үшінші крест жорығын қолдау үшін салық жинауды бұйырды. Салық крест жорығына бармауға ант берген адамдардың барлық мүлігі мен табысының оннан бір бөлігінен тұрды. Бұл салық халық арасында «Саладин ондығы» деп белгілі болды және сол кезге дейін Англияда жиналған ең ірі салық болып есептелді. Ондық салық емес, діни салық болғандықтан, оны графтықтар емес, епархиялар жинады. Бальдуин оның қаталдығы үшін ерекше айыпталды, бірақ ақпан айында кеңесшісі Петр Блуамен бірге корольмен Нормандияда болды. Бальдуин 1188 жылдың қаңтар айында король Генрих пен басқалармен бірге крест жорығына баруға ант берді. Архиепископтың хатшысы Петр Блуаның айтуынша, Бальдуин бастапқыда крест жорығына қатысуға қарсы болған, бірақ Петр оны крест алып, крест жорығын уағыздауға көндірді, өйткені «Құдайдың жүзім бағын» қорғау – архиепископтың міндеті екенін дәлелдеді. Бальдуин Генрихтің Геддингтондағы кеңесінде Рочестер епискобы Гилберт Гланвиллмен бірге крест жорығын уағыздады. 1188 жылдың сәуір айында Бальдуин корольдің крест жорығына қолдау табу үшін Уэльске сапармен кетті. Ол өзінің қызметшілері мен ізбасарларын қасиетті жерге саяхатқа дайындалу үшін төбелерді жаяу көтеріліп-түсіп жаттығуға мәжбүр етті. Ол жылдың көп бөлігін Уэльсте өткізді, крест жорығын уағыздады, оған тарихшы Джеральд Уэльс ілесіп жүрді. Джеральд өзінің және Бальдуиннің Уэльстегі күш-жігерінің нәтижесінде крест жорығына шамамен 3000 жауынгер жиналды деді, бірақ Бальдуин негізінен Кентербери монахтарымен болған даудан қашу үшін сапарға шыққанын да айтты. Бальдуиннің Уэльске жасаған сапарының бір қыры Генрихтің домендерінің бұрынғыдан бері көшпенді болған аймағында патшалық билікті бекіту болды. Бальдуин сонымен қатар Уэльс епископтарына қатысты шіркеулік билігін нығайтты, әсіресе ол Уэльстің әрбір соборында мисса өткізуге тырысты; ол Кентербери архиепискобы ретінде Ст-Асаф соборында мисса өткізген алғашқы адам болды. Бальдуин король Генрихтің өлімінен аз бұрын оның жанында болды, Генрихтің мұрагері, әкесіне қарсы көтерілген принц Ричардпен бітімге келуге жасалған сәтсіз әрекеттерге қатысты. Генрихтің өлімінен кейін Ричард Бальдуин мен Руан архиепискобы Уолтер де Кутанстан әкесіне бағынбағандығы үшін кешірім сұрады. Бальдуин 1189 жылдың 20 шілдесінде корольге Нормандия герцогтығы табыс етілгенде Кутанспен бірге Ричардтың қасында болды. Бальдуин 1189 жылдың 13 қыркүйегінде Вестминстер аббаттығында Ричардты таққа отырғызды, бұл толық сипаттамасы сақталған алғашқы ағылшын тәж кигізу рәсімі болды.
Ричардтың тұсында
Генрих II қайтыс болғаннан кейін және Ричард патша тағына отырғаннан кейін, Христос шіркеуінің монахтары Ричардтан олар мен архиепископ арасындағы ұзаққа созылған дауды реттеуге араласуын сұрады. 1189 жылдың қараша айында Ричард және бүкіл сарай, соның ішінде Аквитания королева-анасы Элеонора, папалық билік араласпай тұрып, дауды аяқтау үшін Кентербериге сапар шекті. Ричард ақырында Болдуинды шіркеу құрылысынан бас тартуға және Норрейсті қызметтен босатуға көндіріп, дауды шешті. Осыдан кейін Ричард Англиядан кетіп, Болдуин Ламбетте жоспарланған шіркеуді салуға және содан кейін Ричардқа крест жорығына қосылатынын мәлімдеді. 1189 жылдың тамызында Болдуин ханзада Джонның, кейін король Джонның, Глостерлік Изабельге туыстық байланыс негізінде үйленуіне қарсылық танытты. Джон пападан рұхсат алуге уәде берді, бірақ оны алған жоқ. Болдуин Джонның жерлеріне тыйым салды, бірақ бұл тыйым папаның өкілімен алынып тасталды, ол некені заңды деп жариялады.
Үшінші крест жорығы
1190 жылдың сәуір айында Балдуин үшінші крест жорығына Ричардпен бірге Англиядан аттанды. Балдуин Хьюберт Уолтер мен Ранулф де Гланвиллмен бірге Ричардтан бұрын Марсельден кетті. Топ 1190 жылдың 5 тамызында тікелей Сирияға жол тартты. Балдуин рухани және уақытша биліктерін Рочестер епискобы Гилберт Гланвиллге тапсырды, бірақ архиепископтық өкілеттікті Лондон епискобы Ричард ФицНилге сеніп тапсырды. Лондонға архиепископтық өкілеттік беру дәстүрі архиепископ Ланфранк заманында қалыптасқан. Гланвилл мен ФицНилдің арасындағы билік бөлісі 1193 жылы Хьюберт Уолтерді архиепископ етіп таққа отырған кезде екеуара дауға себеп болды. Нонант қызметінен ешқашан ресми түрде кетпеген сияқты, өйткені маусым айында ол патшамен бірнеше округтерді иелену мәселесін талқылап жатты. Олардың патшадан бұрын жіберу себебі нақты белгісіз, мүмкін Ричард тыныш сапармен жүргенде патшаның мүддесін қорғау үшін, немесе патшаның сенімсіздікпен қараған Гланвиллдің туыстарынан арылу үшін болған шығар. Балдуин Гланвилл фракциясының мүшесі немесе жақын серігі болмағандықтан, оның серіктерін қосу себебі қандай болса да, патшаның мүддесін қорғау үшін жіберілген болуы мүмкін. Балдуин 1190 жылдың 12 қазанында Акраға келді, олардың келуі қоршаушылардың шабуылға деген жігерін қайта жандандырды. 12 қарашада, Әулие Мартин мерекесінен кейін бірден, крестонос армиясы маңызды шабуылға шықты. Архиепископтың денсаулығы нашарлап, бір аптадан кейін қайтыс болуына шабуылға қатысуы себеп болған болуы мүмкін. Басқа епископтармен бірге Балдуин шабуылға дейін крестонос армиясын кешірімге алды және 13 қарашада армия шегінген кезде Анжу күштері мен Тамплиерлердің артқы күзетіне қосылған болуы мүмкін. Шындығында, "Itinerarium peregrinorum et gesta regis Ricardi" еңбегінде архиепископтың "басқалармен бірге шайқасқа түскені, бірақ олардан асып түскені" айтылған. Балдуин келгеннен кейін көп ұзамай Иерусалим Корольдігінде мұрагерлік дағдарысы туды. Генрих II-нің туысы Сибилла мен оның екі кішкентай қызы шілде айында олар тұрған қоршау лагерін қиратып жіберген індеттен қайтыс болды. Бұл Гайды патшалыққа заңды талапкерсіз қалдырды, өйткені ол патшалық билігін әйелі арқылы иеленген. Корольдіктің мұрагері Сибилланың жарты қарындасы Изабелла болды; ол Торонның Хамфри IV-іне үйленген, бірақ ол Гайға адал болды және патша болуға ниеті болмаған сияқты. Таққа үміткердің бірі Монферраттың Конрад, соңғы даусыз патша Бальдуин V-нің туысы болды. Конрад Тирді сәтті қорғап, корольдікті құлдыраудан сақтап қалды және Изабелланың анасы Мария Комнина мен Ибелиннің Балианының қолдауын алды. Мария мен Балиан Изабелланы Хамфриден ұрлап алып, оны күйеуінің некесін жоюға мәжбүр етті, осылайша ол Конрадқа үйленіп, патшалыққа талап етуге мүмкіндік алды. Балдуин Гайдың талабын қолдады, ал Пиза архиепискобы Убальдо, Бове епискобы Филипп Дрю және Иерусалим патриархы Эраклий Конрадты қолдады. Изабелла мен Хамфридің некесі күшпен жойылды. Денсаулығы нашарлаған Балдуин неке жоюға қатысқандардың барлығын қауымнан шығаруға тырысты, бірақ ол 1190 жылдың 19 қарашасында қайтыс болды. Хьюберт Уолтер ағылшын әскерлерінің басшылығын өз мойнына алды, сондай-ақ Балдуиннің мұрагері болды. Уолтер Балдуиннің меншігінен кейбір сарбаздар мен рыцарларға жалақы төледі, ал қалған ақшаны кедейлерге таратып берді.
Жазулары мен зерттеулері
"De sacramento altaris" ("Сакраменттік құрбандық үстелі") – Балдуиннің 12 қолжазбада сақталған ең ұзақ еңбегі. Ол алғаш рет 1662 жылы басылып, 1963 жылы "Sources Chrétiennes" сериясының 93 және 94-томдарында жаңадан өңделіп жарияланды. "De commendatione"-нің қазіргі заманғы ғылыми басылымы 1991 жылы уағыздармен бірге "Balduini de Forda Opera: Sermones, De Commendatione Fidei" деген атпен жарық көрді, ал "De commendatione fidei" 2000 жылы ағылшын тіліне аударылды. Балдуин уағыздау шеберлігімен танымал болғандықтан, оның уағыздарына өлімінен кейін де қызығушылық танылды. Оның уағыздары алғаш рет 1662 жылы жарияланды; қазіргі басылымға түпнұсқалық басылымда болмаған тағы екі уағыз ("de obedientia" және "de sancta cruce" аттарымен) қосылды. Алғашқыда 33 уағыз болған, ал қалғандары қазір жоғалып кеткен. Балдуин Бартоломей Исканмен бірлесіп "Liber penitentialis" еңбегін жазды, ол Lambeth Palace қолжазбасы MS 235-те екеуіне де бірдей автор ретінде көрсетілген. Балдуинге жатқызылатын тағы бір еңбек – "Ad laudem Bartholomaei Exoniensis episcopi de coloribus rhetoricis" – үш қолжазбада және төртінші қолжазбаның бір бөлігінде сақталған. Балдуиннің тағы да бірнеше еңбектері болған, бірақ олар бізге жеткен жоқ. Олардың қатарында Джон Бэйлдің 16 ғасырда Гластонбери аббаттығында көрген "Carmen devotionis" еңбегі де бар. Сонымен қатар, Самуил мен Патшалар кітаптарына жазылған түсіндірмелер, 13 ғасырда Христос шіркеуінің приорында болған "De sectis haereticis" және 16 ғасырда Джон Лиландтың Христос шіркеуінде көрген "De orthodoxis fidei dogmatibus" еңбектері де жоғалып кеткен. Балдуиннің хаттарының бір бөлігі қолжазба түрінде сақталған, бірақ олар жинақ ретінде таралмаған, қазіргі кезде олар да жоқ. Оның бір хаты Риволькс аббаттығының каталогында, ал Лиланд басқаларын өз еңбектерінде атап көрсеткен. Бұл қолжазбаның иесі Балдуиннің өзі немесе оның үйінің мүшесі болуы мүмкін. Тарихшы Франк Барлоу Балдуинды "Ағылшылдың ең ұлы декретисттерінің бірі" деп атады. Балдуинге қатысты тағы бір жазбалар жинағы – оның Христос шіркеуінің монахтарымен болған дауға қатысты хат алмасулары. Осы дауға қатысты құжаттар, Хьюберт Уолтер архиепископтығына дейін созылған, Виктория дәуірінің тарихшысы Уильям Стаббс өңдеген Rolls Series-тың бір томында жарияланды.
Беделі
Бальдуиннің соборлық тараумен ұзаққа созылған жанжалы Кентерберийлік шежіреші Гервастың оны "Саладиннен де христиандыққа үлкен дұшпан" деп сипаттауына әкелді. Сол замандас болған Уэльс ақыны Джеральд Бальдуинды "білімімен және дінмен ерекшеленген" деп бағалаған, бірақ оның мұңды және дендеуіл екенін де айтқан. Тарихшы А. Л. Пулл Бальдуинды "қадірлі ғалым және терең діншіл адам, [бірақ] ол салмақты ойламайтын және тым қатал болғандықтан жақсы басшы бола алмады" деп атады. Оның кеңсе қызметкері және туысы Эксетерлік Жозеф,