Кіріспе

Хумита (кечуа тілінен humint'a) – Испаниялықтар келгенге дейінгі дәуірден бастау алатын Оңтүстік Американың ежелгі тағамы. Бұл Анд тауларының дәстүрлі тағамы және Боливия, Чили, Эквадор, Перу және Аргентинада кездеседі. Ол жаңа піскен шоклодан (перу жүгерісі) дайындалған, ұнтақталған қоспадан тұрады, жаңа жүгері қабығына оралған және судың қайнаған ыдысында баяу буға пісіріледі немесе қайнатылады. Боливияда ол хуминта, ал Бразилияда памонха деп аталады. Хумиталар мексикалық учепос немесе тамалес коладос сияқты, олар да жаңа жүгерімен дайындалады; бірақ олар никстамализированный жүгерінен (маса) жасалған тамалес-тен сыртқы көрінісімен ғана ұқсас.

Аргентинада

Аргентинада хумиталар жаңа жүгері, қуырылған пияз, қабақ және аймаққа немесе талғамға қарай әртүрлі дәмдеуіштермен дайындалады. Қамыр жүгері қабығына оралып, қайнатылады немесе үлкен қазанға салынып пісіріліп, табақтарда беріледі. Қамырға әдетте фреско ірімшігі сияқты тураланған ірімшік қосу да кең таралған. Оларды Аргентинаның солтүстігіндегі Хухуй, Тукуман, Салта және басқа провинциялардағы мейрамханалар мен базарларда табуға болады.

Чилиде

Чилидегі хумиталар жаңа жүгері, пияз, базилик және май немесе шошқа майымен дайындалады. Олар жүгері қабықтарына оралып, пісіріледі немесе қайнатылады.

Эквадорда

Эквадорлық хумиталар жаңадан ұнтақталған жүгері мен пияз, жұмыртқа, шошқа майы және аймақтан аймаққа, сондай-ақ әр отбасының дәстүріне сәйкес түрлі дәмдеуіштерден дайындалады. Қамыр жүгері қабығына оралып, пісіру немесе қайнату емес, буға пісіріледі. Эквадорлық хумиталардың құрамында ірімшік болуы да мүмкін. Бұл тағам Эквадорда соншалықты дәстүрлі, олар осы хумиталарды пісіру үшін арнайы қазан жасап алған. Эквадорлық хумиталар тұзды немесе тәтті болуы мүмкін. Оларды жеу алдында табада қуыру жиі кездеседі.

Перу мен Боливияда

Орталық Анд аймағында хумиталар дәмді тағам ретінде майлы және тұзды, сондай-ақ кесо фреско қосылған жас жүгерімен, немесе тәтті тағам ретінде майлы, қант, корица және кішміс қосылып дайындалады. Дәмді хумиталар аниспен де дайындалуы мүмкін. Оңтүстік Американың басқа аймақтарында мұндай хумиталар өте сирек кездеседі. Бұл хумиталар жүгері қабығына оралған жүгерімен дайындалады және қайнап тұрған суда пісіріледі, пачаманка пешіне немесе буға пісіріледі. Оларды әртүрлі тәсілмен орауға болады. Перудегі хуминта туралы ең алғашқы жазба Инка Гарсиласо де ла Веганың 1609 жылы Лиссабонда жарияланған "Инкалардың шынайы тарихы" еңбегінде кездеседі. Ол хуминта туралы айта келіп, 1539 және 1560 жылдар аралығында Перуде тұрған кезінде оны жеген естеліктерін еске алады. Осыдан Перуде осы кезеңде хумита дайындалғанын болжауға болады.