Германиядағы Бастей тас формациясы

Кіріспе

Германиядағы тас формациясы

Бастей – Германияның Елба құмтасты тауларында, Елба өзенінің үстіне көтерілген тас формациясы. Теңіз деңгейінен жоғары биіктікке жететін Бастейдің тік тастары бір миллион жыл бұрын су эрозиясының нәтижесінде пайда болған. Олар Дрезден қаласының оңтүстік-шығысындағы Пирнадан алыс емес Ратен қаласының жанында орналасқан және Саксон Швейцариясы ұлттық паркінің маңызды ландшафты болып табылады. Бұл формация сонымен қатар Богемия Швейцариясына (Чехия) дейін созылатын альпинистік және жаяу серуендеу аймағының бір бөлігі. Бастей 200 жылдан бері туристерді қызықтырып келеді. 1824 жылы бірнеше тасты байланыстыру үшін ағаш көпір салынды. Бұл көпір 1851 жылы құмтастан жасалған қазіргі Бастей көпірімен ауыстырылды. Тас формациялары мен ашық көріністер көптеген суретшілерге, оның ішінде Каспар Давид Фридрихке ("Felsenschlucht") шабыт сыйлады. Бастейге бару үшін Ратен қаласы негізгі база болып табылады; қалаға Дрезденнен Елба өзенімен жүретін кеме арқылы жетуге болады.

Тарих

Бастей ("бастион") атауы Нейратен қамалының айналасындағы ежелгі қорғаныс шеңберіне тік, биік тастардың енгізілуімен байланысты. Тастар алғаш рет 1592 жылы Саксонияның сайлаушысының алғашқы мемлекеттік сараптамасы кезінде Маттиас Одердің "Пастей" деп атауымен тіркелді. Саксон Швейцариясы аймағы зерттеліп, туризм үшін дамытылғанда Бастей оның алғашқы туристік орталықтарының біріне айналды. Көзқарас алаңы алғаш рет 1798 жылы Кристиан Август Готлоб Эберхардтың жарияланымдарында саяхат әдебиетінде айтылды. Бастейге алғашқы болып келушілерді Карл Генрих Николай алып жүрді, ол 1801 жылы былай деп жазды: "Бұл көрініс жанға қандай терең сезім сыйлайды! Осы жерде ұзақ тұрсаң да, оны толықтай сезіну мүмкін емес, себебі осыдан айырылу өте қиын". Бастейге Велен мен Лохменнен жету оңай болды, ал көптеген суретшілер "Суретші жолымен" (Malerweg) Бастейге жетті. Каспар Давид Фридрих өзінің танымал "Эльба құмтасты тауларындағы тастар" ("Felsenpartie im Elbsandsteingebirge") суретін Бастей негізінде салған. Людвиг Рихтер де Бастейді суреттеген. Ратеннен қол жеткізу қиынырақ болды, бірақ 1814 жылы 487 сатырдан тұратын баспалдақ салынды, ол Велхгрунд аңғарынан өтіп, Вогетелледен жартастарға дейін көтерілді. 1812 жылы Елуінші күн мерекесінде Лохменнің етханашысы Питцш Бастейге келгендерге алғашқы қызмет көрсетуді бастады. Ол екі қарапайым лашықта нан, май, сыра, бренді, кофе және сүт сатты. Екі жылдан кейін бір жартастың астына ас үй мен жертөле салынды, ал қарау алаңы қоршаумен жабдықталды. 1816 жылдың ақпанында Питцшке спирттік ішімдік сатуға лицензия берілді, бірақ сол жылдың қыркүйегінде оның салған шағын лашықтары өртенді. 1819 жылдың маусымында Август фон Гёте былай деп жазды: "Қонақжайлылық, кофе, сыра, спирттік ішімдіктер және жаңа нан мен маймен қамтамасыз етілген қонақтар шаршаған саяхатшыларды шынымен де сергітті". 1820 жылы спирттік ішімдік сатуға лицензия Ратен судьясына (Erblehnrichter) берілді. Бастейдің дамуына 1826 жылы үлкен серпіліс болды. Сол жылы Готтлоб Фридрих Тормейердің жобалары бойынша түндеуге арналған алғашқы қонақ үй салынды. Осыдан бастап ескі лашықтар экскурсия жетекшілері үшін түнгі жатын орын болды. Бастей көпірі (Basteibrücke) деп аталатын алғашқы көпір Мардертелдің терең жарықтарынан ағаштан салынды, ол Бастейдің сыртқы тау жыныстарын Штейншледер және Нюртанер Фелсентор тауларымен байланыстырды. 1851 жылы келушілердің саны артуына байланысты ағаш көпірдің орнына құмтастан жасалған көпір салынды, ол бүгінге дейін тұр. Оның ұзындығы 76,5 метр, ал жеті аркасы 40 метр тереңдіктегі жарықты көмкерді. XIX ғасырдың соңына қарай Бастей Саксон Швейцариясының басты көрікті жеріне айналды. 1893/94 жылдары қонақ үй толығымен жаңартылып, кеңейтілді. 1895 жылы ғимаратқа жоғары қысымды су құбыры, ал 1897 жылы телефон желісі тартылды. 1900 жылдар шамасында Эльба аңғарынан Бастейге тау теміржолын салу жоспарланды, бірақ теміржол ешқашан салынбады. Бастейдің оңтүстік-батысындағы жартас әлі күнге дейін "Кіші теміржол аңғары" (Eisenbahngründel) деп аталады. ХХ ғасырдың басында Бастей жолы кеңейтілді, себебі автомобиль қозғалысы артып бара жатқан. 1945 жылдан кейін келушілердің саны қайтадан күрт өсті, әсіресе демалыс және мереке күндері, себебі Бастей танымал туристік орынға айналды. 1975-1979 жылдары бұрынғы қонақ үйдің орнына жаңа үлкен ғимарат салынды, кейіннен ол қонақ үйге айналды.

The name Bastei ("bastion") refers to the inclusion of steep, towering rocks in the old defensive ring around Neurathen Castle. The rocks were first mentioned as Pastey in 1592 by Matthias Oeder during the first state survey by the Electorate of Saxony. As the region of Saxon Switzerland was explored and developed for tourism, the Bastei became one of its first tourist attractions. The lookout point was first referred to in travel literature in 1798 in a publication by Christian August Gottlob Eberhard. One of the first walking guides who took visitors to the Bastei was Carl Heinrich Nicolai, who wrote in 1801: "What depth of feeling it pours into the soul! You can stand here for a long time without being finished with it ( ) it is so difficult to tear yourself away from this spot." The Bastei was only readily accessible from Wehlen and Lohmen with numerous artists reaching the Bastei over the so called Painter's Path, the Malerweg. Caspar David Friedrich painted his famous picture Felsenpartie im Elbsandsteingebirge ("Rocks in the Elbe Sandstone Mountains") based on the Bastei. Ludwig Richter also sketched the Bastei. From Rathen, access was more difficult; but in 1814 a staircase with 487 steps was built that climbed out of the Wehlgrund valley past the Vogeltelle to the rocks. At Pentecost in 1812, the Lohmen butcher, Pietzsch, started the first catering services for visitors to the Bastei. From two simple huts he sold bread, butter, beer, brandy, coffee, and milk. Two years later a kitchen and a cellar were built below one of the rock overhangs and the lookout point was fitted with a railing. In February 1816, Pietzsch was given a license to sell spirits; the modest huts he had built were destroyed in a fire in September of the same year. In June 1819, August von Goethe reported: "Friendly huts and good service with coffee, double beer, spirits and fresh bread and butter really revived the tired wanderer ". In 1820, the spirit license was granted to the Rathen judge (Erblehnrichter), Schedlich. The development of the Bastei was given a significant boost in 1826. That year the first inn building with overnight accommodations was built based on plans by Gottlob Friedrich Thormeyer. From that point on, the old huts acted as night quarters for the walking guides. The first bridge, called Bastei Bridge (Basteibrücke), was built of wood over the deep clefts of the Mardertelle, linking the outer rock shelf of the Bastei with the Steinschleuder and Neurathener Felsentor rocks. In 1851, due to the steady increase in visitors, the wooden bridge was replaced by a sandstone bridge, which is still standing today. It is 76.5 m long and its seven arches span a ravine 40 m deep. By the end of the 19th century, the Bastei had become the main attraction of Saxon Switzerland. The inn was completely converted and extended in 1893/94. A high pressure water main was run to the building in 1895 and a telephone line followed in 1897. Around 1900, plans were made for the construction of a mountain railway from the Elbe Valley to the Bastei, but the railway was never built. Even today a ravine southwest of the Bastei is known as the Eisenbahngründel ("Little Railway Valley"). At the beginning of the 20th century, the Bastei road was widened to handle the growing automobile traffic. After 1945 the number of visitors increased sharply again, especially on weekends and public holidays, as the Bastei became a popular tourist destination. Between 1975 and 1979 the former inn was replaced by a large new building, later a hotel.

Туризм

Бастей – Саксония Швейцариясының ең танымал қарау тұрақтарының бірі. 1819 жылы Аугуст фон Гёте бұл жердің көрінісін мақтап былай деді: «Осы жерден ең тік жартастардан Эльба өзеніне дейін көрініс ашылады, ал жақын маңда Лилиенштейн, Кенигштейн және Пфафенштейн жартастары әдемі түрде орналасқан. Көзіңізді қамтитын көрініс сөзбен жеткізілмейтіндей керемет». Бүгінде Бастей Саксония Швейцариясындағы қарау тұрақтарының ішінде ең көп келушіні қабылдайды. Көрініс қана емес, басқа да қызықты орындар бар. Бастей көпіріндегі Jahrhundertturm мұнарасында Бастей туралы саяхат әдебиетінде алғашқы айтылғандығы (1797 жылы) және Вильгельм Лебрехт Гётцингер мен Карл Генрих Николайдың есімдері жазылған тақталар орналасқан. Олар Саксония Швейцариясында туризмді дамытудың алғашқы қадамдарын жасаған адамдардың қатарында болды, олардың саяхаттары мен еңбектері туралы жазғандарының арқасында. Тағы бір тақташада 1853 жылы Бастей көпірінде Германиядағы алғашқы ландшафтық суреттерді түсірген саксондық сарай фотографы Герман Кроне еске алынған. Вельтурм тау мұнараларының бір бөлігі – Фердинандштейннен Бастей көпіріне әйгілі көрініс ашылады. Оған көпірге баратын жолдың бір тармағы арқылы жете аласыз. Бастей маңындағы танымал тау жынысы – Вартатурм, оның үлкен бөлігі 2000 жылы құлап кетті. Саксония Швейцариясындағы ең ірі тау-тасты қамал – Нейратен қамалына Бастейден Бастей көпірі арқылы барып жетесіз. Қамалдың қираған қалдықтарын, ағаштан жасалған ойықтарды, жартасқа қазылған бөлмелерді, цистернаны және орта ғасырлық катапультадан немесе мүшкелден атылған тастарды аралап көруге болады. 1986 жылы қамал аумағында мүшкелдің көшірмесі қойылды. Сонымен қатар, аймақтағы қазба жұмыстарынан табылған заттар, әсіресе керамикалық бұйымдарды көруге болады. Ратеннен Бастейге дейінгі жол аймақтағы славян қоныстарын көрсететін ашық ауадағы мұражайдан және Ратен ашық ауадағы сахнаға апаратын жолдан өтеді. Жергілікті жердегі тағы бір танымал орын – Кенигштейн бекінісі. Айзенах–Будапешт тау жолы Бастей арқылы өтеді.

The Bastei is one of the most prominent lookout points in Saxon Switzerland. In 1819 August von Goethe extolled the views: "Here, from where you see right down to the Elbe from the most rugged rocks, where a short distance away the crags of the Lilienstein, Königstein and Pffafenstein stand scenically together and the eye takes in a sweeping view that can never be described in words." Today the Bastei still has the highest number of visitors of all the lookout points in Saxon Switzerland. In addition to the actual vista, there are also other points of interest. At the Jahrhundertturm, a rock pinnacle on the Bastei Bridge, there are tablets commemorating the first mention of the Bastei in travel literature (in 1797) as well as the memory of Wilhelm Lebrecht Götzinger and Carl Heinrich Nicolai. These last two were amongst the pioneers of tourism in Saxon Switzerland, thanks to their descriptions of their journeys and their other works. Another tablet commemorates the Saxon court photographer, Hermann Krone, who took the first landscape photographs in Germany at the Bastei Bridge in 1853. From the Ferdinandstein, part of the Wehltürme rock towers, there is a famous view of the Bastei Bridge. It is reached over a branch from the route to the bridge. Another well known rock formation in the vicinity of the Bastei is the Wartturm, a large piece of which broke off in 2000. Neurathen Castle, the largest rock castle in Saxon Switzerland, may be reached from the Bastei by crossing the Bastei Bridge. The ruins of the castle, some timber rebates, rooms carved out of the rock, a cistern and stone shot from a medieval catapult or slingshot may be viewed on a self conducted circular walk. A replica slingshot was put on display in the castle in 1986. The finds from excavations in the area, especially pottery, can also be seen. The climb from Rathen to the Bastei runs past an open air museum dedicated to Slavic settlement in the region and also past the path leading to the Rathen Open Air Stage. Another famous landmark in the local area is the fortress of Königstein. The Eisenach–Budapest mountain path runs over the Bastei.

Табиғатты қорғау

ХХ ғасырдың басында табиғатты қорғаушылар Бастейді қоршаған таулы ландшафтының қорғалуын талап етті. Осының нәтижесінде таулық теміржол салу жоспарларына кедерес келтірілді. 1938 жылы Бастей Эльба құмтасты тауларындағы алғашқы табиғи қорық болып жарияланды. Бүгінде ол Саксония Швейцариясы ұлттық паркінің негізгі аймағының құрамына кіреді, онда ерекше қатаң сақтау шаралары қолданылады.