Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Луже – Чехияның Пардубице облысы Чрудим ауданындағы қала. Халық саны шамамен 2600 адамды құрайды. Тарихи қала орталығы жақсы сақталған және заңмен қорғалатын қалалық ескерткіштер аймағы болып табылады.
Luže is a town in Chrudim District in the Pardubice Region of the Czech Republic. It has about 2,600 inhabitants. The historic town centre is well preserved and is protected by law as an urban monument zone.
Әкімшілік бөлімдер
Кошмберк және Здислав қалаларының бөліктері, сондай-ақ Бела, Брдо, Добрков, Доли, Доманице, Рабунь, Радим, Србце және Волетице ауылдары Луже қаласының әкімшілік құрамына кіреді.
The town parts of Košumberk and Zdislav and the villages of Bělá, Brdo, Dobrkov, Doly, Domanice, Rabouň, Radim, Srbce and Voletice are administrative parts of Luže.
Этимология
Атауы ежелгі чех тіліндегі lúže (қазіргі чех тілінде louže) сөзінен шыққан, "сопақ су" деген мағынаны білдіреді.
The name is derived from the old Czech word lúže (in modern Czech louže), meaning 'puddle'.
География
Луже Хрудимнің оңтүстік-шығысында шамамен және Пардубицедің оңтүстік-шығысында шамамен орналасқан. Ол Свитавы жотасында жатыр. Новоградка өзенінің оң жағасында орналасқан. Крунка өзені муниципалитет аумағының оңтүстік бөлігінде Новоградкаға құяды. Волетицкий тоғаны солтүстік бөлігінде орналасқан.
Luže is located about southeast of Chrudim and southeast of Pardubice. It lies in the Svitavy Uplands. It is situated on the right bank of the Novohradka River. The Krounka River flows into the Novohradka in the southern part of the municipal territory. Voletický Pond is located in the northern part.
Тарих
Луже туралы алғашқы тікелей емес айтылым 1250 жылы жазылған, ол кезде Каменица деген ежелгі елді мекен жаңа құрылған Лузаға қосылған. Луже туралы алғашқы нақты жазба 1349 жылға дейін жетеді. 1372 жылғы құжатта Луже базар қаласы ретінде көрсетілген. Луже тарихы Кошмберг қамалымен тығыз байланысты. 14 ғасырдан бастап Луже Хлум және Кошмберг иелерінің, кейін Хлум және Кошмберг Славаталарының меншігіне кірді. 15 ғасырда Луже ақырындап дамыды және Гусит соғыстарына көп шалдықпағандығының артықшылығын көрді. 1690 жылы Славата әулетінің жойылғаннан кейін, оның меншігі иезуиттерге берілді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін оның соңғы иесі Турн-унд-Таксис үйі болды.
The first indirect mention of Luže is from 1250, when an old settlement called Kamenicza joined with the newly established Luza. The first clear written mention of Luže is from 1349. A deed from 1372 referred to Luže as a market town. The history of Luže is closely linked with the Košumberk Castle. From the 14th century, Luže was part of the manor of lords of Chlum and Košumberk, later Slavatas of Chlum and Košumberk. In the 15th century, Luže slowly developed and benefited from the fact that it was not affected by the Hussite Wars much. In 1690, after the Slavata family became extinct, the manor was donated to the Jesuits. Its last owner until World War I was the House of Thurn und Taxis.
Экономика
Хамза ауруханасы қаладағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады. 1901 жылы Франтишек Хамза Лужеде Хамза санаторийін ашты. Бұл Орталық Еуропада туберкулезбен ауыратын балаларға арналған алғашқы санаторий болды. Аурухана кешенінің алғашқы ғимараттары 1907 жылы салынды. 1962 жылы туберкулезбен ауыратын науқастарды емдеу тоқтатылып, аурухана қозғалыс мүшелері шектеулі науқастарды оңалтуға көшті. 1990 жылдан бері ол балалар мен ересектердің екеуін де емдейді.
The Hamza Hospital is the main employer based in the town. In 1901, the Hamza Sanatorium was founded in Luže by František Hamza. It was the first sanatorium in Central Europe for children suffering from tuberculosis. The first buildings of the hospital complex were built in 1907. In 1962 the treatment of tuberculosis patients stopped and the hospital focused upon the rehabilitation of patients with mobility impairments. Since 1990, it treats both children and adult patients.
Көлік
Муниципалдық аумақ арқылы темір жолдар мен маңызды автомобиль жолдары өтпейді.
There are no railways or major roads passing through the municipal territory.
Көрікті жерлер
Негізгі туристік бағыттардың бірі – Кошмберг қамалының қирауы. Қазіргі уақытта қираған жер Луже қаласының меншігі болып табылады. Қамалда қаланың және қамалдың тарихына арналған көрме орналасқан. Ең құнды ескерткіш – Хлумек төбесінде орналасқан, ұлттық мәдени ескерткіш ретінде қорғалатын Әйелдердің Көмекшісі Мария шіркеуі. Оны Ждар графының Мария Максимилиана Евасы салған. Ол шіркеуді өз қаражатымен тұрғызған. Шіркеу 1690–1695 жылдары барокко стилінде салынған. Әйетті Варфоломей шіркеуі алғаш рет 1350 жылы айтылған. 19 ғасырда кең ауқымды қайта құруға қарамастан, кейбір бөліктері түпнұсқа готика стилін сақтап қалған. Шіркеу ішінде Хлум және Кошмбергтен Дивиш Славатаның қабір тасы сияқты бірнеше қабір тастары сақталған. 18 ғасырға жататын синагог ғимараты жаңартылған. Қазіргі уақытта ғимарат Прага еврей қауымына тиесілі және мәдени мақсаттарға пайдаланылады. Лужеден солтүстікке қарай 1 шақырым жерде орналасқан үлкен еврей зиратында 17 ғасырға дейін сонатын қабірлер бар.
Among the main tourist destinations is the ruin of the Košumberk Castle. Nowadays the ruin is a property of the town of Luže. In the castle is an exhibition on the history of the castle and the town. The most valuable monument is the pilgrimage Church of Our Lady Help of Christians on the Chlumek hill, protected as a national cultural monument. It was founded by Countess Mary Maximiliana Eva of Žďár. She had built the church at her own expense. It was built in the Baroque style in 1690–1695. The Church of Saint Bartholomew was first mentioned in 1350. Despite an extensive reconstruction in the 19th century, some parts maintained the original Gothic style. Within the church, several tombstones are preserved, such as the tombstone of Diviš Slavata of Chlum and Košumberk. The synagogue building from the 18th century has been renewed. The building is now owned by the Jewish community of Prague and serves cultural purposes. A large Jewish cemetery about 1 km north of Luže has tombs dating back to the 17th century.