Кіріспе

Қорынт соғысы кезіндегі құрлықтағы шайқас (б.з.д. 394 ж.) басқа да Қорынт шайқастары.

Немея шайқасы (б.з.д. 394 ж.), Көне Афинада Қорынт шайқасы деп те аталатын, Қорынт соғысында Спарта мен Аргос, Афина, Қорынт және Фива коалициясы арасында болған шайқас. Шайқас Қорынт аймағында, Немея өзенінің құрғаған арнасында өтті. Бұл шайқаста Спарта шешуші жеңіске жетті, және сол жылы өткен Коронея шайқасымен бірге Спартаға Грек құрлығындағы ерте шайқастарда басымдық берді.

Кіріспе

Коринф соғысындағы әрекеттер б.з.д. 395 жылы Грекияның солтүстік-батысындағы шабуылдармен басталды, нәтижесінде Спарта мен Фива арасында Халиарта шайқасы болды, ол Фиваның жеңісімен аяқталды. Осы шайқастан кейін Афина, Фива, Коринф және Аргос бірігіп, Спартаға қарсы одақ құрды, оның күштері Коринфтегі кеңес тарапынан басқарылды. Б.з.д. 394 жылы кеңес өз күштерін Коринфте жинады. Бала патша Агесиполистің қамқоршысы Аристодем басқаратын спарталық әскер Спартадан солтүстікке одақтастарға қарсы күресу үшін жіберілді. Ал одақтас әскер Коринфте күтіп тұрды, ал кеңес кімнің басшылық етуі керектігін талқылады. Шешімге келмес бұрын спарталық әскер Коринф аумағына еніп, жол бойы өртеді және тонады. Одақтастар спарталықтарды кездесу үшін шықты, және екі әскер Немея өзенінің құрғақ арнасының жанында кездесті.

Шайқас

Спарта әскері шамамен 18 000–19 000 гоплиттен және олармен бірге жеңіл әскерлерден тұрды. Гоплиттердің 6 000-ы спарталықтар болса, қалғаны Пелопоннес одағының басқа қалаларынан: 3 000-ы элеялықтар, трифилиялықтар, акрориялықтар және ласиондықтардан; 1 500-ы сициондықтардан; ал кем дегенде 3 000-ы эпидаврлықтар, троэзендіктер, гермиондықтар және халиейліктерден. Сонымен қатар, шамамен 600 атты әскер, 300-ге жуық крит садақшысы, кем дегенде 400 марганиялық, летриниялық және амфидолиялық сүмбіле салғыштар да болды. Спартанға қарсы шыққан одақтас әскерде шамамен 24 000 гоплит және олармен бірге жеңіл әскерлер болды. Фива, Афина және Аргос қалаларының әрқайсысы одақтас гоплиттердің төрттен бірін берді: Афинадан – 6 000, Аргостан – 7 000, Боэотиядан – 5 000, Коринфтен – 3 000 және Эвбеядан – 3 000. Одақтас атты әскердің 800-і боэотиялықтар, 600-ы афиналықтар, Эвбеядағы Халкидтен шамамен 100, ал озолийлік локриялықтардан шамамен 50 болды. Спарталықтар мен олардың одақтастары шайқасқа тізіліп, спарталықтар оң жақта, ал одақтастар сол жақта тұрды. Қарсыластар коалициясы қалай орналасуы керек деген мәселеде келіспеді; афиналықтар оң жақта тұруды қалаған, бірақ ақырында боэотиялықтардың сол жақта тұру талабына келісті, ал боэотиялықтар оң жақта болды. Бұл афиналықтардың спарталықтарға қарсы тұрғанын, ал боэотиялықтар мен басқа одақтастар спарталықтардың одақтастарына қарсы тұрғанын білдірді. Екі фаланга шайқасқа жақындағанда, екеуі де оңға қарай жылды (бұл гоплит шайқастарында жиі кездесетін жағдай еді – гоплиттер қалқандарын сол қолына ұстайтын, сондықтан адамдар көршілерінің қалқанының қорғанысын алу үшін оңға жылды). Бұл жылжу екі әскер де кездескен кезде қарсыластарының сол қанатын асып кеткенін білдірді. Нәтижесінде екі әскердің де оң қанаты жеңіске жетті, ал сол қанаты жеңілді. Спарталықтар афиналықтарды жеңгеннен кейін, спарталықтардың одақтастарын асығыс қуып келген одақтас оң қанатының сарбаздарына қарсы бұрылды. Спарта фалангасы алдымен аргивтерді, содан кейін коринфтіктерді, содан кейін боэотиялықтарды талқандап, үшеуіне де ауыр шығын келтірді. Сицилиялық Диодордың айтуынша, Спарта мен оның одақтастары 2 800 адамды жоғалтқан, ал тек 1 100 адам ғана зардап шеккен. Ксенофонт спарталықтардың тек сегіз адамын жоғалтқанын айтады. Бұл шайқастың негізгі көзі – спарталық тарихшы Ксенофонт, ол одақтастардың жеңілісінің көп бөлігін тебандықтардың мақтандығы мен тәртіпсіздігіне жабады.

Салдары

Спарталықтар шайқас аяғында алаңды ұстап тұрғанмен, Коринфтің өтуін бұрып, Орталық Грекияға енуге мүмкін болмады. Сондықтан олар үйлеріне қайтты. Одақтас әскерлер бірнеше ай бойы бейәрекет болғаннан кейін, сол жылдың аяғында Коронея шайқасында қайтадан іс-қимылға түсті. Бұл екі шайқас соғыстағы жалғыз дәстүрлі, кең ауқымды құрлықтағы шайқас болып саналды, бұл соғыс б.з.б. 386 жылға дейін жалғасты.