Кіріспе
Амазонозавр (, /æ//m//ə//z//ən/'/s//ɔː//r//ə//s/ AMəzənSORəs, 'Амазонка кесірткесі') – қазіргі Оңтүстік Америкадағы ерте креда кезеңіне жататын диплодокоидты савропод динозаврлар туысы. Бұл ірі денелі, төрт аяқты, өсімдіктермен қоректенетін, ұзын мойынды және қамшы тәрізді құйрықты жануар болған. Көптеген диплодокоидтардың арасында ең ұзын жануарлар болғандарымен, Амазонозаврдың ұзындығы шамамен 12 метрден (40 фут) аспаған. Грегори С. Пол 2010 жылы оның салмағын 5000 кг деп есептеген. Амазонозаврдың қаңқасынан табылған омыртқалар (кейбіреулері арқа және құйрық бөліктерінен), қабырғалар және жамбас сүйектерінің фрагменттері – Мараньян штатындағы Итапекуру формациясынан анықталған жалғыз динозавр қалдықтары. Бұл геологиялық құрылым ерте креда кезеңінің аптиан және альбиан эпохаларына, шамамен 125-100 миллион жыл бұрын жатады. Амазонозавр геологтар өзен дельтасының жанындағы тасқын алаптарында жиналған шөгінділерде табылды.
Amazonsaurus (,/æ//m//ə//z//ən/'/s//ɔː//r//ə//s/ AMəzənSORəs, 'Amazon lizard') is a genus of diplodocoid sauropod dinosaur from the Early Cretaceous Period of what is now South America. It would have been a large bodied quadrupedal herbivore with a long neck and whiplash tail. Although more derived diplodocoids were some of the longest animals ever to exist, Amazonsaurus was probably not more than 12 meters (40 ft) long. Gregory S. Paul estimated in 2010 its weight at 5000 kg. Fossils of Amazonsaurus, including some back and tail vertebrae, ribs, and fragments of the pelvis, are the only dinosaur remains identifiable at the generic level from the Itapecuru Formation of Maranhão. This geologic formation dates back to the Aptian through Albian epochs of the Early Cretaceous Period, or about 125 to 100 million years ago. Amazonsaurus was recovered in sediments which are interpreted by geologists as floodplain deposits near a river delta.
Этимология
Бразилияда басқа динозаврлар табылғанына қарамастан, бұл Амазонка бассейні аумағынан табылган алғашқы атаулы туыс. Туыстың атауы Бразилияның Заңды Амазонка аймағынан және грек тіліндегі "саурос" ("кескел") сөзінен шығарылған. Бір атаулы түрі бар (A. maranhensis), ол Бразилияның Мараньяо штатының атымен аталған. Бұл туыс және түрді 2003 жылы бразилиялық палеонтологтар Исмар де Соуза Карвалхо мен Леонардо дос Сантос Авилла, сондай-ақ олардың аргентиналық әріптесі Леонардо Сальгадо атады.
Биогеографиялық
Базальді диплодокоидтар Оңтүстік Американың бірнеше аймағында, сондай-ақ Солтүстік Африкада ерте бор дәуірінде кездеседі, титанозаврлар, кархародонтозаврлар және спинозаврлар да осы кезеңде болған. Бор дәуірінің соңына қарай диплодокоидтар жойылып, ал Анголатитан сақталды және титанозаврлар көбейді. Ерте бор дәуіріндегі жыртқыш тероподтар отбасылары бор дәуірінің соңында оңтүстік құрлықтарда абелизауридтермен ауыстырылды (Carvalho және басқалар, 2003; Novas және басқалар, 2005).