Бирла ғибадатханалары: Үндістанның мәдени мұрасы

Кіріспе

Хинду ғибадатханалары Бирла ғибадатханалары (Бирла ғибадатханалары) – Үндістанның әр түрлі қалаларында Бирла отбасы салған индуистік ғибадатханалар немесе мандирлер. Бұл ғибадатханалардың бәрі тамаша архитектурамен салынған, олардың кейбіреулері ақ мәрмәрден, ал кейбіреулері құмтастан тұрғызылған. Ғибадатханалар көбінесе көрнекті жерлерде орналасқан, көптеген келушілерді қабылдау үшін мұқият жоспарланған. Дін ағымдары мен дәрістер жақсы ұйымдастырылған. Алғашқы ғибадатхана 1939 жылы Делиде Джугал Кишор Бирла және оның бауырлары мен әкесінің бірлескен күшімен салынды. Кейінірек отбасының әртүрлі тармақтарымен салынып, басқарылды. Баранасидегі екі ғибадатхананың құрылысына Бирлалар басқа да демеушілермен бірге қаржы жұмсады.

Тарих және дизайн

Дели мен Бхопалдағы Бирла ғибадатханалары осы қалалардағы мәдени үзілісті толтыру үшін салынған. Бұл қалалар ғасырлар бойы мұсылман династияларының билігінде болғандықтан, ислам билеушілері шихаралары бар алып индуист ғибадатханаларын салуға рұқсат бермегендіктен, онда ерекше ғибадатханалар болған жоқ. Дели, Үндістанның астанасы болғанымен, онда ешқандай көрнекті индуист ғибадатханалары қалмаған еді. Моғол дәуірінде шихаралы ғибадатханаларға тыйым салынған, тек қана кейінгі Моғол кезеңінде ғана рұқсат етілді. Бирла отбасы салған алғашқы ғибадатхана – 1939 жылы ашылған Делидегі Лаксминараян ғибадатханасы. Көрнекті жерде орналасқан бұл ғибадатхана, үлкен және кең болуымен, жиынға және дәрістерге қолайлы жағдай жасалған. Қазіргі заманғы технологиялар қолданылғанмен, ол Нагара стиліне шамалы ғана сәйкес келеді. Бирлалар жанындағы будда ғибадатханасын да салып, оны Махабодхи қоғамына тапсырды. Дели, Банарас және Бхопалдағы Бирла ғибадатханаларында заманауи құрылыс материалдары мен технологиялар пайдаланылған. Кейінгі ғибадатханалар мәрмәр немесе құмтастан салынған және көбінесе 10-12 ғасырлардағы Мару Гурджара архитектурасының классикалық стилінде (Чандела немесе Чаулукья әулеттерінен) салынған. Олар жергілікті, аймақтық стильдердің кейбір элементтерін де қамтиды, мысалы, Хайдарабадтағы Бирла Мандирдің гопурамы, немесе солтүстік Мару Гурджара стилінде салынған. Битс Пилани кампусындағы Сарасвати ғибадатханасы – қазіргі заманда салынған санаулы Сарасвати ғибадатханаларының бірі (Шарда ғибадатханасын қараңыз, Майхар). Бұл ғибадатхана Ханжураходағы Кандария Махадева ғибадатханасының көшірмесі деп есептеледі, алайда ол ақ мәрмәрден салынған және құдайлардың ғана емес, философтар мен ғалымдардың бейнелерімен де әсемделген. Гвалиордағы Күн ғибадатханасы – атақты Конарк Күн ғибадатханасының кішірейтілген көшірмесі, негізгі мұнара құлағанға дейін ол қалай болғандығын көрсетеді. Энн Хардгроув былай деп мәлімдейді: "Бирла ғибадатханаларының" ұлттық желісі, әсемдік пен ұлылыққа толы ғибадатханалар, ХХ ғасырдың соңында Үндістан қалаларының көрікті жерлеріне айналды. Бирла ғибадатханалары бай Бирла отбасының ірі өнеркәсіптік және қайырымдылық жобаларымен, соның ішінде технология, медицина және білім берудің маңызды мекемелерімен байланысты. Бирла ғибадатханалары дінді қайырымдылық пен гуманизмнің заманауи идеалдарымен үйлестіріп, құдайға табынуды азаматтық қоғамға үлес қосатын қоғамдық институтпен біріктірді. Джайпур мен Калькуттадағы екі жаңа Бирла ғибадатханасының архитектуралық формалары ғибадатхананың құрылымына екі мақсатты құрылымдарды енгізеді, бұл ғибадатхана тәжірибесін заманауи қоғамдық мәдениеттің қажеттіліктерін көрсететін діни орында түрінде өзгертеді.

The Birla temples in Delhi and Bhopal were constructed to fulfill a cultural void in these cities. As these cities were ruled for centuries by Muslim dynasties, these cities did not have any notable temples since the Islamic ruler did not permit the construction of grand Hindu temples with shikharas. Delhi, even though it was the capital of India, did not have any outstanding Hindu temples left. During the Mughal period, temples with a shikhara were prohibited until the late Mughal period. The first temple to be built by the Birla family is the Laxminarayan Temple in Delhi, which was opened in 1939. Located at a prominent site, The temple was designed to be lofty and spacious, suitable for congregational worship or discourses. Although built using modern technology, it very loosely conformed to the Nagara style. The Birlas also built the adjoining Buddhist temple and donated it to the Mahabodhi Society. The Birla temples in Delhi, Banaras and Bhopal use modern construction materials and techniques. Later temples are built of marble or sandstone and are constructed usually in the classical style of Māru Gurjara architecture (from the Chandela or Chaulukya dynasty) of the 10 12th century, with some elements of local, regional styles, such as the gopuram of the Birla Mandir, Hyderabad, otherwise in the northern Māru Gurjara style. The Saraswati temple, in the BITS Pilani campus, is one of the very few Sarasvati temples built in modern times (see Sharda Temple, Maihar). It is said to be a replica of the Kandariya Mahadeva Temple temple of Khajuraho; however, it is built of white marble and adorned with not only images of Gods but also of philosophers and scientists. The Gwalior Sun temple is a replica (much reduced in size) of the famous Konark Sun Temple, as it would have appeared before the collapse of the main tower. Anne Hardgrove states:

A national chain of the "Birla temples," temples of grandiose scale and design, have become major landmarks and part of the cityscapes of Indian urban life in the late twentieth century. The Birla temples exist in conjunction with other large industrial and philanthropic ventures of the wealthy Birla family, including major institutions of technology, medicine, and education. Birla temples have redefined religion to conform to modern ideals of philanthropy and humanitarianism, combining the worship of a deity with a public institution that contributes to civil society. The architectural forms of the two newest Birla temples (Jaipur and Kolkata) incorporate innovative, dual purpose structures into the temple design that alter temple practices to reflect the concerns of modern public culture in a religious site.