Кіріспе

Сен-Пьер-де-Шартрюз (sɛ̃ pjɛʁ də ʃaʁtʁøz) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Овернь-Рона-Альп аймағындағы Изер департаментіндегі коммуна. Ол Гренобль қаласының солтүстігінде, Шартрез тауларында орналасқан. Картуз орденінің бас монастыры – Гранде-Шартрюз Сен-Пьер-де-Шартрюзде орналасқан.

География

Ауыл Шартр тауларының төрінде, Гренобль қаласынан солтүстікке қарай 25 шақырым қашықтықта орналасқан.

Этимология

Бұрын бұл ауыл Каториссиум, Кантуриза, Катуриссиум және Чатрусс деп белгілі болған. Атауы галл текті, және бәлкім Катуриге тайпасының атына қатысы бар.

ХХ ғасырдың басында

Сен-Пьер-де-Шартр ұзақ жылдар бойы басқа таулы ауылдар сияқты ауыл шаруашылығымен және ағаш саудасымен айналысып келді, орманның көп бөлігі қылқан жапырақты ағаштардан тұрады. 20 ғасырдың басында туризм маңызды рөл атқара бастады, соның ішінде Ұлыбритания королевасы Виктория сияқты танымал тұлғаларды қабылдаған "Гранд Сом" салтанатты қонақ үйі салынды. 1930 жылдары ауыл ауа райы курорты мәртебесін алды, адамдар демалуға және Гранде-Шартрье монастырына бару үшін мұнда келді (монахтар 1903 жылы қуылғаннан бастап, Италиядан 1940 жылы оралғанға дейін жұртшылыққа ашық болды). Сен-Пьерде Францияның алғашқы "Syndicat d'initiative" ұйымы құрылды, ол қазір "Office du Tourisme" (туристік ақпарат орталығы) деген атпен белгілі, бұл Леон Аушер деген Эльзас азаматының еңбегінің нәтижесінде болды, ол осы елді өте жақсы көріп, қабылдаған еді. Екі дүниежүзілік соғыс арасында ауылдағы көптеген отбасылар қонақ үй ісімен айналысты, саяхатшылардың саны арта түсті. Осы кезеңде алғашқы көтергіш – винтке ілінген шана пайда болды. 1950 жылдары алғашқы арқан жол ("télébenne") орнатылды.

1970 жылдан бастап

Шаңғы курорты қыстық спортың даңқты күндерін 1970 жылдары бастан өткізді, ал 1980 және 1990 жылдардың басында "қарсыз жылдардан" кейін, қазіргі уақытта екінші дем алып отыр. Қар кейде кездейсоқ жауады және үш айдан аспайтын маусымдарға мүмкіндік береді, бірақ курорттың ірі қалалық орталықтарға (Гренобль қаласының ішінде) жақын орналасуы, көршілес Планолет станциясына жақындығы, отбасылық атмосфера және қолжетімді бағалар 2005 және 2006 жылдары пакеттік сату бойынша ең жоғары табысқа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Қысқы спорт түрлері (негізінен тау шаңғысы, сондай-ақ скандинавиялық шаңғы және қарға басу) аймақтың өзегі болып табылады, жылына 90 миллион еуро көлемінде табыс әкеліп, көптеген шартроузи тұрғындарына жұмыс береді. Шеберлік те маңызды, ауылда тас қалаушылар, тас кесушілер және ағаш өңдеушілер жұмыс істейді. Туризм Шартр тауы мен аймақтың өте маңызды ойыншыларының бірі болып қала береді. Көптеген келушілер 1084 жылы Сент-Бруно құрған Гранде-Шартрье монастырын және әсіресе оған арналған Корреридегі Гранде-Шартрье мұражайын көру үшін келеді: жылына 60 000 адам келеді. Дүкендердің ішінде: нан пісіретін дүкен, ет дүкені, супермаркет, дәріхана, газет-журнал сататын дүкен, ірімшік дүкені, барлар, қонақүйлер, мейрамханалар, спорт тауарлары дүкендері және сұлулық салоны бар.

Тұлғалар

Суретші Аркабас екінші ауылдың Сент-Хью де Шартрез шіркеуіндегі суреттерді салған. Гей Лафонд, бұрынғы әкімнің ұлы және бұрынғы мотоспорт шебері, ағаш кесуші. Жак Брель Сен-Пьер-де-Шартрезде тұрған. Оның үйін шаңғы трассаларының жиегінде көруге болады. Ұлы әншіге құрмет ретінде, әр жазда орталық алаңда орнатылған үлкен шатырда "Брел кездесулері" атты француз музыканттарының фестивалі өтеді. Пол Тувье 1972 жылы Гранде-Шартрез монастырында Пол Берте деген атпен (ол оның әйелінің аты еді) хатшы болып жұмыс істеген. Ауыл тұрғындары, соның ішінде бұрынғы қарсыластар оны осы атпен білген, тіпті Жак Брель де оның импресариосы болған. Рауль Биллиоти (1828-1882), Воклюз округінің депутаты. Ален Лонже, мүсінші, Францияның үздік шебері, үш жыл бойы Сен-Пьердегі "Ағаш сынағы" байқауына қатысып, ауылмен байланысты. Бұл суретшінің туындылары АҚШ-та, Париждегі Гранд-Палас және Елисей сарайында тұрақты түрде көрмеге қойылған. Ол VIVARTS ARTMETAL құрылтайшысы.

Оқиғалар

Наурыздың басында тау шаңғысымен жүру жарысы "The Cross Chamechaude". Тау жолы, Le Grand Duc, маусымның соңғы жексенбісінде немесе шілде айының бірінші күні өткізілетін жарыс, қалада орналасқан Raidlight компаниясының қолдауымен; "Брель кездесуі" атты француз әндерінің экологиялық фестивалі жыл сайын шілде айының ортасында өтеді. Брел кездесулерімен бірге халықаралық мүсіншілер байқауы ұйымдастырылды. Скульптура туралы кинофестиваль, "Скульптуралық бейнелер" 2004 жылдан бері өткізіліп келеді. 2006 жылы мамыр және маусым айларында Германиядан келген суретші Корнелия Конрадс өзен жағасында, ауылда өз жұмысын жасады. 2007 жылы мүсінші Жан Мишель Моро Гранде-Шартр музейі ішіндегі үлкен сарайда "Фрактал II" атты уақытша құм мүсінін жасады. Іс-шара орнында осы құм мүсінінің жасалуы туралы фильмді көруге болады. "Эрингер сиырларының күресі" жыл сайын тамыздың бірінші жексенбісінде өтеді. Фермерлер өздерінің Эрингер сиырларын көрсетеді. Олар еркін және әділ күресте бақ сынасады. Қатал және табиғи күрес соңында "Херенс де Шартр" королевасы сайланады. Қыркүйек айының ортасында Мұра күніне орай Гранде-Шартр музейінде жастарға арналған арнайы бағдарлама ұйымдастырылады.

Жол жүгіру

Сен-Пьер-де-Шартрезді қоршаған аймақ, әр түрлі ұзындығы мен қиындық деңгейіне ие бірнеше белгіленген жолдарымен, трассалық жүгіруге арналған танымал орынға айналуда. "Le Grand Duc" (Шартрез аймақтық табиғи паркінің символы – сұрқайырқын) атты ультрамарафоны осы ауылдан басталып, әр жылғы нұсқасына қарай өзгеретін маршрутпен аяқталады.

Көрікті жерлер

Музей де ла Гранде Шартр, атақты монастырьдан 2 км қашықтықта орналасқан, бұл жерді Әулие Бруно құрған. Бұл бірегей орын Картуздық орденнің құпиясын, 900 жылдық тарихын, әлемнен үзіліп, тыныштықта өмір сүру салтын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Заманауи музей, Картуздық монахтардың бұрынғы шаруашылық ғимаратында орналасқан, олардың рухани жолына есік ашып, "Ұлы тыныштықпен" танысуға шақырады. Сен-Хью де Шартрэузе шіркеуі ерекше, себебі онда суретші Аркабастың 111 туындысын көрсететін қазіргі заманғы қасиетті өнер мұражайы орналасқан. Ауылдың батыс шекарасындағы Col de la Charmette орман үйі – XIX ғасырдың орман архитектурасының типік үлгісі. Бұл әсем ғимарат 1862 жылы салынған. Тарихи кезеңдерге байланысты, ормандағы үйдің қызметі ағаш өңдеумен немесе туризммен байланысты болған. Ұлттық Орман басқармасы 2010 жылы ғимаратты сату туралы шешім қабылдады. Бұл орынның жалпы жұртқа ашық болуын қамтамасыз ету үшін серіктестік құрылды.