Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Морей патшасы Findláech mac Ruaidrí (1020 жылы қайтыс болды), Ruaidrí mac Donald ұлы, қазіргі Шотландияның солтүстігіндегі Морейдің 1014 жылдан 1020 жылы қайтыс болғанға дейін жергілікті тұрғындар "Mormaer" деп атаған кіші "патшасы" болды. Финдлэк ұлы Макбетад мак Финдлэк (Mac Bethad) Уильям Шекспирдің "Макбет" пьесасының басты кейіпкері ретінде әйгілі болды. 14 ғасыр шотландтық жылнамашысы және ақын Эндрю Винтонның сөзіне қарағанда, Финдлэк Мак-Бетадты Шотландияның екінші қызы Дональдамен, Малкольм II-нің өзінің билігін бекіту үшін жасаған бірнеше әулеттік одақтардың бірі ретінде тудырған, бірақ мұны растайтын басқа дерек жоқ.
King of Moray
Findláech mac Ruaidrí (died 1020), son of Ruaidrí mac Donald, was the minor "king", locally called "Mormaer", of Moray, in the north of modern day Scotland, from some point before 1014 until his death in 1020. Findláech's son Macbethad mac Findláech (Mac Bethad), was made famous as the protagonist of William Shakespeare's play Macbeth. 14th century Scottish chronicler and poet Andrew of Wyntoun claims that Findlaech fathered Mac Bethad with Malcolm II of Scotland's second daughter Donalda, as one of several dynastic marriages Malcolm II used to consolidate his own kingship, but there is no other confirmation of this.
Өмір мен өлім
Қазіргі тарихшылар Финдлайхтың 1014 жылға дейін билік құрғанын болжайды, өйткені Оркней сагасында Оркней жарылы Сигудр шотландтармен шайқасқа қатысқан, оған Финнлекр (Findláech) жарылы басшылық еткен деп жазылған. Ирландиялық ханшайым Эйтне Сигудрға қарға бейнеленген ту жасады. Сагада Сигудр 1014 жылы Клонтарф шайқасына осы туды алып келгені, онда ол қаза тапты, бұл Финдлайхты 1014 жылға дейін Морейдің билеушісі етіп көрсетеді. Ольстер жылнамасында Финдлайхтың өлімі туралы былай делінген: 1020 Finnloech m. Ruaidhri, ri Alban, a suis occisus est. "Ri Alban" дегені – Альба патшасы, алайда қазіргі Шотландияның кішігірім географиялық аймақтарының әрқайсысының өздерінің жергілікті "патшалары" болған. 12 ғасырлық шотландтық патшалар тізімінде сол кездегі Альба патшасы ретінде тек Шотландияның Малкольм II (Máel Coluim mac Cináeda) ғана тіркелген, ол әкесі, Шотландияның Кеннет II (Cináed mac Duib) орнын тікелей иеленген. Сол ирландтық жылнамалар Малкольмды "ard ri Alban" деп сипаттайды, яғни Альбаның Жоғарғы патшасы. Тигернах жылнамасында Финдлайх Моррейдің мормаеры деп көрсетілген, мормаер – жергілікті патша деген сөз. Ольстер жылнамасы сондай-ақ Финдлайхты өз халқы өлтіргенін айтады. Отбасылық зорлық-зомбылық, оның ішінде әке өлтіру, сол кезде Шотландияда кең таралған. Тигернах жылнамасында осы оқиғаға "Маэль Бригтенің ұлдары" кінәлі деп жазылған. Нақты кім өлтіргені белгісіз болса да, Бригтенің екі ұлы, Маэль Колюм мак Маил Бригти және Гилл Коемгайн, екеуі де таққа отыру арқылы өлтіруден пайда тапты. Финдлайхтың ұлы Макбет 1032 жылы Морей тағына мұрагер болды, мүмкін Гилл Коемгайнды өлтіргеннен кейін, ал соңынан Альба тағына, оның сарбаздары Шотландияның Дункан I-ін өлтіргенде, ол Малкольм II-нің немересі, бірақ оның үлкен қызы Бетоктың ұлы болды.
Modern historians speculate that Findláech was ruling before 1014 because the Orkneyinga saga describes Jarl Siguðr of Orkney fighting a battle with Scots, led by a Jarl Finnlekr, (Norse for Findláech). Irish princess Eithne had made a banner with a raven on it for Siguðr, and the saga records that Siguðr "later" brought the banner to the Battle of Clontarf, in 1014, where he was killed, placing Findláech as ruler of Moray before 1014. The Annals of Ulster describe Findláech's death as s. a. 1020 Finnloech m. Ruaidhri, ri Alban, a suis occisus est. "Ri Alban" translates as King of Alba, however, the smaller geographical areas within what is now Scotland each had their own local "kings". The 12th century Scottish King Lists only record Malcolm II of Scotland, (Máel Coluim mac Cináeda), as King of Alba at the time, having directly succeeded his father, Kenneth II of Scotland, (Cináed mac Duib). The same Irish annals describe Malcolm as "ard ri Alban", meaning High King of Alba. The Annals of Tigernach describe Findláech as Mormaer of Moray, mormaer being the local word for king. The Annals of Ulster also state that Findláech was killed by his own people. Succession by family violence, including patricide, was common in Scotland at the time. The Annals of Tigernach tell us that the "sons of Máel Brigte" were responsible. Although the actual killer is not known, two of Brigte's sons, Máel Coluim mac Máil Brigti and Gille Coemgáin, both benefited from the killing by succeeding to the throne. Findlaech's son Macbeth eventually succeeded to the throne of Moray in 1032, likely by killing Gille Coemgain, and eventually to the throne of Alba, when his soldiers killed Duncan I of Scotland, a verified grandson of Malcom II, but by his eldest daughter Bethóc.