Кіріспе

Ирландиялық саясаткер, автор және баспагер (1872–1957)

Джон Джозеф О'Келли (Seán Ua Ceallaigh; Sceilg деп белгілі; 7 шілде 1872 – 26 наурыз 1957) – ирландиялық республикалық саясаткер, автор және баспагер, 1926 жылдан 1931 жылға дейін «Синн Фэйн» партиясының президенті, 1921 жылдан 1922 жылға дейін білім министрі, 1920 жылдан 1921 жылға дейін ирланд тілі министрі және 1919 жылдан 1921 жылға дейін Dáil Éireann-ның төрағасының орынбасары болды. Ол 1918 жылдан 1921 жылға дейін және 1922 жылдан 1923 жылға дейін Dáil Éireann депутаты қызметін атқарды.

Алғашқы жылдар

О'Келли Керри округінің жағалауындағы Валентия аралында, Корамореде дүниеге келді. Ол фермер Патрик Келли мен Эллен Салливанның ұлы еді. Оның туған күні 7 шілде 1872 жыл деп тіркелген, бірақ отбасы оны 4 шілде дейтін.

Саяси мансап

Ол 5 қараша 1905 жылы Sinn Féin-нің құрылтай жиналысында қосылды. 1916 жылғы Пасха көтерілісінен кейін О'Келли Ирландия Ұлттық лигасына қосылып, тұтқындар мен олардың отбасыларына көмек көрсету үшін Ирландия Ұлттық көмек және еріктілердің асыраушылары қорының қазынашысы болды. 1917 жылғы ақпанда ол тұтқындалып, Англияға депортацияланды, онда бірнеше ай бойы сотсыз қамауда болды. Босатылғаннан кейін О'Келли жаңадан біріккен Ирландия Ұлттық лигасы мен Sinn Féin-нің Уақытша комитетіне сайланды, кейіннен бұл ұйым Sinn Féin деп аталды. Ол ықпалды "Католик бюллетені" журналының редакторы болып тағайындалды. 1918 жылғы жалпы сайлауда ол Лут округінен Sinn Féin депутаты болып сайланды, бұл сайлауда Ирландиядағы ең тартысты жарыс болды, ол 255 дауыспен жеңіске жетті. Жарыстың тартысты болуына себеп – округтегі AOH ұйымының күшті болуы және Ирландия парламенттік партиясының Солтүстік Галвей округінен шығып бара жатқан депутаты Ричард Хейзлтонды қолдауы болды. О'Келли Dáil Éireann-да Sinn Féin депутаты ретінде орын алып, 1919 жылдан 1921 жылға дейін төрағаның орынбасары (Leas Cheann Comhairle) болды. Ол 2-ші Dáil үкіметінде Ирландия тілі министрі болып тағайындалды. Бұл лауазым 2-ші Dáil үкіметінде Білім министрі болып кеңейтілді. 1919 жылдан 1923 жылға дейін ол Гейл лигасының президенті болды. Ол 1922 жылғы қаңтарда Dáil ратификациялаған Англо-Ирландия келісіміне қарсы болды және 1922 жылғы желтоқсанда құрылған Ирландия еркін мемлекетінің заңдылығын мойындаудан бас тартты. Ол және оның жақтастары Ирландия Республикасының әлі де бар екенін және келісімге қарсы дауыс берген Dáil депутаттарынан құралған, еркін мемлекет парламентіне қатыспаған топтың ғана Ирландияның бүкіл аумағы үшін заңды үкімет екенін мәлімдеді. 1922 жылғы маусымда ол Лут-Мит сайлау округінен 3-ші Dáil-ге сайланды, бірақ мандатын қабылдаудан бас тартты. 1923 жылғы тамызда Мет сайлау округінен республикашыл ретінде сайланған О'Келли 4-ші Dáil-де дауыс беруден бас тартқан орын үшін жеңіліске ұшырады. Ол 1925 жылғы Роскомон сайлауында да жеңілді, бұл оның соңғы сайлау әрекеті болды. 1926 жылы Эмон де Валера Sinn Féin президенті лауазымынан кеткеннен кейін, Dáil Éireann-ға қатыспау саясатын ұстанған О'Келли оның орнына сайланды және 1931 жылға дейін, Брайан О'Хиггинс басшылыққа келгенге дейін бұл лауазымда қалды. О'Келли 1937 жылғы Ирландия Конституциясына қарсы болды, оның Ирландия республикашылдығын жеткіліксіз қолдайтынын және Конституция Ирландия Президентінің ирландтық тегі болуын талап етпейтінін айтты. Сэйлг Ирландия республикашылдарының арасында ерекше болды, өйткені ол Дэниел О'Коннелл мен Т. М. Хилиді саяси батырлар деп есептеді. Бұл, әдетте, жергілікті патриотизмді көрсетеді (екі жігіт те Сэйлгтің туған жеріне жақын, Оңтүстік-Батыс Ирландиядан шыққан) және Сэйлгтің терең католицизмін көрсетеді, бұл оны О'Коннеллдің католиктердің азаттығына қол жеткізуіне және Хилидің Чарльз Стюарт Парнелдің Кэтрин О'Шеймен жасаған адалдығы Парнелді саяси басшылыққа лайықсыз ететінін жоғары бағалауға итерді. Сэйлг 1931 жылы жарияланған Испан Республикасына да ашық қарсы болды, оны католиктерге қарсы және британдық масондықтар қолдаған деп санайды.

Әдебиет

Ол ирланд тілі мен тарихы тақырыптарында жемісті еңбек еткен, Banba, The Catholic Bulletin және An Camán журналдарын редакциялаған автор болды. Ол терең діншіл және белсенді католик еді. О'Келли Испания азамат соғысында Франкоға қарсы күрескен ИРА мүшелеріне қарсы шықты. 1938 жылы ол Ирландия Республикасы Үкіметінің өкілеттігін ИРА әскери кеңесіне (ирланд республикалық заңдылығын қараңыз) берген жеті қалған екінші Дайл депутатының бірі болды. 1938 жылы Германияға сапар шегіп, кейіннен әсерлерін Irish Independent газетінде жариялады.

Антисемитизм

О'Келлидің көптеген сөздері мен жазбаларында масондар мен яһудилерді сынап көрсетуші мазмұн болды. 1916 жылы Ирландия еврей қауымының өкілдері, Католик бюллетені Фр. Т. Х. Бербидждің еврей қауымын ритуалдық кісі өлтіруге қатысты айыптаған бірнеше мақаласын жариялағаннан кейін наразылық білдірді; О'Келли бұл мақалалар үшін кешірім сұраудан бас тартты. О'Келли бюллетеньде Денис Фахидің антисемиттік жазбаларын да жариялады. 1930 жылы Синн Фэйн президенті ретінде өз мүшелеріне сөз сөйлеген О'Келли: "Антихрист белгілері бойынша, Англия бүгін өз жерлері үшін таласатын адал емес яһудилердің бәсекелес топтарының құрбаны болып отыр" деді.

Өлім

О'Келли 1957 жылдың 26 наурызында Харольд Крестіндегі Біздің Анамыздың хосписінде қайтыс болды және 28 наурызда Гласневин бейістігінде жерленді.