Кіріспе

Ляншань-И автономиялық префектурасы – Қытай Халық Республикасының Сычуань провинциясының оңтүстік бөлігінің көп бөлігін алып жатқан автономиялық префектура. Оның орталығы – Сичан қаласы. Ляншаньның ауданы және 2020 жылғы мәліметтер бойынша 4,8 миллионнан астам халқы бар. Сичан қаласында Сичан Циншань әуежайы мен Сичан спутниктік ұшыру орталығы орналасқан. Сондай-ақ, префектурада жолаушылар мен жүк тасымалы үшін маңызды теміржол желісі бар.

Жер бедері мен климат

Аньнь өзені Цзиньша өзеніне (Янцзы өзенінің бастауы) құяды және аймақтың негізгі өзені болып табылады. Лианшаньның географиялық орны төмен ендікте және биік теңіз деңгейінде жатқандықтан, климаты қоңыржай. Кеппен жүйесі бойынша, префектура ылғалды субтропикалық аймаққа (Köppen Cwa) жатады. Қыста күндері жұмсақ, ал түндері салқын, жазда болса өте жылы және ылғалды болады. Қантар айындағы күндізгі орташа температурадан шілде айындағы күндізгі орташа температураға дейін ауытқиды. Сычуань алқабында орналасқан провинцияның көп бөлігінен өзгеше, қыста ылғалдылық деңгейі салыстырмалы түрде төмен, бірақ провинцияның қалған бөлігі сияқты, жауын-шашын маусым мен қыркүйек айларына шоғырланған, ал префектура қыста жаңбырсыз болады.

Жазық ауылдар

Таулы жер бедеріне байланысты, Ляншань Ы тауларының тік жартастары арасында орналасқан көптеген ауылдар Сычуань провинциясының қалған бөлігінен оқшауланған. Олар жартас үстіндегі ауылдар деп аталады, себебі олар оқшауланған және тік биіктікте жатады. Мұндай жартас үстіндегі ауылдарға көбінесе жартастардағы ағаштардың қауырсындары мен арқаннан жасалған тік баспалдақтар арқылы жетеді. 2016 жылы мемлекеттік «Пекин жаңалықтары» газеті Атулиер деген осындай бір ауыл туралы хабарлады, онда балалар мектептен үйлеріне жету үшін екі сағат бойы арқан баспалдақпен көтерілуге мәжбүр болды, бұл көбінесе құлау мен өлімге алып келді. Осы мәселеге байланысты, жергілікті билік 2016 жылдың қараша айында «Көкке жол» деп аталған арнайы болат баспалдақ құрылысын жасады, осы арқылы адамдар қауіпсіз жоғары және төмен көтеріле алады.

Бөлімшелер

Ляншань екі округтік деңгейдегі қала, 14 аудан және 1 автономды ауданды тікелей басқарады.

| Атауы | Қытайша | Пиньинь (Ханьцзы) | Пиньинь (Ийи) | Халқы | Аумағы (км²) | Тығыздығы (/км²) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Сичан қаласы | 西昌市 | ꀒꎂꏃ | Op Rro Shyp | 712,434 | 2,655 | 268.33 |
| Яньюань ауданы | 盐源县 | ꋂꂿꑤ | Ce Mo Xiep | 350,176 | 8,388 | 41.74 |
| Дэчан ауданы | 德昌县 | ꄓꍣꑤ | Dep Cha Xiep | 214,405 | 2,284 | 93.87 |
| Хуэйли қаласы | 会理市 | ꑌꄷꏃ | Nyi Ddix Shyp | 430,066 | 4,527 | 95.00 |
| Хуйдун ауданы | 会东县 | ꉼꄏꑤ | Hop Do Xiep | 362,944 | 3,227 | 112.47 |
| Ниннань ауданы | 宁南县 | ꆀꆆꑤ | Nip Nap Xiep | 170,673 | 1,667 | 102.38 |
| Пугэ ауданы | 普格县 | ꁌꐭꑤ | Pu Jjyt Xiep | 155,740 | 1,905 | 81.75 |
| Бутуо ауданы | 布拖县 | ꀭꄮꑤ | Bux Te Xiep | 160,151 | 1,685 | 95.04 |
| Цзиньян ауданы | 金阳县 | ꏁꇉꑤ | Shyx lo Xiep | 165,121 | 1,587 | 104.04 |
| Чжаоцзюэ ауданы | 昭觉县 | ꏪꐦꑤ | Juo Jjop Xiep | 251,836 | 2,699 | 93.30 |
| Сидэ ауданы | 喜德县 | ꑝꅇꑤ | Xit Ddop Xiep | 165,906 | 2,206 | 75.20 |
| Мяньнин ауданы | 冕宁县 | ꍿꆈꑤ | Rruo Nuo Xiep | 351,245 | 4,423 | 79.41 |
| Юэси ауданы | 越西县 | ꃺꄧꑤ | Vyt Tuo Xiep | 269,896 | 2,257 | 119.58 |
| Ганьлуо ауданы | 甘洛县 | ꇤꇉꑤ | Ga Lo Xiep | 195,100 | 2,156 | 90.49 |
| Мэйгу ауданы | 美姑县 | ꂿꈬꑤ | Mo Ggu Xiep | 221,505 | 2,573 | 86.08 |
| Лэйбо ауданы | 雷波县 | ꃀꁧꑤ | Mop Bbo Xiep | 223,885 | 2,932 | 76.35 |
| Мули Тибет Автономды Аудан | 木里藏族自治县 | ꃆꆹꀒꋤꊨꏦꏱꅉꑤ | Mup Li Op Zzup Zyt Jie Jux Dde Xiep | 131,726 | 13,252 | 9.94 |

Ляншандағы этникалық топтар, 2010 жылғы санақ

Ұлты Халық саны Пайыздық үлесі И 2 226 755 49,13% Хан 2 155 357 47,55% Тибет 60 679 (2000) 1,49% (2000) Мосуо және моңғол 27 277 (2000) 0,67% (2000) Хуэй 18 385 (2000) 0,45% (2000) Миао 11 912 (2000) 0,29% Лису 9 121 (2000) 0,22% (2000) Буйе 5 459 (2000) 0,13% (2000) Нахи 5 199 (2000) 0,13% (2000) Басқалары 8 751 0,22%