Кіріспе

Петров бароккосы – 17 және 18 ғасырлардағы барокко сәулет және әшекейлеу стилі, оны Петр I ұнатқан және жаңадан құрылған Ресей астанасы Санкт-Петербургтегі ғимараттарды жобалау үшін пайдаланған. Петрдің Санкт-Петербургке қойған бастапқы мақсаты – Амстердам қаласын қайта жасау еді. Қала құрылысы басталғанда, Петр ғимараттардың жобаларын өзгерте бастады, көбінесе құрылысы басталғаннан кейін ғимараттардың жоспарланған сыртқы келбетін өзгертті. Осы соңғы сәттегі өзгерістер нәтижесінде, ешқандай нақты сәулет мектебіне жатпайтын ғимараттар пайда болды.

Нарышкин барокко стилі

Петр Мәскеуде өсті, Кремльде тұрды және қала сыртындағы бірнеше патшалық үйлерде уақыт өткізді. Әкесі Алексис оның төрт жасында қайтыс болғандықтан, Петрдің өзінің қызығушылықтарын дамытуға мүмкіндік берген, ешкім бақыламайтын жастық шағы болды. Петр бала кезінде өзін қоршаған ғимараттарды қарап сәулет өнеріне деген талғамын қалыптастырды, олардың көптегені оның отбасының қолдауымен салынған. Мәскеуді қоршаған бұл шіркеулер мен үйлер құрылысы мен әшекейлеуімен еуропалық әсерді көрсетті. Бұл ғимараттарда Петрдің анасының туған тегімен аталған Мәскеу немесе Нарышкин барокко стилі басым болды. Нарышкин бароккосының ерекшелігі – ірі көлемді ғимараттар және құрылыс материалдарында ағаштың жоқтығы.

Голландия барокко стилі

Питер жас ересек шаққа жетіп, саяхаттаған кезде, оның сәулет талғамы голланд сәулетінің элементтерін қалай бастады. 1697 жылы Питер голланд архитектор Симон Шийнвоэтпен (кейде Шинвоэт немесе Шинваэт) кездесті. Шийнвоэт голланд бароккосына маманданған, сонымен қатар Питерге кеме жасау архитектурасын үйреткен. Санкт-Петербургтағы Питер жобалаған кабинада Шийнвоэт оған үйреткен кеме жасау стилінің элементтері қолданылды, оның ішінде жалпақ, боялған бөрене қабырғалар, шелтер сияқты ағаш жапқыштар және кішкентай шыныдан жасалған терезелер. Бұл дизайн элементтері осы уақытқа дейін көрінген ресейлік стильдерден ерекшеленді. Ресей тарихшысы Джеймс Кракрафттың пікірінше, Петрдің билігі кезінде салынған голланд сәулетінің ең айқын мысалы Санкт-Петербургтағы жазғы сарайы болды, сондай-ақ "Кішкентай голланд үйі" деп белгілі Монплезир сарайы да бар еді. 1724 жылы архитектура студенті Иван Коробовқа жазған хатында Питер голланд бароккосының әшекейлеуін қалайтынын айтады. Осы хатта Питер француз және итальяндық сәулет стильдеріне қызығушылық танытпағанын, себебі олар әшекейсіз және кірпіш орнына тас қолданған. Питердің құжаттарынан оның екі ресейлік сәулет студентін Голландияға голланд барокко стилін үйрену үшін жібергені және Санкт-Петербургке шіркеулер мен үйлер салу үшін олардың қайтып келгенін сипаттайтын жазба табылды. Ресейлік студенттерді шетелде оқытумен қатар, Питер голланд архитекторларын да Ресейге шақырып, жобаларға жұмыс істеуге алды.

Басқа стильдер

Пётр голланд барокко стилін ұнатса да, басқа елдердің сәулет өнерінен де шабыттанды. Француз және итальян барокко архитектурасын ұнатпағанына қарамастан, Пётр 1723 жылы Римге екі сәулет студентін жіберді, бұрын жұмыс істеп тұрған екі студенттің орнына. Ғалымдар оның билігінде Голландияға және Италияға шамамен бірдей санда сәулет студенттері жіберілгенін, ал Ресейдегі Петрдің жобаларында голланд құрылысшыларына қарағанда итальяндық құрылысшылар көп жұмыс істегенін болжайды. Санкт-Петербургтің алғашқы жылдарында француздықтар көрнекті дизайнерлер мен безендірушілер болып қызмет етті.