Жуничиро Танизакинің "Көбінесе қызыл қалампырды жейтін жәндіктер" (1929) романы – авторлық өмірбаяндық туындысы, әркімнің талғамы әртүрлі екенін көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Some Prefer Nettles (Тарақай жейтін жәндіктер) – 1929 жылы жазылған Танизаки Джуничироның романы. Ол алғаш рет 1928–1929 жылдары газетте тізбектеп жарияланды. Бұл роман Танизакидің өмірбаяндық туындыларының ең толысы және оның ең көрнекті романдарының бірі саналады. Жапонша атауы – «тарақай жейтін жәндіктер» (蓼喰う虫), және ол «Тарақай жейтін жәндіктер де оны қуана жейді» (蓼食う虫も好き好き) деген жапон мақалының бірінші бөлігі, бұл «Әркімнің өз таңдауы бар» деген ағылшын тіліндегі мақалға балама. «Біреулер тарақайды артық көреді» деген аударманы Эдвард Зайденстикер таңдады. Ол оны өзінің ең танымал аудармаларының бірі деп есептеді, және ол түпнұсқа мақалдың аудармасы ретінде беделді «Кенкюшаның жаңа жапон-ағылшын сөздігіне» енгізілді.
Some Prefer Nettles (蓼喰う虫) is a 1929 novel by Jun'ichirō Tanizaki. It was first published in 1928–9 as a newspaper serial. The novel is often regarded as the most autobiographical of Tanizaki's works and one of his finest novels. The Japanese title of the novel is literally water pepper eating bugs, and is the first half of the Japanese saying (蓼食う虫も好き好き), or "Water pepper eating bugs eat it willingly", equivalent to the English "Each to his own." The translation as Some Prefer Nettles was chosen by Edward Seidensticker. He considered it one of his most noted translations, and it has been included as a translation of the original saying in the authoritative Kenkyūsha's New Japanese English Dictionary.
Сюжет
Канама мен Мисаконың некесі ажырасуға беттеп, ажырасуға ұмтылып барады, ал Мисако Канаманың рұқсатымен Асо деген жаңа сүйіктісін алған. Олардың кішкентай ұлы Хироси олардың ниеттері туралы әлі ештеңе білмейді. Екеуі де шешім қабылдауды кешіктіріп отыр. Канама қайын атасының бунраку театрына және жас әйел Оисаға деген құмарлығына қызығатынын сезінеді. Мисаконың әкесі – дәстүрді сақтайтын адам, ол батыстың кері әсерін жою мақсатында оларды Жапония өнерімен айналыстыруға тырысады.
Kaname and Misako's marriage is drifting towards separation and divorce, and Misako has taken a lover, Aso, with Kaname's approval. Their young son, Hiroshi, does not yet know anything definite about their plans. Both are procrastinating over their decision. Kaname realizes that he is fascinated by his father in law's obsessions with the bunraku theater and with young mistress, O hisa. Misako's father is a traditionalist who attempts to keep the couple engaged in the arts of Japan in order to purge the negative influence from the West.
Өнер көрсету
Романның құрылымдық тақырыбы – спектакль. Кітаптың басында Канаме әйелі Мисаконы әкесі мен оның жақын серігімен бунарку қойылымында кездесуге инабатты түрде ынталандырады. "Егде кісі" (оның жасы елу алты немесе елу жеті шамасында) самисен мен әндерден бастап, қарапайым қуыршақтарға дейін, дәстүрлі жапондық өнердің түрлі салаларына қызығушылық танытады. Бірақ бұл – тек кіріспелік қойылымдар ғана, себебі Канаме мен Мисаконың өмірінің өзі Танизаки бірнеше рет еске салғандай, спектакль болып табылады. Тіпті олардың ұлы Хироси да актерлік өнерге қатысады. Романның соңғы сөздері ағаш қуыршақты әйелге айналдырады. Көптеген жайттар бойынша, жергілікті диалекттен киімге дейін, басты кейіпкерлер өздеріне қажетті, бірақ көтеруге қиын рөлдерді қабылдайды, осылайша әңгіме өнер мен шындықтың өзара тоғысқан айналар тізбегіне айналады.
The theme that structures the novel is that of performance. As the book opens, Kaname is gently pressuring his wife, Misako, into meeting her father and his mistress at a bunraku performance. The "old man" (he is fifty six or fifty seven) has a deep interest in many forms of traditional Japanese performance, from samisen and song to rustic puppets. But these are only the framing performances, as the life being led by Kaname and Misako is itself a performance, as Tanizaki reminds us several times. Even their son, Hiroshi, becomes a performer. The closing words of the novel transform a wooden doll into a woman. In many ways, from local accent to clothing, the central characters assume roles they need and can hardly bear, making the story a series of mirrors in which artifice and reality become interwoven.
Шығыс пен Батыс
Жапон дәстүрі мен батыс заманауилығы арасындағы қайшылық роман бойына толыққанды сіңген. Канамедің эстетикалық талғамдары батысқа еңкейген. Оның романдаған түрі үйінің батыс жағында, әсіресе ол отыруды ұнататын верандада, американдық киножұлдыздарына деген құштарлығында және "Мың бір түннің" ағылшын тіліне аудармасындағы ұятты бөлімдерді қарап шығу арқылы көрінеді. Дегенмен, екінші тарауда әйелі, қайын атасы және қайын атасының жақын адамымен бірге бунраку театрына барғаннан кейін, Канаме дәстүрлі эстетикаға қызығушылық танытады, тіпті "қарт кісіге" және оның өмір салтына қызғанады: ескі қойылымды тамашалау, қолында темекі құбыры, жанында саке және жас сүйіктісі. Бұл Канамедің Шығысқа деген жаңа қызығушылығының, өткенге деген бейімділігінің бастауы.
The dissonance between Japanese tradition and Western modernity is present throughout the novel. Kaname's aesthetic tastes lean more toward the West. His romanticized version of it is manifested in the western wing of his house, in particular the veranda on which he likes to sit, in his fascination with American movie stars, and in his skimming through an English translation of the Arabian Nights for lewd passages. However, after a visit to the bunraku theater with his wife, his father in law, and his father in law's mistress in Chapter Two, Kaname's interest in traditional aesthetics is piqued, and he even becomes envious of the "old man" and his lifestyle: watching an old play, pipe in hand, sake and a young mistress at his side. This is the beginning of Kaname's divergent interest in the East, his preference for the past.
Мадонна мен жезөкше
Танизаки Мадонна мен жезөкше мотивтерін пайдалануымен белгілі. Таканацумен сөйлескенде Канаме тек екі типтегі әйелге ғана қызығушылық танытатынын айтады: аналық және жезөкшелік (соответственно, бофугата және шуфугата). Ол әйелде осы екі түрдің арасында іздейді, ал оның әйелі екінің де бірі емес, екеуінің қосындысы болғандықтан, оның оған деген қызығушылығының азаюына себеп болады. Канаме екстремалды жағдайларды жақсы көреді, бұл роман дамыған сайын көріне береді. Дегенмен, осы екі екстремалды ұштастырудың бір жолы бар, ол – «Мәңгілік әйел» (eien josei), яғни құдайландырылатын әйелде кездеседі.
Tanizaki is known for his use of the tropes of Madonna and Harlot. In speaking with his cousin Takanatsu, Kaname reveals that he is interested in only two types of women: the motherly type and the whore type (bofugata and shoufugata, respectively). What he looks for in a woman oscillates between the two, and the fact that his wife is neither one nor the other, but a mix of both, is largely the impetus behind his waning interest in her. Kaname prefers extremes, which will become more and more apparent as the novel progresses. There is some sort of reconciliation between these two extremes, however, and it is found in the “Eternal Woman” (eien josei), a woman to be worshiped.
Тағам
Танизаки романындағы бір көрініс басты кейіпкердің қайын атасы мен оның жас сүйіктісі Оиса арасында өтеді, ол "қуыршақтай" деп сипатталады. (Оисаның өзі – Киотоның Кансай жапон мәдениетінің символы.) Оның қызы Мисако күйеуімен ажырасу туралы сөйлесу үшін үйіне келді. Ол Оисадан қызын мейрамханаға алып бара жатқанда Канамға үйінде қарауды сұрайды. Хётей – Киотодағы Наньцзэнь-дзи ауданында орналасқан дәстүрлі жапон стиліндегі (和食処, washokudokoro) мейрамхана, онда атақты Дзэн ғибадатханасы бар. Оисаға Канамаға қандай тағам ұсынатыны туралы сұрағанда, ол "тек" лосось іріңі, пісірілген форель және салат бар деп жауап береді. Қайын атасы қарапайым ұсыныстар туралы сыни пікір білдіргенде, Канаме Оисаның тамақ дайындауын "қарттың" қызымен бірге тамақтанатын Хётей мейрамханасымен салыстырады. "Мен той жасап жеймін" деп қорытындылайды Канаме. Оиса тамақты әдейі қарапайым етіп сипаттап, оны Хётейдегі жоғары деңгейдегі асханамен салыстырғаны анық көрінеді. Кітаптағы басқа көріністерде Оисаның Мисаконың әкесінен Киото стиліндегі дәстүрлі тағамдарға сәйкес тамақ дайындауды үйренгені егжей-тегжейлі баяндалған. Танизакидің мәдени сілтемелері мен бейнелерінің кейбір ерекше нюанстары ағылшын тіліне аударғанда түсініксіз болып қалады. Мысалы, "жұмыртқаны қайнатудың" қиындықтарын сипаттайтын бір үзіндіде, түпнұсқа жапон мәтінінде Киото стиліне тән "коя дофу" (高野豆腐) деп аталатын арнайы тағам туралы айтылғаны туралы ешқандай ақпарат берілмейді, ол Коясан айманынан шыққан құрғатылған тофу екенін көрсетеді. Киото стиліндегі тағамдардың нағыз жапон тағамы ретінде бейнеленуіне қарамастан, Танизаки Кобені "шет елдік" деп есептейді, соның ішінде неміс сойымшысынан алынған бауыр шұжығы сияқты заттар да бар. Таназакидің кейіпкерлерінің ішінде Луиза, Канамемен байланыстағы әйел, Кобенің тағамдарымен ең тығыз байланысты. Мисаконың Кобенің стиліндегі тағамдарды тұтынуы кейде айтылса да, Мисаконың өзі Токионың шығыс жапон тағамдарымен байланысты.
One scene in Tanizaki's novel takes place between the protagonist's father in law and his young mistress O hisa, described as "doll like". (O hisa herself is a symbol of the Kansai Japanese culture of Kyoto.) His daughter, Misako, and her husband have come to his home to discuss their divorce. He asks O hisa to look after Kaname in his home while he takes his daughter, Misako, to a restaurant. The restaurant, Hyotei, is a traditional Japanese style restaurant (和食処, washokudokoro) in the well to do Nanzen ji neighborhood of Kyoto where the eponymous Zen Temple is located. When questioned about the food available to serve Kaname, O hisa replies she has "only" salmon roe, baked trout and salad. When his father in law makes some disparaging remarks about the humble offerings, Kaname compares O hisa's cooking favorably to the restaurant Hyotei where the "old man" will be dining with his daughter. "I'll have a feast" Kaname concludes. It is clear that O hisa is simply being modest in her description of the food, comparing it humbly to the upscale dining at Hyotei. Other scenes in the book detail how O hisa was trained by Misako's father to prepare food catering to his preference for traditional Kyoto style cuisine. Some of the particular nuances of Tanizaki's cultural references and imagery are obscure in the English translation. In a passage describing the challenges of "boiling an egg", for instance, the reader is not given any clue that the original Japanese text discussed a speciality of Kyoto style cuisine called koya dofu (高野豆腐), a freeze dried tofu dish named after the Koyasan region from which it originates. In contrast to the symbolism of Kyoto style cuisine as authentic Japanese fare, Tanizaki disparages Kobe as "foreign" including items like liver sausage from a German butcher. Of Tanazaki's characters, Louise, a prostitute involved with Kaname, is the most strongly associated with Kobe fare. Though Misako's consumption of the Kobe style food is alluded to from time to time, Misako herself is more clearly associated with the eastern Japanese fare of Tokyo.
Қуыршақтар
Shinjuuten no Amijima-ны көру кезінде Канаме әсіресе Кохару кейіпкеріне назар аударады, ол Канаме әйелдердің болуы керек деп ойлайтын идеалға айналған қуыршақ (кейін Охисамен ауыстырылады). Кохару Канамеге шабыттандыратын әйелдік тұжырымы, оның Мадонна мен тоғызыншы қыздың қақтығысының түйінінде жатыр, және оны Мәриям бейнесі мен Голливуд киножұлдыздарына тартады. Ол шын әйелдерге емес, олардың идеализировандалған бейнелеріне қызығушылық танытады, әйелдерді олар кім екені үшін емес, олар нені білдіретіні үшін қашықтан бағалайды. Қуыршақтар осыны ұштап тұрады, өйткені олар шеберлікпен жасалған, нәзік сұлулығымен ерекшеленеді және ер адамдармен үнсіз басқарылады.
While watching Shinjuuten no Amijima Kaname takes particular notice of the character Koharu, the doll that becomes the ideal of what Kaname thinks women should be (later to be replaced by O hisa). The conception of womanliness that Koharu inspires in Kaname is what lies at the heart of his Madonna Harlot conflict, and makes him attracted both to an image of the Virgin Mary and to Hollywood movie stars. He isn’t interested in real women at all, but in idealized forms of them, women who can be appreciated from afar for what they represent not for who they are. Dolls encapsulate this perfectly, being masterfully sculpted, subtle in their beauty, and silently manipulated by men.
Фантазия мен шындық
Канамедің жарқын қиялы бар, ол шындықпен қарымдасуға қарағанда осы қиял әлемімен көбірек айналысады. Батысқа деген қызығушылығы оның фантастикалық, нақтылығы шамалы элементтеріне байланысты. Дәстүрлі Шығысқа деген қызығушылығы да осыған ұқсас. Мысалы, ол батыстық түсінік бойынша ажырысудың жылдам және оңай болатынына сенеді. Сонымен қатар, ол батыстық сексуалдық мәдениеттің әртүрлілігіне, әсіресе американдық фильмдерде әйелдердің сұлулығын жаңа және тереңдейтін жолдармен көрсетуге таңғалады. Оныншы тарауда Оишамен қатар, "қарт кісі" артынан келе жатқан Канаме қараңғы, ескі үйді көріп, ойға келеді. Содан кейін үйдің пердесінің артында, торларының көлеңкесінде не болып жатқаны туралы әдемі ойлар айтылады, оқырмандарға Канамедің қиял әлеміне қысқаша үңілуге мүмкіндік беріледі.
Kaname has an active fantasy life that he seemingly prefers to interact with more than he does reality. His interest in the West is rooted more in its fantastical, not necessarily accurate, elements. The same can be said for his interest in the traditional East. An example of the former is evidenced in his preference for what he thinks is the Western concept of rapid and easy divorce. He is also fascinated with the colorfulness of western sexuality and, in particular, the way in which American films continually find new and more poignant ways of exhibiting women's beauty. In Chapter Ten Kaname, walking alongside O hisa with the "old man" toddling behind, is struck by the image of a dark old house. The passage that follows provides enchanting musings as to what might actually be going on behind the house's curtains, deep in the shadows beyond its latticework, as readers are given the opportunity to glance briefly into Kaname's world of fantasy.