Иоганн Георг Зұлцер: философ, математик және электрик туралы деректер
Johann Georg Sulzer
Йохан Георг Зульцер (1720-1779) – швейцар философ, математик, электр туралы зерттеуші. Берлин ғылым академиясының директоры, Юмның еңбектерін аударған. Батарея тарихындағы әйгілі оқиғасымен белгілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс философы және математигі (1720–1779)
German philosopher and mathematician (1720–1779)
Иоганн Георг Сульцер (16 қазан 1720, Винтертур – 27 ақпан 1779, Берлин) – швейцариялық математика профессоры, кейін электр саласына көшкен. Ол Вулф мектебінің философы және Берлин ғылым академиясының философия бөлімінің директоры, сонымен қатар 1755 жылы Дэвид Юмның "Мораль принциптері туралы зерттеуі" атты еңбегін неміс тіліне аударған.
Johann Georg Sulzer (; 16 October 1720 in Winterthur – 27 February 1779 in Berlin) was a Swiss professor of Mathematics, who later on moved on to the field of electricity. He was a Wolffian philosopher and director of the philosophical section of the Berlin Academy of Sciences, and translator of David Hume's An Enquiry Concerning the Principles of Morals into German in 1755.
Гальванизмді күту
Солзер батареяның даму тарихындағы бір оқиғамен танымал. 1752 жылы Сюльцер кездейсоқ тілінің ұшын екі түрлі металлдың жанасқан жиектеріне тигізіп алды. Ол металдардың бөлшектерінде дірілдеу қозғалысын тудырып, дәм сезу нервтерін қозғайды деп ойлады. Бұл оқиға "батарея тілі сынағы" деп аталды: сілекей екі металл электрод арасындағы токты өткізетін электролит рөлін атқарады.
Sulzer is best known as the subject of an anecdote in the history of the development of the battery. In 1752, Sulzer happened to put the tip of his tongue between pieces of two different metals whose edges were in contact. He thought the metals set up a vibratory motion in their particles which excited the nerves of taste. The event became known as the "battery tongue test": the saliva serves as the electrolyte carrying the current between two metallic electrodes.
Көркем өнердің жалпы теориясы
Оның "Жаралы өнердің жалпы теориясы" "он сегізінші ғасырдың соңғы жылдарындағы ең ықпалды эстетикалық жинақ" деп аталады. Онда ол "Баумгартеннің тәсілін одан да психологиялық теорияға дейін кеңейтті, онда эстетикалық тәжірибеде ләззат алудың басты нысаны – адамның өзінің танымдық жағдайының күйі болып табылады". Кант Сюльцердің метафизикалық үміттерімен құрметпен келіспеді. Кант былай деп жазды: "Мен өте жақсы ойлы адамдардың (мысалы, Сюльцердің) жиі айтатын пікірімен келісе алмаймын. Олар осы уақытқа дейін келтірілген дәлелдердің әлсіздігін толық сезіне отырып, болашақта таза сананың екі маңызды қағидасын, атап айтқанда, Құдай бар және болашақ өмір бар екенін нақты дәлелдейтін мысалдар табылатынына үміттеніп отыр. Керісінше, мен мұның ешқашан орындалмайтынына сенімдімін."
His General Theory of the Fine Arts has been called "probably the most influential aesthetic compendium of the closing years of the eighteenth century". In it, he "extended Baumgarten's approach into an even more psychological theory that the primary object of enjoyment in aesthetic experience is the state of one's own cognitive condition." Kant had respectfully disagreed with Sulzer's metaphysical hopes. Kant wrote: "I cannot share the opinion so frequently expressed by excellent and thoughtful men (for instance Sulzer) who, being fully conscious of the weakness of the proofs hitherto advanced, indulge in a hope that the future would supply us with evident demonstrations of the two cardinal propositions of pure reason, namely, that there is a God, and that there is a future life. I am certain, on the contrary, that this will never be the case "