Кіріспе
Өндірістің тұрақты шығындары өнімнің санына бөлінген. Экономикада орташа тұрақты шығын (ОТШ) – өндірістің тұрақты шығындарының (ТШ) өндірілген өнімнің санына (Q) бөлінуі. Тұрақты шығындар – өндірілген өнімнің көлеміне қарамастан, белгілі бір сомада төленуі тиіс шығындар. Орташа тұрақты шығын – өнімнің бір бірлігіне шаққандағы тұрақты шығын. Өндірілген тауардың жалпы саны артқан сайын орташа тұрақты шығын төмендейді, себебі тұрақты шығындардың сомасы өнімнің көп санына таратылады. Орташа айнымалы шығын мен орташа тұрақты шығынның қосындысы орташа жалпы шығынға тең.
In economics, average fixed cost (AFC) is the fixed costs of production (FC) divided by the quantity (Q) of output produced. Fixed costs are those costs that must be incurred in fixed quantity regardless of the level of output produced. Average fixed cost is the fixed cost per unit of output. As the total number of units of the good produced increases, the average fixed cost decreases because the same amount of fixed costs is being spread over a larger number of units of output. Average variable cost plus average fixed cost equals average total cost:
1-ші мысал
Мысалы, киім шығаратын фирманы қарастырайық. Егер өнімнің саны 5 көйлектен 10 көйлекке дейін өзгерсе, тұрақты шығын 30 доллар болады. Осы жағдайда, 5 көйлек өндірудің орташа тұрақты шығыны 30 долларды 5 көйлекке бөлгенде шығады, яғни 6 доллар. Яғни, 5 көйлек өндірілгенде 30 доллар тұрақты шығын бөлініп, әр көйлекке 6 доллардан келеді. Сол сияқты, 10 көйлек өндірудің орташа тұрақты шығыны 30 долларды 10 көйлекке бөлгенде 3 долларға тең болады.
2-ші мысал
1-мысалда орташа жалпы шығын және орташа айнымалы шығын туралы ақпарат болмады. Егер фирма орташа жалпы шығын мен орташа айнымалы шығынды білсе, 1-мысалдағыдай нәтижеге қол жеткізу мүмкін. Өйткені орташа жалпы шығын – орташа айнымалы шығын мен орташа тұрақты шығынның қосындысы, сондықтан орташа тұрақты шығын – орташа жалпы шығын мен орташа айнымалы шығынның айырмасы. Егер 5 жейде шығару орташа жалпы шығыны 11 доллар, ал орташа айнымалы шығыны 5 доллар болса, онда тұрақты шығын 6 доллар болады. Сол сияқты, егер фирма 10 жейде шығарса және орташа жалпы шығыны 10 доллар, ал орташа айнымалы шығыны 7 доллар болса, онда орташа тұрақты шығын 3 доллар болады.