Кіріспе

Арта (عرته) — Джибутидің оңтүстік-шығысындағы қала. Арта аймағының орталығы, елдің алтыншы ірі қаласы. 2010 жылғы мәлімет бойынша, халқы 11 043 адамды құрады. Арта қаласы Арта тауларында орналасқан және қоңыр климатымен әйгілі. Ол ұлттық астана Джибути қаласынан шамамен батысқа қарай орналасқан.

Тарих

Француздар Француз Сомалилендін құрған кезде Арта шағын ауыл болған. Орта ғасырларда Ифат және Адал сұлтандықтары билік еткен, кейіннен 18 ғасырда Осман және французтардың қорғауына өтті. Арта 20 ғасырдың бірінші жартысында Француз Сомалиленді протекторатының бір бөлігіне айналды. 1942 жылдың желтоқсанында француз Сомалилендігіне жасалған британдық шабуыл кезінде шамамен 700 британдық және еркін француз әскері қаланы басып алды. 1946 жылы француз отаршылдық билігі тұсында жаңа тұрғын үйлерден тұратын аудан мен таулы курорт салынды. Артаның климаты Джибутидегі француз мемлекеттік қызметкерлері үшін ең қолайлы демалыс орнына айналды. Арта аймағында Джибутидің ірі этностық тобы – Иса халқы қоныстанды, олар Францияның қорғауындағы бірліктерін жариялаған "Арта декларациясын" қабылдады. Олар Эфиопия мен Сомали сияқты ірі, тәуелсіз көрші елдердің ықпалына, сондай-ақ осы елдердің бірімен бірігуге қарсы болды. 2000 жылдың 2 мамырынан бастап қалада Сомали азамат соғысының түрлі фракциялары арасындағы бейбіт келіссөздер өтті, онда 810 делегат Сомалидің Уақытша Ұлттық Үкіметін құрды.

География

Арта қаласы теңіз деңгейінен жоғары, жағалау жазықтарына көрініс беретін Арта тауларының үстіндегі жазықта орналасқан. Қала басқа аймақтармен 4-тараулық тас жолы арқылы байланысады. Джибути қаласынан Артаға қатынайтын қоғамдық автобустар бар. Артаға жетуге жарты сағат уақыт кетеді. Джибути қаласынан Артаға таксимен сапар 350 Джибути франкінен басталады. Артаның жер бедері таулармен сипатталады. Веа таудың оңтүстігіне қарай, төменде орналасқан.

Климат

Артаға ыстық, құрғақ климат (Köppen: BWh) тән, ұзаққа созылған ыстық және құрғақ жаз бен салыстырмалы түрде ылғалды, жұмсақ қыс мезгілдерімен сипатталады. Теңіз деңгейінен биік орналасқандықтан, Артаның климаты басқа Джибути қалаларына қарағанда біршама жұмсақ. Артадағы жаз мезгілі орташа ұзақтықта болады, ыстық, құрғақ және сергітетін желмен, аз жауын-шашынмен ерекшеленеді, бірақ салыстырмалы ылғалдылық көбінесе төмен болып, ыстықты көтере алады. Жаз айларындағы орташа ең жоғары температуралар аралығында, ал ыстық толқындар кезінде кейде дейін көтерілуі мүмкін, ал түнде температура төмендеп дейін түсуі мүмкін. Қыс әдетте қарашаның соңында басталып, наурыздың басына дейін созылады. Артада таулардың үстінен жылы ауа өтетін кезде жағалау тұманы және көбірек бұлтты күндер байқалады. Қыс айларындағы орташа ең төменгі температуралар аралығында, кейде дейін төмендеуі мүмкін. Артадағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 205 мм (8 дюйм) құрайды.

Демография

2013 жылға қарай Артаның халқы 11 043 адамға бағаланған. Қала тұрғындары негізінен афроазиялық тілдерінде сөйлейтін түрлі этникалық топтарды құрайды, олардың арасында Иса сомалилері басым.