Кіріспе

Қытай белсендісі Мао Хенфэн (оңайтылған қытайша: 毛恒凤; дәстүрлі қытайша: 毛恆風; пиньинь: Máo Héngfēng; туылған 9 желтоқсан 1961) – Қытай Халық Республикасының әйелдер құқықтары және адам құқықтары белсендісі. Ол егіз туғаннан кейін үшінші баласын түсік тастаудан бас тартты, содан кейін оны "анкан" (психиатриялық аурухана) жабылып, жұмысынан босатылды. Жиі шағымданушы Мао 2004 жылдан 2005 жылға дейін бір жарым жыл еңбекпен қайта тәрбиелеуде болды, ал 2006 жылдан 2008 жылға дейін "мүлікті қасақана жою" қылмысы үшін екі жарым жыл түрмеде отырды. 2008 жылдың 29 қарашасында Шанхай әйелдер түрмесінен босатылды. Осыдан кейін Лю Сяобоны қолдау үшін наразылық акциясына қатысқаннан кейін тағы бір жыл RTL-де болды. 2011 жылдың ақпан айында қысқа мерзімге босатылды, бірақ үй қамауында қалды. Ол дереу қайта ұсталды және бұрын азаптап, жаман қаралған Шанхай қалалық түрме ауруханасына жеткізілді.

Өмірбаян

Егіздердің анасы Мао Хенфэнг 1988 жылы Шанхай сабын фабрикасындағы жұмысынан босатылды, себебі ол Қытайдың отбасылық жоспарлау ережелерін бұза отырып, үшінші балаға екінші рет жүкті болды. Мао аборт жасатудан бас тартты, содан кейін психиатриялық ауруханаға қамалды. Ол 1989 жылдың 28 ақпанында бала туды, ал 20 наурызда он алты күн жұмыстан қалып қойғаны үшін жұмыстан шығарылғаны туралы хабарланды. Бұл кезеңде ол босанды, жазылып, психиатриялық институттағы қиын жағдайдан қалпына келді.

Шағымдар мен арыздар

Мао Хенфэн Қытайдың Еңбек заңына сәйкес жұмыстан босатылуына қарсы шағымданып, жұмысқа қайта орналастырылды. Бірақ сабын фабрикасы бұл шешімге келіспеді. Мао апелляциялық сот отырысында төртінші баласын күтіп жүрген кезде жеті айлық жүкті болған еді. Сотта отырған судья, егер ол үшінші жүктілігін тоқтатса, оның пайдасына шешім шығаратынын айтқан деген хабар бар. Отбасының мүддесін ойлап, Мао өзі қаламаған жағдайда жүктілігін тоқтатты, бірақ сот оған қарсы шешім шығарды. Себебі ол жұмыстан он алты күн рұқсатсыз кеткені және отбасылық жоспарлау саясатын бұзғаны анықталды. 1990 жылдан 2004 жылға дейін Мао билік органдарына жұмыстан босатылуы, мәжбүрлі түрде түсік жасатуы және сөз бостандығы сияқты негізгі құқықтарын қорғау үшін өтемақы талап ету мақсатымен бірнеше рет жүгінді. Ол сондай-ақ осы құқық бұзушылықтарға қатысты билік органдарына қарсы сот процесін бастауға әрекет етті, бірақ соттар үнемі жауап бермеді немесе істерді қабылдаудан бас тартты. Мао Хенфэн тек өзінің құқықтарын қорғау үшін ғана емес, басқалардың құқықтарын да қорғады. Мысалы, ол Шанхай және Шанси провинцияларындағы мәжбүрлі түрде үйден шығарылғандарға қолдау көрсеткені белгілі. Шанхай билігі оны қаланың ең жарасымды және тәжірибелі шағымданушысы деп санайды. Ол "Еңбек арқылы қайта тәрбиелеу" немесе психиатриялық мекемелерде негізсіз ұсталғандар, соның ішінде отбасылық жоспарлау саясатын бұзды деген айыппен ұсталған әйелдер үшін де белсенді түрде науқан жүргізеді. Ол негізсіз ұстауға қарсы және құқық бұзушылықтарды жоюға, қарапайым адамдарды биліктің теріс пайдалануынан қорғауға бағытталған заңдық реформалар үшін күреседі. Соңғы кезде ол адам құқықтарын қорғаушы Лю Сяобоны қолдаған наразылық акциясына қатысқандығы үшін тұтқындалды.

2004-2005 жылдар

2004 жылы сәуірде Мао Хенфэнге сот шешімісіз 18 айға "еңбек арқылы қайта тәрбиелеу" (РТЛ) жазасы тағайындалды. Оның әлеуметтік төлемдері тоқтатылып, отбасы ауыр қаржылық қиындыққа тап болды. Шанхайда көптеген адамдар оны қолдап ашық демонстрациялар ұйымдастырды. 2005 жылдың 13 қыркүйегінде Мао мен оның күйеуі Ву Сюэвей (吴雪伟) Шанхай қаласының Путуо аудандық сотында жүзден астам басқа да арыз берушілермен бірге жиналған кезде полиция қызметкерлері тарапынан ұрылып-соқылды. Олар 2005 жылғы қаңтарда Пекин қаласында өткен еске алу шарасына қатысуға тырысқан Сюй Чжэнцинге қолдау көрсету үшін барған еді. Полиция бұл ерлі-зайыптыларды және басқа да ондаған арыз берушілерді ұстады. Мао Хенфэн қашып құтылып, Сюй Чжэнциннің атынан наразылық білдіруді жалғастыруға тырысты. Бірақ ол қайтадан ұсталды және тұрғылықты жеріне қайтарылды, онда жергілікті полиция мен үкімет өкілдері оны наразылықтарын жалғастырса түрмеге қамаумен қорқытты және "басқалардың қалыпты өміріне кедергі келтіру" күдігімен тергеуге шақыру қағазын табыс етті. 2005 жылдың 23-27 қыркүйегі аралығында Мао және оның отбасы, ол Пекин қаласындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының өкілдігіне барып, зұлматқа наразылық білдіретінін мәлімдегеннен кейін, үй қамауында ұсталды. Жеті полиция қызметкері оның пәтерінің алдында күзет тұрып, тіпті дүкенге баруына да жол бермеді. 2005 жылдың 29 қыркүйегінде ол тағы да үй қамауына алынды; бір лауазымды тұлға оған бұл шара Коммунистік партияның 16-шы Орталық комитетінің бесінші пленум отырысы аяқталғанға дейін жалғасатынын хабарлады. Келесі күні оның үйінің алдына үш полиция қызметкері және жеті Янпу аудандық күзетші орналастырылды. Оған қашып кетсе ұсталып немесе күш қолданылатыны ескертілді.

Түрмеде отырған (2006-2007)

2006 жылдың басында Мао Хенфэнг Тянъаньмэн оқиғасының жылдығына дейін арыз берушілерді ұстау кезінде ұсталды және үй қадағалауына алынды. Одан кейін ол "үй қадағалауының талаптарын бұзды" деген айып тағылып, Шанхай қаласының Янпу ауданындағы шағын қонақ үйдің бөлмесіне тағы алты ер және әйел адаммен бірге "жартылай қамауға" алынды. Қамауда болған кезде Мао қонақ үйіндегі екі үстел шамдарын сындырды және осы себеппен 2006 жылдың 30 маусымында "мүлікті қасақана жойғаны" үшін ресми түрде тұтқындалды. 2007 жылдың 12 қаңтарында екі жарым жылға сотталды және Шанхай әйелдер түрмесіне қамалды. Оған қоса, ол 70 күнге жалғыз камераға жабылды, бұл Қытайдың Түрме заңына қайшы келеді, себебі заң бойынша жалғыз камерада максималды 15 күн болуға рұқсат беріледі. Ол 2008 жылдың 29 қарашасында мерзімі бітіп босатылды.

Лю Сяобоға қарсы наразылық және тұтқындау (2009-2011)

2009 жылдың 25 желтоқсанында ол Бейжің қалалық аралық сотының алдында бейбіт шеру өткізгені үшін "қоғамдық тәртіпті бұзу" айыбымен сотталды, онда ол адам құқықтары жөніндегі белсенді Лю Сяобоны қолдау науқаны жүргізіп жатқан болатын. 2010 жылдың 4 наурызында ол RTL лагеріне қайта жіберілді. Ол онда азапталды және зорлық-зомбылыққа ұшырады. Зорлық-зомбылыққа жасалған қатысулардың ішінде мәжбүрлеп тамақтандыру, отбасынан келген тағамға қол жеткізуін кесу және басқа тұтқындарға оны қайта-қайта ұруға бұйрық беру болды. 2010 жылдың 9 қыркүйегінде RTL лагерінде адам құқықтары туралы наразылық білдіргені үшін ол төрт күн бойы тамақ пен сусыз, бір күйде байланып ұсталып қалды. Бұл жағдай 29 қыркүйекте қайталанды. Ол 2011 жылдың 22 ақпанында босатылды. КТ-скан көрсеткендей, зорлық-зомбылық салдарынан миына қан құйылған. Ол дереу қайтадан ұсталды және қазір Шанхай қалалық түрме ауруханасында жатыр деп есептеледі, онда ол бұрын азапталған және жаман күтімге ұшыраған. Жақында, 2011 жылдың 28 шілдесінде Мао Хенфэнг есінен танып, жансыз күйде отбасына қайтарылды. Полиция қызметкерлері Мао Хенфенгті әлі де бақылауда ұстап отыр.

2011 жылғы амнистия науқаны

Amnesty International шұғыл шара қабылдады, оның дереу босатылуын, қатыгездікке қатысты тергеу жүргізуді, сондай-ақ тәуелсіз медициналық көмек көрсетуді және сараптама жүргізуді талап етті.