Морис Блондель: Философия әрекеті мен христиандық сенімдері

Кіріспе

Француз философы Морис Блондель (blɔ̃dɛl; 2 қараша 1861 – 4 маусым 1949) – француз философы, ең әсерлі еңбектері, әсіресе "L'Action" шығармасы, тәуелсіз философиялық ой-өріс пен христиандық сенім арасындағы дұрыс қатынасты орнатуға бағытталған.

Өмірбаян

Блондель 1861 жылы Дижон қаласында дүниеге келген. Ол дәстүрлі түрде құқық саласында қызмет атқарған отбасыдан шыққан, бірақ өмірінің басында философиямен айналысуды жөн көрді. 1881 жылы ол Париждегі École Normale Supérieure мектебіне қабылданды. 1893 жылы "L'Action" ("Әрекет") атты диссертациясын қорғады, бұл "өмірді сынау және тәжірибе ғылымы" туралы зерттеме болды. Оған оқытушылық қызметке жол берілмеді (ол лайық болғанмен), себебі оның философиялық көзқарастары тым христиандық деп есептелді және осылайша философиялық ақыл-ойды "үйткітіп" жіберерлік болды. Бірақ 1895 жылы бұрынғы ұстазы Эмиль Бутруктың көмегімен Лилльде конференциялар оқып, кейін шамалы уақыттан соң Экс-ан-Прованс қаласында профессор болды. Ол өмірінің соңына дейін Экс-ан-Прованста тұрды. "L'Action" еңбегінде Блондель "әрекет философиясын" дамытты, онда феноменология әдісін қолданды. Бұл оны "әрекет" мәселесіне жеткізді, ол Ағартушылықтың ойға берген бағасын сынады, оны әрекет категориясына енгізді. Осының нәтижесінде ол ерікті жігер мен іске асырылған жігер арасындағы айырмашылықты ашты. Бұл айырмашылық жігердің екі құрауының арасындағы нақты кемшіліктерді көрсетті. Табиғи сәйкестік мәселесі – адам орындалуы мүмкін емес нәрсені қалай тілемейді – ерікті жігердің іске асырылған жігерде қалай орындалатынын зерттеуге әкелді. Бұл кемшілік оны соңында табиғаттан тыс күшті жалғыз нақты мүмкіндік деп болжауға итерді. Ол философтың осы шекке дейін жете алатынын, табиғаттан тыс күш – адамның нағыз мақсаты екенін және табиғаттан тыс күштің мазмұны теологияның құзырына жататынын айтады. Оның кейінгі еңбектері, "Апологетика туралы хат", "Тарих және догма" діннің философиялық мәселесімен байланысты болды. Олар жарық көрген кезде үлкен дау тудырды. Папа Пий X-тің 1907 жылғы "Pascendi dominici gregis" энциклопедиясы католик ойлауына қауіп төндіретін модернистік бағытқа қарсы бағытталған, ал Блондельдің ойлары модернистермен байланысты болды (бірақ бұл байланыс шартты болды). Алайда Блондель "Pascendi" мақсаты болған жоқ және ол Экс архиепискобы арқылы көптеген папалардан күдік тудырмағанын растайтын хаттар алды. Дегенмен, ол кейінгі католик ойларына, әсіресе Анри де Любак сияқты қайта жаңғырту теологтары арқылы үлкен әсер етті. 1919 жылы оның әйелі қайтыс болды, ал 1927 жылы денсаулығына байланысты зейнетке шықты. 1934-1937 жылдары ой, болу және әрекет туралы трилогия жариялады. 1935 жылы "L'être et les êtres" ("Бытие және болмыстар") атты нақты және толыққанды онтология туралы эссе жариялады, ал 1946 жылы "L'esprit chrétien" ("Христиандық рух") еңбегін жариялады. Блондель 1949 жылы Экс-ан-Прованс қаласында қайтыс болды. Ол тарихшы Жорж Блондельдің кіші інісі және физик Андре Блондельдің туысы болды.

Blondel was born in Dijon in 1861. He came from a family who were traditionally connected to the legal profession, but chose early in life to follow a career in philosophy. In 1881, he gained admission to the École Normale Supérieure of Paris. In 1893 he finished his thesis "L'Action" (Action), 'an essay on a critique of life and a science of practice'. He was at this time refused a teaching post (as would have been his due) because his philosophical conclusions were deemed to be too Christian and, therefore, "compromising" of philosophical reason. In 1895, however, with the help of his former teacher Émile Boutroux, he became a Maître de Conférences at Lille, then shortly after at Aix en Provence, where he became a professor in 1897. He would remain in Aix en Provence for the rest of his career. In L'Action, Blondel developed a "philosophy of action" in which he applies the method of phenomenology. This leads him to the first order issue of "action", critiquing the Enlightenment enshrinement of thought, which he subsumes under the category of action. This leads him to discover the distinction between the willing will and the willed will. This distinction shows a real insufficiency between the two elements of the will. The problem of connaturality – that man cannot desire something which cannot be fulfilled – leads to investigating how the willing will can be fulfilled in the willed will. This insufficiency leads him to eventually hypothesize the supernatural as the only real possibility. He insists that this is as far as a philosopher can go, that the supernatural is the real end of man, and that the content of the supernatural is left to the realm of theology. His subsequent works, the Letter on Apologetics and History and Dogma, were also connected to the philosophical problem of religion. They unleashed an enormous controversy at the time of publication. Pope Pius X's 1907 encyclical Pascendi dominici gregis targeted the Modernist threat to Catholic thought, and Blondel's thought remained associated (perhaps tenuously) with the Modernists. Blondel, however, was never the target of Pascendi and he received letters, through the Archbishop of Aix, from numerous Popes affirming he was not under suspicion. He did, however, have great influence on later Catholic thought, especially through ressourcement theologians such as Henri de Lubac. His wife died in 1919 and in 1927 he retired for health reasons. Between 1934 and 1937 he published a trilogy dedicated to thought, being and action. In 1935, he published an essay of concrete and integrale ontology "L'être et les êtres" (The Being and the Beings) and in 1946 he published "L'esprit chrétien" (The Christian Spirit). Blondel died in Aix en Provence in 1949. He was the younger brother of historian Georges Blondel and a first cousin of physicist André Blondel.