Нилс Госта Хольмберг: Швеция Коммунистік қозғалысының қайраткері

Кіріспе

Нильс Госта Холмберг (23 желтоқсан 1902 – 4 тамыз 1981) – Швециядағы коммунист лидері. Ол 1902 жылғы 23 желтоқсанда Стокгольмде дүниеге келген. Холмберг 1926–1929 жылдары Швецияның Жас коммунистік лигасының (СКУ) мүшесі болды. Ол СКУ атқару комитетінің мүшесі болды. Кейіннен ол ана партиясы – Швеция коммунистік партиясының (ШКП) жетекші мүшесіне айналды. 1933 жылы партияның Орталық комитетіне сайланды және 1956 жылға дейін осы лауазымды иеленді. 1933 жылдан 1958 жылға дейін Гётеборгтың коммунистік «Arbetarkommun» басқармасының мүшесі және 1935 жылдан 1944 жылға дейін қалалық кеңестің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Гётеборгтағы партияның күнделікті газеті «Arbetar Tidningen» редакторы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үкімет басылымды тасымалдауға тыйым салды. Газет полиция тарапынан 34 рет тәркіленді, ал үш рет тәркілеуге қатысты қылмыстық іс қозғалды. Сот екі рет жауапты баспагерді түрмеге жапты. Алайда Холмберг түрмеге қамалған жоқ, себебі газет ресми түрде жеке партия мүшесін баспагер ретінде тіркеген еді. Соғыс кезінде Холмберг қалалық кеңесші ретінде коммунистерді лагерьлерге қамау саясатын ашық сынады (ресми түрде бұл лагерьлер коммунистерді әскери қызметке шақыратын әскери бөлімдер болды, бірақ шындығында олар тұтқын лагерьлері еді). Холмберг оларды «концентрациялық лагерьлер» деп атады және үкіметте бірнеше нацистердің әскери шенділер ретінде қызмет еткенін атап өтті. 1944 жылы Холмберг Риксдагқа (Швеция парламенті) сайланды. 1946 жылы, ШКП бүкіл ел бойынша сайлауда 11,2% дауыс жинағаннан кейін, Холмберг Риксдагтан шығып, Гётеборгтағы қалалық саясатқа оралды. ШКП күшейгеннен кейін Холмберг қалалық кеңестің төрағасының орынбасары болды. Ол 1958 жылға дейін партияны кеңесте өкілдік етті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін партия саясатын өзгертіп, социал-демократтармен одақтасуды ұсынды. Холмберг, Гётеборгтың партиялық кадрлары Кнут Сенандермен бірге, бұл бағытқа қарсы шыққан солшыл оппозицияның бір бөлігін құрады. Партия басшылығына қарсылықты Стокгольмнен Сет Перссон жетекшілік етті. Алайда 1953 жылғы партия съезінде Холмберг пен Сенандер партия қатарына оралып, Перссонды эгоист және саботажші деп айыптады. Ол Швеция-Қытай қауымдастығының мүшесі болды. Швецияға оралғаннан кейін ол «Ұлы тартыс» және Мао Цзэдунның еңбектерін швед тіліне аударды. Холмберг сонымен қатар «Per Stigmans äventyr», «Till kamp för Sveriges kommunistiska parti», «Fredlig kontrarevolution», «Hur ungdomen arbetar samt varför den bör ansluta sig till Sveriges Kommunistiska Ungdomsförbund» және Роберт Ашберг өңдеген «Mot rådande vind: kommunistiska texter» сияқты әдеби және саяси еңбектер жариялады.

Nils Gösta Holmberg (23 December 1902 – 4 August 1981) was a communist leader in Sweden. He was born on 23 December 1902 in Stockholm. Holmberg was a member of the Young Communist League of Sweden (SKU) from 1926 to 1929. He was a member of the executive committee of SKU. Later on, he became a leading member of the mother party, the Communist Party of Sweden (SKP). In 1933 he was inducted into the Central Committee of the party, a position he held until 1956. From 1933 to 1958 he was a member of the board of the Communist Arbetarkommun of Gothenburg and a member of the municipal council of the city from 1935 to 1944. He was also the editor of the daily newspaper of the party in Gothenburg, Arbetar Tidningen. During the Second World War the government imposed a ban on transporting the publication. The newspaper was confiscated 34 times by the police, and thrice did the confiscations lead to charges against it. Twice did the court sentence the responsible publisher to imprisonment. However, Holmberg was not jailed as the newspaper had officially registered an individual party member as the publisher of the newspaper. During the war Holmberg publicly criticized, in his function as a municipal councilor, the government policy of putting communists into camps (officially these camps were military units to which the communists were drafted, but practice they were prison camps). Holmberg called them 'concentration camps', and highlighted the fact that the government simultaneously had several Nazis as military officers. In 1944 Holmberg was elected to the Riksdag (the Swedish parliament). In 1946, following the municipal elections in which SKP had won 11.2% of the nationwide vote, Holmberg left the Riksdag to return to municipal politics in Gothenburg. With the SKP strengthened Holmberg became the vice chairman of the municipal council. He would represent the party in the council up to 1958. During the period after the Second World War, the party shifted its policy and started favouring more alliances with the Social Democrats. Holmberg, together with fellow Gothenburg party cadre Knut Senander, now formed part of the leftist minority opposed to this development. The opposition to the party leadership was led by Set Persson from Stockholm. However, at the time of the 1953 party congress, Holmberg and Senander were back in the party fold and fiercely denounced Persson as an egoist and saboteur. He was a member of the Sweden China Association. Following his return to Sweden he translated the 'Great Polemic' and texts of Mao Zedong into Swedish. Holmberg also published various literary and political works, like Per Stigmans äventyr, Till kamp för Sveriges kommunistiska parti, Fredlig kontrarevolution, Hur ungdomen arbetar samt varför den bör ansluta sig till Sveriges Kommunistiska Ungdomsförbund and Mot rådande vind: kommunistiska texter (edited by Robert Aschberg).