Кіріспе
Классты оқ-дәрілер коалициясы (CMC) – халықаралық азаматтық қоғам қозғалысы, кластерлік оқ-дәрілерді пайдалануға, өндіруге, сақтауға және беруге қарсы күреседі. 80-нен астам мемлекет жинаған кластерлік оқ-дәрілер азаматтық тұрғындардың көптеген өлім-жарақатына себеп болған және соғыс және бейбіт уақытта да дискриминациясыз салдарға әкелгені құжатталған. Олардың қолданылуы 2008 жылғы Кластерлік оқ-дәрілер туралы конвенциямен тыйым салынған, бұл конвенция 2008 жылғы 30 мамырда Ирландияның Дублин қаласында ресми түрде бекітілді және 2008 жылғы 3-4 желтоқсанда Ослода 94 ел қол қойды. Конвенция 30 ел оны ресми түрде ратификациялағаннан кейін 2010 жылғы 1 тамызда күшіне енді және конвенцияға қатысушы мемлекеттер үшін міндетті болды. 2012 жылғы 4 қаңтарға дейін 111 ел қол қойды, оның 77-сі ратификациялады. 2003 жылғы қарашада құрылған CMC – үкіметтік емес ұйымдар, діни және кәсіби ұйымдарды қоса, азаматтық қоғам ұйымдарының желісі. Оған Amnesty International, Handicap International және Human Rights Watch сияқты ірі халықаралық ұйымдармен қатар, ұлттық негіздегі ұйымдар (мысалы, Швециялық бейбітшілік және төрелік қоғамы және Соғыстың мұралары) және ұлттық науқандар (мысалы, Филиппиннің кластерлік оқ-дәрілерге қарсы науқаны және Aotearoa Жаңа Зеландияның кластерлік оқ-дәрілер коалициясы) кіреді. Бұл ұйымдардың барлығы кластерлік оқ-дәрілердің гуманитарлық және дамуға тигізетін зиянды алдын алу және зардап шеккендерге көмек көрсету, сондай-ақ олардың қоғамға қалыпты жағдайға оралуына және енуіне қолдау көрсету мақсатында біріккен. CMC құрамына кіретін ұйымдар мен жеке тұлғалар соғыс аймақтарындағы жұмыстары арқылы кластерлік оқ-дәрілердің салдарымен күреседі, зардап шеккендерге көмек көрсетеді, кластерлік оқ-дәрілермен ластанған аумақтарды тазартады, адам құқықтарын бұзу және халықаралық гуманитарлық құқық бұзушылықтарын тергейді. CMC – бұл халықаралық дипломатияның жаңа үлгісі, ол белгілі бір мақсатқа жету үшін жаһандық бастамаларды үйлестіруді және осы мақсаттағы мемлекеттермен серіктестікте халықаралық дипломатиялық процеске қатысуды қамтиды. CMC үшін маңызды міндет – кластерлік оқ-дәрілерден зардап шеккендердің науқанның нәтижесіне және оның нәтижесінде қабылданған халықаралық шартқа әсер ете алуын қамтамасыз ету болды. Бұл Ливан және Лаос сияқты дипломатиялық келіссөздерде белсенділік танытқан зардап шеккен мемлекеттердің, сондай-ақ Handicap International ұйымы құрған Ban Advocates бастамасына қатысқан кластерлік бомбалардан аман қалғандардың (мысалы, Бранислав Капетанович және басқалар) рөлімен көрсетілді. 2011 жылы Халықаралық миналарды тыйым салу науқаны (ICBL) және Кластерлік оқ-дәрілер коалициясы (CMC) операциялық тиімділікті арттыру және өзара толықтыратын жұмысты күшейту мақсатында біріктіріліп, ICBL CMC болып қайта құрылды. ICBL және CMC науқандары бөлек күйінде қалады және үкіметтерге екі шартты іске асыру және насихаттау жөніндегі міндеттемелерін еске салып тұрады. Жер миналары мен кластерлік оқ-дәрілерді бақылау мониторингі азаматтық қоғамның жер миналары, кластерлік оқ-дәрілер және жарылғыш соғыс қалдықтарының гуманитарлық және дамуға тигізетін салдарына қатысты бірегей бақылау бағдарламасын жүзеге асыруда. ICBL CMC қызметін стратегиялық, қаржылық және адам ресурстарын бақылауды қамтамасыз ететін ICBL-дің әртүрлі элементтерінің өкілдерінен тұратын Басқару кеңесі қолдайды. Консультативтік комитет қызметкерлерге және науқан жұмысына тұрақты түрде үлес қосады. Үш елші бүкіл әлемдегі қоғамдық іс-шаралар мен конференцияларда науқан өкілдері ретінде жұмыс істейді. Олардың қатарында Джоди Уильямс, Тун Чаннарет (Камбоджада жер минасынан аман қалған), Маргарет Ареч Ореч (Угандада жер минасынан аман қалған және Уганда жер минасынан аман қалғандар қауымдастығының негізін қалаушы) бар. Қазіргі уақытта ICBL штаб-пәтері Женевада, сондай-ақ Лионда, Парижде және Оттавада орналасқан 14 қызметкерді жұмысқа алған. Сонымен қатар, ICBL CMC жыл сайын бірнеше тәлімгерлерді қабылдайды. CMC құрамына кіретін ұйымдар өздерінің қызметі арқылы кластерлік оқ-дәрілердің азаматтық тұрғындарға тигізетін әсерін зерттеді. Жер миналары мен кластерлік оқ-дәрілерді бақылау ICBL CMC-нің зерттеу және бақылау бөлімі болып табылады. Бұл миналарды тыйым салу туралы келісім мен кластерлік оқ-дәрілер туралы конвенцияға қатысты іс жүзіндегі бақылау режимі. Ол мемлекеттердің миналарды тыйым салу туралы келісімді және кластерлік оқ-дәрілер туралы конвенцияны іске асыруын және оған сәйкес келуін бақылайды және есептейді, сондай-ақ жер миналары, кластерлік оқ-дәрілер және басқа да жарылғыш соғыс қалдықтарының (ЖСҚ) тудыратын мәселелерді бағалайды. Мониторинг – гуманитарлық құқық немесе қаруды шектеу туралы шарттарды бақылау үшін ҮЕҰ-лардың үйлесімді, жүйелі және тұрақты түрде біріккен алғашқы тәжірибесін көрсетеді, сонымен қатар прогресс пен мәселелерді үнемі құжаттау арқылы азаматтық қоғамға негізделген тексеру концепциясын сәтті іске асырады. 1998 жылы құрылғаннан бері Мониторинг зерттеулері негізінен ел ішіндегі зерттеушілердің жаһандық желісімен жүргізіледі, олардың көпшілігі ICBL CMC науқаншылары болып табылады, ал барлық мазмұн жариялану алдында Мониторингтің редакциялық тобынан қатаң редакциялаудан өтеді.