Жон Тенго Жабаву: Оңтүстік Африка журналистикасы мен демократиясының қайраткері

Кіріспе

Джон Тенго Джабаву (11 қаңтар 1859 – 10 қыркүйек 1921) – саяси белсенді және оңтүстік африкалық халықтың кхоса тілінде жазылған алғашқы газетінің редакторы.

Ерте өмір

Джон Тенго Джабаву 1859 жылдың 11 қаңтарында Кейп колониясының Хелдтаун қаласының жанында дүниеге келді. 1875 жылы ол Хелдтаундағы методисттік миссионерлік мектепті бітіріп, Сомерсет-Истте мұғалім болып жұмыс істеді. Мұғалімдік қызметін атқарысымен бірге, Оңтүстік Африка газеттерінің біріне мақалалар жаза бастады және баспагердің шәкірті болды. 1881 жылы Жабаву Ловедейл миссионерлік мектебінің пасторы Джеймс Стюарттың шақыруымен мекеменің кхоса тіліндегі журналы – Isigidimi samaXhosa (“Кхоса хабаршысы”) редакторы болды.

Мансап

1880 жылдардың басында Жабаву маңызды саяси күшке айналды. Оның жазбалары негізінен африканер ұлтшылдығының күшеюіне қауіп төндіруі және Кейп колониясының кхоса халқы үшін тең құқықтар талабына қатысты болды. Тенго Жабаву әйелдер құқығын қолдаушы және халыққа білім беруді жақтаушы ретінде де танымал болды. Оның саяси беделін ескере отырып, 1883 жылы Кейп колониясының көрнекті саяси тұлғалары Тенго Жабавуға Кейп Парламентіне сайлауға түсу туралы өтінішпен жүгінді. Олар оған Виктория-Ист сияқты, кхоса сайлаушыларының үлкен үлесін құрайтын Кейп округтерінің бірін ұсынуды ұсынды. Бірақ Жабаву бұл қадамның Кейп Парламентіндегі реакциялық күштерді біріктіріп, оларды одан әрі күшейтетінін, демек, нәтижесіз боларын айтып, бас тартты. Дегенмен, ол кейіннен Родстың "Прогрессивтер" атты репрессивтік саясатына қарсы Кейптің Оңтүстік Африка партиясының либералды көшбасшыларына күшті қолдау көрсетті. 1884 жылы Тенго Жабаву өзінің "Imvo Zabantsundu" ("Қара пікір") газетін құрды; бір жылдан кейін ол Эльда Сакубаға үйленді, ол 1900 жылы дүниеден өтті, олардан төрт ұл қалды. Олардың үлкен ұлы Дэвидсон Дон Тенго Жабаву өзінің жазушылық және қоғамдық қызметімен танымал болды; екінші ұлы Александр 1921 жылы Форт-Хардағы Д.Д.Т. Жабаву үйінде қайтыс болғаннан кейін Джон Тенго Жабавудың орнын басып, "Imvo Zabantsundu" газетінің редакторы болды. 1890 жылдары Тенго Жабавудың "Imbumba" ("Одақ") қозғалысы Уолтер Рубусана басқарған Оңтүстік Африка туа бітушілерінің ұлттық конгресімен (SANNC) күресті. Бірлікке ұмтылса да, Жабавудың қозғалысы кхосалардың партиясы ретінде қабылдана берді, оның құрамында Жабаву сияқты кхосалар басымдық құрды. Ал Рубусананың қозғалысы кхосалар мен басқа африкалықтарды біріктіретін, тайпалық емес қозғалыс ретінде көрінді. Бәсекелестік ұлттық шиеленістердің салдарынан күшейді, бірақ Африка Ұлттық Конгресі (ANC) құрылғаннан кейін белгілі бір деңгейде біртұтастыққа қол жеткізілді, бұл "кхоса ұлтшылдығы мен африкалық ұлтшылдығының қақтығысын" тоқтатуға бағытталған болатын. Джон Тенго Жабаву 1921 жылдың 10 қыркүйегінде қайтыс болды. 2006 жылы Оңтүстік Африка үкіметі оған Лутули орденін табыс етті. Бұл сыйлық журналистикадағы еңбегі мен демократияны қолдауы үшін берілді.

By the early 1880s Jabavu had become an important political force. His writings tended to focus on the threat of growing Afrikaner nationalism and his demands for equal rights for Cape Colony's Xhosa population. Tengo Jabavu was also known as a proponent of women's rights as well as public education. In recognition of his political influence, a group of prominent Cape Colony political figures approached Tengo Jabavu in 1883 with a request for him to stand for election to the Cape Parliament. They recommended that he represent one of the constituencies of the Cape where Xhosa voters formed a significant percentage of the electorate, such as Victoria East. However Jabavu declined, citing the possibility that such a move would unite and aggravate reactionary elements in the Cape Parliament and would therefore be counterproductive. Nonetheless, he later lent his powerful support to the more liberal leaders of the Cape's South African Party against the repressive policies of Rhodes's "Progressives"

In 1884, Tengo Jabavu founded his own newspaper, Imvo Zabantsundu ("Black Opinion"); a year later, he married Elda Sakuba, who would die in 1900, leaving four sons. The eldest of these sons, Davidson Don Tengo Jabavu, would become a respected author and activist in his own right; the second eldest, Alexander, succeeded John Tengo Jabavu as editor of Imvo Zabantsundu, following his 1921 death in the home of D. D. T. Jabavu at Fort Hare. In the 1890s, Tengo Jabavu's movement Imbumba ("The Union") faced a growing rival, the South African Native National Congress (SANNC) led by Walter Rubusana. While it aspired to unity, Jabavu's movement was still perceived as Xhosa only party, dominated by Xhosas like Jabavu himself. By contrast, Rubusana's movement was perceived as inter tribal, with Xhosas and other Africans. Rivalry was exacerbated by national tensions, but largely came to an end as some degree of unity was achieved under the larger African National Congress (ANC), intended finally to lay to rest "the aberrations of the Xhosa Nationalist African Nationalist feud." John Tengo Jabavu died on 10 September 1921. In 2006 the South African government awarded him the Order of Luthuli. The award recognized his work in journalism and his support of democracy.