Кіріспе

Избица (Ижбиц, Izhbitze) – Польшаның шығысындағы Люблин воеводтығы Красныйстау ауданындағы қала. Ол Гмина Избица деп аталатын әкімшілік округтің орталығы болып табылады. Қала Красныйстаудан шамамен оңтүстікке қарай, ал аймақтық орталық Люблиннен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Халық саны – 1 933 адам.

Тарих

1419 жылғы шіркеу құжатында алғаш рет еске алынған Избица 1750 жылы қала мәртебесін алды, Польшаның Август III-і оған орналасу құқығын, соның ішінде еврейлердің қоныстану құқығын берді. Бұрын, 1540 жылы толыққан толық берілмеген қала құқықтары Гетман Ян Тарновскиге берілген, ол оларды тәжге қайтарды. 1863 жылғы Ресей империясына қарсы қаңтар көтерілісіне, оған жергілікті тұрғындардың көп бөлігі қатысқаннан кейін, 1869 жылы қала жаза ретінде қала құқығынан айырылып, жақын орналасқан Тарногора коммунасына қосылды.

ХХ ғасыр

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша тәуелсіздік алғаннан кейін қала едәуір өсті. Көшелерге жамылғы салынып, базар жаңадан салынды. 1921 жылғы халық санауы бойынша, Избицада 3085 адам тұрған, оның ішінде 2862 еврей болса, 1939 жылға қарай жалпы саны шамамен 6000-ға жетіп, 5098-і еврейлерді құрады. Еврейлер оккупация басталғаннан бастап қатыгездікке ұшырап, тоналанды. 1939 жылдың соңында немістер мыңдаған еврейлерді Избицаға көшірді. Олардың арасында Белая Подляска, Комаровка, Вохинь және Чемерники қалаларынан келгендер болды. Қаланың дені толығымен геттоға айналды. 1941 жылдың көктемінде, Польшаның шығысындағы кеңес шебіне шабуылға дайындалу мақсатында, Избицада неміс әскери сақтау қоймалары құрылып, қатаң күзетілді. «Рейнхард» операциясы кезінде гетто Германия, Австрия, Чехословакия және Польшаның батысынан (Райхсгау Вартланд) депортацияланған еврейлер үшін Бельжец және Собибордағы жойқын лагерлеріне транзиттік пункт ретінде қызмет етті. Оларды Избицада ұстағанда, күзетшілер әдетте қалада ондаған, тіпті жүздеген адамдарды өлтірді. Кеткеннен кейін еврейлер жасырынып жүрген жерлерінде немесе жақын маңдағы далаларда ізделіп, өлтірілді. 20 000-нан астам еврей Избица геттосынан өтті. Избицаның барлық еврейлерінің (соғысқа дейінгі халқының 90% астамы) Холокосттан тек 14-і ғана аман қалды.