Кіріспе

TR 85 – Румыния қарулы күштері үшін жасалған негізгі жауынгерлік танк. TR 77 580 негізінде әзірленген TR 85 танкі 1978 жылдан 1985 жылға дейін дамытылды және 1986 жылдан 1990 жылға дейін өндірілді. 1994 жылдың наурыз айында TR 85 танкілерін НАТО стандарттарына дейін жаңарту бағдарламасы басталды. Осының нәтижесінде TR 85M1 Bizonul ("Бизо́н") үшінші буын негізгі жауынгерлік танк пайда болды, қазіргі таңда Румыния құрлық әскерлеріндегі ең заманауи танк болып табылады. Т-55 танкысының одан әрі жетілдірілген түрі болғанына қарамастан, TR 85M1 Leopard 1 танкысында қолданылғанға ұқсас V8 неміс дизельді қозғалтқышына негізделген T блокты қуат агрегатын, жақсартылған мұнараны, жергілікті құрылымдалған "Ciclop" отты басқару жүйесін (көлденең жел сенсоры, лазерлік қашықтық өлшегіш және түнгі көру құрылғыларымен жабдықталған), жаңа 100 мм BM 412 Sg бронебойғыш тұрақтандырылған сабот (APFSDS T) снарядтарын және әр жағында 6 доңғалегі бар, металл жақтаулармен қорғалған толыққанды жаңартылған шассиді пайдаланады. Көліктік салмағы 50 тонна.

Өндіріс

Негізгі танк зауыты 1978 жылдың желтоқсанында №514 жарлық бойынша Бухаресттегі 23 тамыз зауытының FMGS бөлімшесінде (Fabrica De Mașini Grele Speciale – Арнайы ауыр машина жасау зауыты) құрылды. Бұл танк зауытының құрылысы 1980 жылы аяқталды. Зауыт әскери аймақ болып саналғандықтан, кіру үшін арнайы рұқсат қажет еді. 1983 жылға қарай FMGS танк зауыты жылына 210 танк өндіре алатын болды. Бастапқы қиындықтарға жоғары жанар май мен май шығыны, қозғалтқыш пен қоробка-айыр проблемалары және майдың үнемі ағып тұруы кірді. Сонымен қатар, Ciclop өртке басқару жүйесі электрониканың нашар сапасынан қанағаттандырмас еді. Лазерлік қашықтық өлшегіш күндізгі нысана алу жүйесімен үйлесімді болмады және баллистикалық атыс есептеу компьютеріне шектеулі түзетулер енгізілуі мүмкін еді. 1982 жылдың шілдесінде Николае Чаушеску қару-жарақ өнеркәсібі үшін арнайы жабдықтарды импорттауды тоқтату туралы шешім қабылдағанда жағдай нашарлады. Бағдарламаның мақсаты TR 85 танкін НАТО стандарттарына жақын деңгейге жеткізу, оның оттық күшін, қорғанысын, жылдамдығын, байланыс жүйесін, сондай-ақ қозғалтқыштың, қоробка-айырдың және тежегіш жүйенің сенімділігін арттыру болды. Жаңғырту бағдарламасына шетелдік компаниялар (көбінесе Франциядан), мысалы Aerospatiale Matra, Sagem, Kollmorgen Artus, Racal, сондай-ақ ROMARM әскери консорциумы, METRA (Әскери жабдықтар мен технологияларды зерттеу агенттігі), Electromagnetica, FAUR, Elprof, Aeroteh, IOR, Prooptica, Artego, Arsenal Reșița, Metav, Forsev, Anticorozivul, IEMI, Rolast, Aerostar және IOEL сияқты жергілікті қорғаныс компаниялары қатысты. Жаңғырту бағдарламасының нәтижесінде шыққан TR 85M1 танк НАТО стандарттарына сәйкес келеді. Дегенмен, бронясы еңкейтілген және жалпы алғанда 580 мм немесе RHAe қорғаныс деңгейін береді. Мұнараның алдыңғы бөлігіндегі 20 мм-лік қосымша броня үшбұрышты пішіндегі модульдік конструкцияға ие. Ол жарылғыш реактивті бронь кірпіштері сияқты көрінсе де, бұл қосымша композиттік броня жауынгерлік зақымданудан кейін оңай ауыстыру үшін осылай жасалған. Танк сонымен қатар пішінді зарядтардан қорғану үшін бүйірлік экрандармен жабдықталған. Металлдан жасалған бүйірлік экрандардың әрқайсысында үш-үш тесік бар, олар экипажға шатырға өтуге көмектеседі. Мұнараның екі жағында ауыр зениттік DShK пулеметіне арналған оқ-дәрі жәшіктері орналасқан. Жоғарғы бортында екі тізбекті сегмент орналасқан, ал төменгі бортында болат экрандар немесе минаролик орнатылуы мүмкін. TR 85M1 танк NBC қорғанысымен және уытты емес заттарды қолданатын жақсартылған, жылдам өрт сөндіру жүйесімен жабдықталған.

Негізгі қарулану

TR 85M1 танкісінің негізгі қаруы – 100 мм A308 ұңғылы танк зеңбірегі (Арсенал Решица зауытында жасалған M1977 сүйретілетін танкке қарсы зеңбіректің өңделген нұсқасы), ол TR 77 танкілеріне де орнатылған. TR 85M1 минутына шамамен 4-7 оқ ату жылдамдығына ие және танк ішінде 41 оққа дейін тасымалдай алады. Зеңбірек трубкасы оқ шығару құрылғысымен және жылу оқшаулағышымен жабдықталған. TR 85 танкілері қолмен зарядтау жүйесін пайдаланады. Жаңғыртылған нұсқада зеңбірек сенімділігін арттыруға бағытталған бірқатар жақсартулар енгізілді. Гидравликалық буфердің резеңке тығындары жаңасымен ауыстырылды, ал гидравликалық буфер мен рекуператордың хром қабатының электроэрозиясы конструкция мен өндіріс процесін өзгерту арқылы жойылды. TR 85 танкісінің атыс күшін арттыру мақсатында, 1996 жылы басталған жаңғырту бағдарламасы аясында Израильмен бірлесіп BM 421 Sg оғы (халықаралық жайлы M309 патроны ретінде танымал) әзірленді.

Нысаналау

TR 85M1 жергілікті өндірілген Ciclop M (Cyclops M, M – модернизацияланған) баллистикалық атысты басқару жүйесі (FCS) компьютерімен, үшінші буын FCS және бұрынғы, екінші буын Ciclop FCS-тің жақсартылған нұсқасымен жабдықталған (TR 85 нұсқасында қолданылған, Intel 8080 микропроцессорымен, 1 кБ кездейсоқ сәйкес жадпен (RAM) және 12 кБ жүйелік жадпен жабдықталған). Ciclop M атыс басқару жүйесінің нұсқаулығына сәйкес, есептелген баллистикалық шешім 2000 метрге дейінгі нысана үшін 95%-дан астам, ал 2000 мен 3000 метр аралығындағы нысана үшін 75%-дан астам тигізу дәлдігін қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, Ciclop M-ді OF 421 жоғары жарылғыш снарядымен 6 км-ге дейін, BM 421 Sg APFSDS T снарядымен 5 км-ге дейін, бронебойғыш оқ-дәрілермен (AP T) 4 км-ге дейін және танкіге қарсы жарылғыш снарядтармен (HEAT) 3 км-ге дейін орналасқан нысананы нысанаға алуға болады. Коаксиалды пулеметті танктың FCS-і арқылы 2 км-ге дейін нысанаға алуға болады. Орудие EADS компьютерлік тұрақтандыру жүйесімен екі осьте электрлік түрде тұрақтандырылған. Командирде Société Française des Instruments de Mesure (SFIM) EC2-55R панорамалық көзқарасы бар, ол екінші буын SAGEM бейне күшейту жүйесімен жабдықталған, оны нысанаға тәуелсіз бағыттауға болады.

Қозғалысты

Түпнұсқа TR 85 830 ат күші бар 8VS A2T2, 4 тактты, 8 цилиндрлі, сұйық салқындатылатын, турбо зарядталған тікелей инъекциялық дизельді қозғалтқышымен және алты жылдамдықты (төрт алға, екі кері) THM 5800 гидромеханикалық берілісімен (жүк астында қосылатын, түзу қозғалыста бір қуат ағыны және бұрылыстарда екі қуат ағыны бар планеталық соңғы беріліс) жабдықталған. Бұл оған асфальтталған жолдарда 50 км/сағ басқарылатын ең жоғары жылдамдыққа мүмкіндік берді. TR 85M1 бастапқы қозғалтқыштың жақсартылған нұсқасына ие. Жаңа 8VS A2T2M 860 ат күшіне ие және жол жылдамдығы 60 км/сағ. Алайда, танктың салмағы 42 тоннадан 50 тоннаға дейін артқандықтан, қуат пен салмақ арақатынасы 19,7 ат күші/тоннадан 17,2 ат күші/тоннаға дейін төмендеді. Танктің жолмен жүрудің максималды қашықтығы шамамен 400 км құрайды және көліктің артқы бөлігіне қосымша жұмыс істеу қашықтығын арттыру үшін екі 200 литрлік барабан тәрізді жанармай бактерілерін орнатуға болады. Т 54/55 сериясы сияқты, TR 85 корпустың артқы жағына орнатылған тұйық арқалыққа және өзендерден өтуге арналған шнорхельге ие. Жаңа жабдықтың қуат талаптарын қанағаттандыру үшін Kollmorgen генераторлық жиынтығы орнатылды. Жаңа қуат өндіру жүйесі 20 кВт тұрақты кернеуді қамтамасыз етеді. TR 85 танктері бұрылу салдақтарымен жабдықталған. Модернизацияланған нұсқада жалпы жылдамдықты арттыру үшін сегіз телескоптық гидрогаз амортизаторы бар. Байланыс жүйесі интеллектуалды жиілік секіруі және шифрлаумен HF және UHF трансиверлерінен тұрады. 2007 және 2009 жылдар аралығында бесеуі салынды. Кейбір дереккөздерде прототип TR 85M2 деп аталды, бірақ Румыния армиясы бұл белгіні пайдаланғандығына ешқандай дәлел жоқ. 2007 жылы DMT 85M1 әзірленген кезде TR 85M1 шассиі негізінде басқа туынды көліктерді, соның ішінде броньды құтқару машинасы және броньды көпір салу машинасы жасау жоспарлары болды. 2017 жылы саны 227 TR 85 және 54 TR 85M1 танкісіне дейін азайды. Модернизация бағдарламасы әлі де жалғасуда. Ирак 1982-1984 жылдар аралығында Египеттен сатып алынған және берілген 150 TR 580 танкін алды. IISS бағалауынша, 1989 жылы Иракта барлығы 2500 Т 54/55 және TR 580 танк болған.