Кіріспе

Желкенді кеме түрі
тірі балық сақтауға арналған шұңқыры бар ерте ұзақ желілік шмак.

Смак – 19 ғасырдың көп бөлігінде және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, шағын санымен, Ұлыбритания мен Американың Атлант жағалауында қолданылған дәстүрлі балық аулау кемесі. Көптеген үлкен шмактер бастапқыда 1865 жылға дейін кептірілген желкенді қайықтар болған, содан кейін шмактер өте үлкен болып, кескіштің негізгі бумы қолға келмейтін болды. Кішігірім шмактер кеуде кескішін ұстап қалды. Үлкен кемелерді ұзартып, қайта жабдықтап, жаңа кечпен жабдықталған кемелер жасалды, бірақ кемелердің саны әр портқа қарай өзгерді. Кейбір кемелерде миззен мастысында топсейл болса, ал басқаларында желкенге жалғасқан жиб бар болып келді. Ұлыбританиядағы Брикшем, Гримсби және Лоустофт сияқты порттардағы флоттарда, сондай-ақ Темза сағасының бойындағы жерлерде көптеген шмактер жұмыс істеді. Англияда желкендер ақ мақтадан жасалған, бірақ желкен бірнеше жыл қызмет еткеннен кейін, әдетте, су өткізбейтін жабын жағылған. Бұл желкендерге ерекше қызыл сары түс берді, олар көптеп жиналғанда көрнекті көрініс тудырды. 1950 жылдары шмактер көбінесе бу кемелеріне айналдырылды. Смактар 1700 жылдардың соңында тірі лобстерлерді тасымалдау үшін жасалды. Олар тесіктері бар резервуарда теңіз суын айналдыруға мүмкіндік беретіндей етіп жобаланды.

Әскери мақсатта

Смактар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық жағалау суларында Q кемелері ретінде пайдаланылды. Смактарға қатысты іс-қимылдардың бірі – 1917 жылғы 15 тамыздағы оқиға, онда қаруланған «Нелсон» және «Этель және Милли» кемелері Солтүстік теңізде неміс U қайығымен шайқасты. Осы шайқас кезінде «Нелсон» батып, оның капитаны Томас Крисп қаза тауып, өлімнен кейін Виктория кресімен марапатталды. Тағы бір Лоустофт смагы, Эрнест Жехан басқаратын «HM Armed Smack Inverlyon» соғыстың басында неміс UB 4 қайығын баттырып, ағаштан жасалған желкенді кеменің қазіргі заманғы болат субмаринаны батыруының жалғыз мысалы болды.

Қазіргі қолданылуы

Кейбір ескі шмаклар кешке түрлендіріліп, жас теңізшілерді оқытуға пайдаланылады. Басқалары музейлерде сақталады немесе жүзбелі музейлер ретінде қолданылады. Excelsior – сақталған шмактардың бір мысалы. 1921 жылы Лоустофт қаласында салынған, ол Ұлттық тарихи флот мүшесі және желкенді оқу кемесі ретінде жұмыс істейді. Boadicea – жақсы сақталған кішкентай шмактардың тағы бір мысалы. Ол 1808 жылы Эссекс округының Малдон қаласында салынған. 1914 жылы Кингс-Линнде салынған және қазіргі уақытта Девонда қайта жаңартылудағы соңғы жұмыс істейтін Class One East Coast Smack, Britannia, 2022 жылдың сәуір айында Корнуоллдан желкенді оқу кемесі ретінде қайта іске қосылуы күтілуде.