Кіріспе

Үндістандағы Уттаракханд штатындағы Паури Гархвал ауданы орналасқан. Оның орталық қаласы Паури қаласы. Оны кейде жай ғана Гархвал ауданы деп те атайды, бірақ оны оның бір бөлігі ғана болатын үлкен Гархвал аймағымен шатастырмау керек.

География

Паури Гархвал ауданы Ганг жазығының бір бөлігінде және Төменгі Гималайдың бір бөлігінде орналасқан. Ауданның аумағы 29° 45' және 30° 15' солтүстік ендік, сондай-ақ 78° 24' және 79° 23' шығыс бойлық аралығында жатыр. Ауданның оңтүстік-батысында Уттар-Прадеш штатының Биджнор ауданы, ал батыстан бастап сағат тілі бойынша оңтүстік-шығысқа қарай Уттаракханд штатының Харидуар, Дехрадун, Техри Гархвал, Рудрапраяг, Чамоли, Алмора және Найнитал аудандарымен шектеседі.

Климат

Паури Гархвалдың климаты жаз айларында жылы, қыс айларында суық болады. Жаңбыр маусымында ауа райы салқын және ландшафт жасыл түске енейді. Дегенмен, Котдвар және оған жақын орналасқан Бхабар аймағында жазда ауа температурасы тым жоғары көтеріледі. Қыс мезгілінде Пауридің көп бөлігінде қар жауады.

Тарих

Гархвал Гималай тауларында адамзат өркениетінің дамуы Үндістанның қалған бөлігімен бірге жүрді. Катюри әулеті 800-1100 жылдар аралығында біртұтас Уттаракхандты билеген және жазулар мен ғибадатханалар түрінде тарихи із қалдырған алғашқы тарихи династия болды. Катюрилердің құлдырауынан кейін Гархвал аймағы алпыс төрттен астам билікке бөлініп, оларға басшылар басшылық етті. 15 ғасырдың ортасында Джагатпал (1455-1493), Канакпалдың ұрпағы, Чандпургархты қуатты княздыққа айналдырды. 15 ғасырдың соңында Ажайпал Чандпургархты биледі және аймақтағы әртүрлі княздықтарды біріктіріп, нығайтуға қол жеткізді. Оның мемлекеті Гархвал деп аталды. Кейіннен ол 1506 жылға дейін астанасын Чандпурдан Девалгархқа, ал 1506-1519 жылдар аралығында Шринагарға көшірді. Патша Ажайпал және оның ұрпақтары шамамен үш жүз жыл бойы Гархвалды биледі. Осы кезеңде олар Кумаон, Моғолдар, Сикхтер және Рохиллалардың шабуылдарына тап болды. Гархвал тарихындағы маңызды оқиға – Горхалардың шабуылдары, олар ерекше қатыгездікпен ерекшеленді. "Горкьяни" сөзі қырғын мен тонаушы әскерлермен байланысты қолданылады. Доти мен Кумаонды басып алғаннан кейін Горхалар Гархвалға шабуыл жасап, Гархвали әскерлерінің қарсылығына қарамастан Лангоргархқа жетті. Содан кейін Горхалардың артынан Қытай шабуыл жасағаны туралы хабар келді, олар қоршауды көтеруге мәжбүр болды. 1803 жылы Горхалар қайтадан шабуыл жасады. Кумаонды басып алғаннан кейін, олар Гархвалды да қосып алды. Бастапқы жеңілістерден кейін Патша Прадьюмна Шах Дехрадунға қашып, қорғанысын қайта ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. Гархвали әскерлері ауыр шығынға ұшырады, ал патшаның өзі Хурбура шайқасында қаза тапты. 1804 жылы Горхалар Гархвалдың иелеріне айналып, он екі жыл бойы осы аумақты басқарды. Үндістан тәуелсіздік алған кезде Гархвал, Альмора және Найнитал аудандары Кумаон бөлімінің комиссары басқаруында болды. 1960 жылдың басында Шамоли ауданы Гархвал ауданынан бөлінді. 1969 жылы Гархвал бөлімі құрылды, оның орталық кеңсесі Пауриде орналасқан. 1998 жылы Рудрапраяг ауданы құрылды, Паури Гархвал ауданынан Хирсу блогының жетпіс екі ауылы бөлініп алынды, соның нәтижесінде Паури ауданы қазіргі түріне келді. Көліктің ең көп таралған түрі – автобус немесе такси. Автобус қызметтерін мемлекеттік "Уттараханд Роудвейс", "Гархвал Мотор Оунерс Юнион" (GMOU) және "Гархвал Мотор Юзерс" (GMU) компаниялары ұсынады. 2011 жылғы халық санауы бойынша Паури Гархвал ауданында 687 271 адам тұрады, бұл 2014 жылғы Экваториальдық Гвинея және АҚШ-тың Солтүстік Дакота штатының халқына шамамен тең. Бұл көрсеткіш бойынша Үндістанда 506-шы орында (барлығы 640-тың ішінде) тұр. Ауданның халық тығыздығы 2001-2011 жылдар аралығында 1,51% өсті. Паури Гархвалда әр 1000 еркекке 1103 әйел шақтап, сауаттылық деңгейі 82,02% құрайды. Халықтың 17,80% жоспарланған касталар мен тайпаларға жатады.

Әкімшілік құрылым

1960 жылы Гархвал ауданы Паури Гархвал және Чамоли аудандарына бөлінді. 1997 жылы Паури Гархвал ауданынан қосымша аумақ бөлініп, Шамоли және Техри Гархвал аудандарының бір бөліктерімен біріктіріліп, Рудрапраяг ауданы құрылды. Аудан әкімшілік жағынан 15 тегілге, 6 бөлімшеге, 15 даму блогына және 3142 ауылға бөлінген.

Білім

Паури, Котдвар, Лансдоун және Шринагар ауданның маңызды білім беру орталықтары болып табылады. Говинд Баллаб Пант инженерлік колледжі Гурдауриде (Пауриден) орналасқан. Хемути Нандан Бахугуна Гархвал университеті, Вир Чандра Сингх Гархвали мемлекеттік медициналық колледжі және Ұлттық технология институты Шринагарда орналасқан.

Туризм

Паури Гархвал ауданында туризмнің көптеген мүмкіндіктері бар. Паури Гархвал өзінің табиғаты, аңғарлары, тау шамалары және табиғи ерекшеліктері арқылы адамдарды қызықтырады. Пауриге келген туристер сонымен қатар оның ежелгі храмдарын да тамашалайды.

Қырсы

Хирсу тауларынан солтүстік Гималай таулары көрінісі ашылады және көптеген туристерді қызықтырады. Пауриден шалқап жатқан, 2200 метр биіктікте орналасқан Хирсу тыныш және ластанудан таза. Апрель айының төртінші дүйсенбісінде немесе мамыр айының бірінші дүйсенбісінде жергілікті ауыл тұрғындары жыл сайын Mela мерекесін ұйымдастырады. Хирсуға жақын Гварх және Хотги ауылдарында жергілікті халық "Бади" деп аталатын, қолмен жасалған ағаштан ойылған адам бейнесін арқанмен шамамен 500 метрге төмен түсіріп, төбеден құлататын фестиваль өткізеді.

Чаухамба көрініс нүктесі

Пауриден небәрі 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Чаухамба көрініс нүктесі Идвал аңғарына көз салады және Чаухамба шыңдарының әсем көрінісін ұсынады. Ол көркем пейзаждарымен әйгілі.

Қандолия Девта

Қаланың басты храмдары – Кандолия Девта, Лакшми Нарайан, Кюнкалешвар Махадев және Хануман Мандир. Жыл сайын Кандолия Девта храмының аумағында бхандара ұйымдастырылады, және Паури мен жақын ауылдардан мыңдаған адамдар оған қатысады. Қала деодар ормандарымен көмкерілген көптеген демалыс орындарына ие, мысалы: Ранси, Кандолия, Наг Дев, Жанди Дхар және тағы да басқалар. 1974 жылдан бері қалада жыл сайын Шарадотсав тойланады.

Гурдвара Сахиб, Пипли

Бұл тарихи гурдвара Паури Гархвалдың Пипли ауылында орналасқан. Бұл гурдвара алғашқы сикх гуруы Гуру Нанак Девтің естелігіне арналған. Тарих бойынша, Гуру Нанак Дев үшінші удаси сапарында осы жерге келген. Осы аймақта Гуру Нанакқа сенетін адамдар "Неги сикхтері" деп белгілі.

Данда Награджа ғибадатханасы

Дәнді Награжаның қасиетті орны – Гархвали халқының қадірлі қасиетті жері. Елдің түкпір-түкпірінен келген гархвалилер күн сайын осы киелі орынға зиярат етеді. Ол Паури ауданындағы Ласера ауылында, Банелсюн елді мекенінде орналасқан (таудың етегінде). Ғибадатхананың аты Гархвали тілінен алынған «Данда» сөзінен шыққан, ол «шың» дегенді білдіреді. Ғибадатхана орман ішінде болғандықтан, жергілікті халық оны «Данда Нагража» – «Шыңдағы Нагража» деп атап кеткен. Аңызға сүйенсек, құдай Кришна алғаш рет осы жерге келгенде жылан түрінде келіп, ғибадатхана орналасқан жерге дейін тік жарды жолмен өрлеп келген. Жергілікті тұрғындар Кришнаның осы жерде көп ғасырлар бойы тұратынына берік сенімді. Олар Дәнді Награжаның арқасынан құлшылық тілегінің қабыл болатынына сенеді. Халық арасында Дәнді Награжаның аймаққа келер кез келген жамандықтарды болжап білу қабілеті бар және кез келген апат туралы уақытында ескертеді деген сенім бар. Одан да артық, жергілікті тұрғындар құдай оларға мәселенің шешімін де береді дейді. Ғибадатхананың бас жұмасы шын ниетпен дұға еткен әрбір адамның тілегі Дәнді Награжаның қасынан орындалатынын сеніммен айтады. Осы ғибадатхананың арқасында Паури Гархвал «Муғжизалар елі» деп танымал. Бұл ғибадатхананың ерекшелігі – тілектері орындалғаннан кейін, әрбір сыйынушы ғибадатхана аумағына мыңдаған қоңырау іліп қояды. Сондай-ақ, құдайға құрмет ретінде пати (гур) ұсыну дәстүрі де бар. Шри Данда Награжаның даршанынан (көруінен) кейін, паломниктер құдайдың батасын алу үшін ғибадатхананың айналасында парикрама (ғибадаттық айналу) жасайды. «Бұл ғибадатхана жергілікті халықты ғана емес, жыл сайын көптеген шетелдіктерді де тартады. Олар өздерінің есімдері жазылған қоңырауларды сыйға тартуда. Көбінесе АҚШ және Ұлыбританиядан келеді», – дейді жұма. Дәнді Нагража шамамен Котдварадан, Сатпулиден және Пауриден қашықтықта орналасқан. Ғибадатхана төбеде орналасқан, сондықтан паломниктердің демалуы үшін ғибадатхананың айналасында кең орын бар. Котдвара немесе Пауриден автобуспен жетуге болады. Алайда, автобус қатынасы шектеулі, әдетте бір бағытта екі автобустан аспайды. Сондықтан, такси жалдау әлдеқайда ыңғайлы.

Жұлпа Деви ғибадатханасы

Бұл – Гархвалдың әйгілі Сиддха петасы, ол Жуальпа Девиге арналған. Ол Навалика өзенінің (наяр) оң жағалауында, Пауриден, Паури-Котдвара тас жолында орналасқан. Сканда Пуранадағы аңыз бойынша, Сачи (Жын патшасы Пуломның қызы) Деврадж Индраға үйленгісі келді, сондықтан ол осында Жоғарғы Ана Құдайы Шактиге табынды. Содан кейін Құдай Deeptimaan Jwalehwari түрінде пайда болды және оның тілегі орындалды. Deeptimaan Jwalehwari кейіннен Jwalpa Devi деп қысқартылды. Әдебиетте Ади Гуру Шанкарачарья осы ғибадатханаға келіп, дұға еткені және оған Құдай аян бергені айтылады. Жыл сайын екі Навратри мерекесі өткізіледі: Читра және Шардия Навратри. Басант Панчами мерекесіне орай жәрмеңке (мела) ұйымдастырылады. Антвал әулеті – осы ғибадатхананың дәстүрлі діни қызметкерлері және қамқорлары. Қазіргі ғибадатхананы марқұм Пандит Шри Датта Рам Антвал салған (Антвалдар, бастапқыда Анет ауылынан, аймақтың заминдарлары, яғни жер иелері болған). Өткен ғасырға дейін, Гархвали тілінде Атвад деп аталатын үлкен жәрмеңке тұрақты түрде ұйымдастырылып келді, бірақ Горкьяниден кейін бұл дәстүр үзіліп, ақырында тоқтатылды. Британдық тізімдерде бұл Британдық Гархвалдың ең ірі жәрмеңкелерінің бірі болып есептелді және көптеген адамдарды тартты, Бинсар Махадев жәрмеңкесінен кейін екінші орынды иеленді. Дегенмен, қазір де бұл ауданның ең танымал және ең көп зиярат ететін ғибадатханаларының бірі болып табылады, себебі адамдар Құдайға деген үлкен сенімімен келеді. Жыл сайын мыңдаған адамдар осы ғибадатханаға келеді, әсіресе бойжеткен қыздар, себебі Құдайдың күшімен олар Индрани (Шачи) сияқты жақсы күйеуге ие болады деп сендіреді.

Шония Шихар Ашрам

Бұл Котдвараның жанындағы рухани орталық. Оған Бали ауылынан 7 км қашықтықта трекинг жасап жетуге болады, ал Бали ауылы Котдварадан шамамен 30 км жоғарыда орналасқан. Шония Шикар ашрамы Садгуру Садафалдео Джи Махарадждың медитациялық үңгірімен әйгілі. Осы жерде "Сварвед" кітабы жазылған. Бұл орын бүкіл әлемнен адамдарды, әсіресе Вихангам йогасын ұстанатындарды, жоғары деңгейдегі медитация іздеушілерді қызықтырады.

Қ. Махадев

Паури қаласының шетінде, қармен жабылған Гималай тауларына қараған жерде орналасқан Кюнкалешвар Махадев – 8 ғасырда салынған Шива құдайына арналған ғибадатхана. Шиваның қасында Парвати, Ганеша және Картикея да бар.

Таркешвар Махадев

Лансдоуннан 36 км қашықтықта, 1800 метр биіктікте орналасқан бұл жер Шива құдайына арналған ғибадатханасымен белгілі. Оны деодар және қарағай ормандары қоршап тұр. Шивратри күні және мамыр айында арнайы құлшылықтар өткізіледі. Ғибадатхана комитеті тұру үшін дхармашала ұсынады. Таркешвар Дам Чакхулияхалдан 5 км, ал Рихникалдан 20 км қашықтықта жатыр.

Екешвар Махадев

Сатпулиден 26 км қашықтықта, 1820 метр биіктікте орналасқан бұл жер – Шива құдайына арналған қасиетті орын (сидхпеет), әдемі көріністері мен тыныш климатымен ерекшеленеді. Шивратри күні арнайы құлшылық өткізіледі. Сатпулиден Экешварға дейінгі жолдан қар басқан Чаухмба тауларының көрінісі ашылады.

Бинсар Махадев

Қайың, рододендрон және деодар ағаштарының тығыз ормандарының арасында, Пауриден 114 км қашықтықта және 2480 метр биіктікте Бинсар Махадев ғибадатханасы орналасқан. Ғибадатхананың қасиетті жерінде Харгаури, Ганеш және Махисасурмардини құдайларының бейнелері сақталған. Бұл ғибадатхананы Махараджа Притху әкесі Биндудың құрметіне салғандықтан, ол Биндешвар ғибадатханасы деп те аталады. Жыл сайын Байкунт Чатурдаши мерекесі күні мұнда үлкен жәрмеңке өткізіледі. Ең жақын қала – Талисайн, автомобильмен шамамен 25 км, ал жаяу жолмен 4-5 км қашықтықта.

Доодхатоли

Дудхатоли 3100 метр биіктікте тығыз аралас орманмен жабылған. Талисайн, Пауриден 104 шақырым қашықтықта орналасқан, ал Дудхатолиге дейін жаяу жолмен 24 шақырым сапар.

Таракунд

Таракунд 2200 метр биіктікте, Чарисер даму аймағында орналасқан. Кішкентай көл мен ежелгі храм осы жерді сәндеп тұр. Жергілікті халық Құдайға құлшылық ету және оған құрмет көрсету үшін осы жерге келеді, сондай-ақ Тидж мерекесі зор қуанышпен тойланады. Шиваратри күні жергілікті тұрғындар Таракундқа барып, Шива құдайына жақындық білдіреді. Басты жолдан Таракундқа дейінгі қашықтық шамамен 8 шақырым. Палли – ең жақын ауыл.

Канвашрам

Канвашрам тарихи және археологиялық тұрғыдан маңызды орын. Аңыз бойынша, осы жерде ұлы дана Свами Вишвамитра медитация жасаған, ал Вишвамитраның терең медитациясынан қорқып, Индра оны алаңдату үшін әдемі аспан қызы Менаканы жіберген. Менака дананы сүйікті етіп, оның назарын аударды. Олардың одағынан Шакунтала есімді қыз дүниеге келді. Кейін ол Риши Канваның қамқорлығына Ашрамға тасталды. Шакунтала кейінірек Хастинапурдың билеушісі Душьянтқа үйленді және ханзада Бхаратты өмірге әкелді. Осы Бхарат есімі арқасында Үндістан Бхаратварша деп аталды, содан бері Бхарат деп танылады. Канвашрам келушілерге көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Жалғыздық іздейтіндер Канвашрамның ормандағы тыныш жағдайында демала алады, ал шығушылар үшін ұзақ және қысқа трекинг жолдары бар. Ұзақ саяхатқа шығу үшін бір сағаттық трекингпен Сахастрадхара сарқырамасына жете аласыз. Сондай-ақ, Гурукулді де аралап көруге болады. Бұл Гурукул – дәстүрлі ұлдар мектебі – массаж сияқты қызметтер ұсынады, йога курстарын өткізеді және түрлі айуруедалық дәрілерді қамтамасыз етеді. Канвашрамда ыңғайлы тұру және тамақтану жағдайлары бар. Гурукулда немесе GMVN туристік демалыс үйінде түнеуге болады. Канвашрам аймақпен жақсы жол байланысына ие. Ең жақын теміржол станциясы – Кодвара, ол 14 км қашықтықта, ал ең жақын әуежай – Дехрадун қаласындағы Джоли Грант.

Надбудх Бхайрава ғибадатханасы

Мольтидің Надбудх Бхаирава ғибадатханасы – өмірдің барлық салаларынан келген ерлер мен әйелдерге арналған ашық құлшылық орны және Уттаракханд таулы аймағындағы шашыраңқы ауылдарда кездесетін Бхаирава ғибадатханаларының бірі. "Теңіздің Надбудх Бхаиравасы" көбінесе "Молтидің Бхаироны" (म्वल्ठिऊ भैरौं) немесе "Мамгайннің Бхаироны" (ममगंयूँ कु भैरों) деп аталады. "Шри Надбудх Бхаирава" – "Молти" ауылының (яғни Мамгайннің – ममगाँई) тұрғындарының әулет құдайы. Аңыз бойынша, Надбудх Бхаирава бұл аймақтың Дхавадия Деветасы (сөйлейтін құдай) болған. 1790-1815 жылдар шамасында Горкхалардың шабуылы кезінде Бхаирава ауыл тұрғындарына Горкхалардың аймаққа кіргенін ескерткен. Осының нәтижесінде ауыл тұрғындары уақытында ауылды тастап, қашып кеткен. Кейін Горкхалар ауылға келгенде ешкімді таппағандықтан, Бхаираванат ғибадатханасына шабуыл жасады. Олардың жасаған ең қорқынышты әрекеті – лас затты отқа жағып, содан кейін ғибадатханаға лақтырып жіберді. Осы оқиғадан кейін Надбудх Бхаирава Дхавадия ретінде қала алмады. Бірақ ғибадатханаға келген құлшынақылардың, паломниктік сапар шегушілердің және ізбасарлардың сенімдері Бхаираваның батасы бұрынғыдай күшін сақтап қалғанын анық көрсетеді. Ғибадатханаға әртүрлі жағдайларда жиі құлшылық ету үшін келушілер көп болғанымен, ғибадатхана жыл сайын 10 маусымда ұйымдастырылатын құлшылыққа ең көп паломниктік сапар шегушілерді тартады, онда құлшынақылардың қатысуы ерекше. "Молти" ауылының тұрғындарынан басқа, "Шри Надбудх Бхаирава ғибадатханасы" туралы білетіндердің барлығы Шри Надбудх Бхаираваның батасын алу үшін келеді. Надбудх Бхаирава ғибадатханасына бару үшін Мольти ауылына жету керек, ал Мольти жол арқылы жақсы байланысқан. Ең жақын теміржол станциясы – Котдвар, ол Үндістанның астанасы Делиден шамамен 234 км қашықтықта орналасқан. Котдвардан "Котдвар Паури" тас жолымен 90 шақырым жерде Пайдулдың жергілікті автобус аялдамасы орналасқан. Пайдулдан Мольтиге дейін 3 шақырым қашықтықта.