Кіріспе

Американдық археологиялық орындар

Cowboy Wash – Америка Құрама Штаттарының Колорадо штатының оңтүстік-батысындағы Монтесума округінде ежелгі Пуэбло тайпалары (бұрын Анасази деп аталған) пайдаланған тоғыз археологиялық ескерткіштер жиынтығы. Әрбір ескерткіште бірден үшке дейін жер үйлер бар, және олар 1993 жылы археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылды. Бір жер үйдің ішінде 12 адамның қалдықтары табылған, олар 12 ғасырға жатады.

Бастапқы қазба

5MT10010 деп белгіленген бұл орын шамамен 1150 және 1175 жылдар аралығында салынған. Ол Тууаок қаласының жанындағы Уте тауының оңтүстік беткейінде, Меса-Вердеден батысқа қарай шамамен 15 миль жерде орналасқан – ол атақты ата-бабалары Пуэбло тайпасының жартастағы қоныстарымен мәшһүр. Кейбір археологтар бұл орынды Чако каньонынан немесе Чуска тауларынан көшіп келген адамдардың қоныстанғанын айтады. Орындағы бес адамның қаңқасы жерленген жерлерден табылған. Ал қалған жетісінде адам жегіштіктің көптеген белгілері байқалды, оның ішінде етін сыпырып алу, ұзын сүйектерді бөліп, миын шығару, шауып кесу және күйдіру іздері бар. Орташа өлшемді жануарды тіске басуға арналған тас құралдар жиынтығы табылды. Алғашқы қазба жұмыстарын Солтүстік Каролина университетінің археологы Брайан Биллмен басқарды, ол Юте тауының Юте тайпасымен шарттық қарым-қатынастағы жеке компанияның қызметкері болды. Орын Юте тауының индей резервациясының ішінде орналасқан және жергілікті Юте дінбасының меншігінде болды, ол қазба жұмыстарын бақылады және зерттеу аяқталғаннан кейін сүйектерді қайта жерледі. Ковбойлар шайымы орынының ерекшелігі – ол өте жылдам тасталып кеткен сияқты. Әдетте, ежелгі халықтар өздерімен бірге пайдалы барлық заттарды алып кететін, бірақ қазба жұмыстарын жүргізушілер барлық нәрсені артта қалдырған.

Копролиттің талдауы

Жеті адамның желінгендігі туралы алғашқы хабарлар кейбір ғалымдардың күмәндануымен және Уте тайпасының ішіндегі Американың жергілікті халықтары тобының сынымен кездесті. (Утелер – бұл болжамды құрбандар немесе болжамды қылмыскерлер емес, бөлек халық.) Утелердің ата-бабалары мен көршілес тайпалар арасындағы бейбітшілік туралы берілген ауызша дәстүрі күшті, бұл басқа тайпалардың дәстүрлерімен немесе тарихи мәліметтермен сәйкес келмейді. Ковбой-Уош орнында желіну орын алған деген теорияны зерттеу үшін Колорадо университетінің молекулалық биологы Ричард Марлар осы жерде табылған копролитті (қатты адам нәжісін) зерттеді және оның құрамында адам миоглобині бар екенін анықтады, ол адамның бұлшық тінінде кездеседі. Мұндай миоглобиннің ұқсас жерлердегі 20 "бақылау" копролитінде табылған жоқ. Бұл нәжісте қорытылған адам етінің қалдықтары бар екенін көрсетті. Марлар ежелгі Асыл Пуэбло орнындағы қазанды химиялық талдау кезінде де миоглобин протеинін тапты.

Түсіндірме

Ковбой-Ваш-та каннибализм болған-болмағаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Биллменнің сөзіне сүйенсек, қазіргі түсіндірмеге қарағанда, аймаққа құрғақшылық келгендіктен, топтар қозғалып, тамақ іздеуге мәжбүр болған. Бұл топтар арасында аумақтық жанжалдарға және әлеуметтік тәртіптің бұзылуына әкелді. Қалдықтар Шако жүйесінің құлау кезімен сәйкес келеді. Кейбір зерттеушілер Пуэбло мәдениетінде соғысқа байланысты каннибализм туралы деректер тапқан, мысалы, Хопи арасында "жаудың шашының бөліктерін шайнау балаларды батыл етеді деп есептеген". Дегенмен, басқалар Ковбой-Ваш-тан табылған копролитте мәдениеті бөтен адамдар өлтіріп жеген ежелгі Пуэбло халқының қалдықтары болуы мүмкін деп болжайды. Тағы бір теория бойынша, сүйектерде қайта жерлеу рәсімдерінің немесе колдовство жасады деген күдікпен өлтірілгендердің іздері болуы мүмкін. Тіпті Биллменнің тобы койоттың зәр қалдығын адам қалдығы деп жаңылысқан деген де болжам бар.

Шығармалық сілтемелер

Каубой-уаш – У. Майкл Гир мен Кэтлин О'Нил Гирдің 2005 жылы жарық көрген «Ай халқы» тарихи романындағы маңызды орындардың бірі. Кіріспедегі мәлімет бойынша, ойдан құрастырылған Солтбуш шаруашылығы Каубой-уаш орнымен байланыстырылады.