Кіріспе

Синдхи суфи мистигі және ақыны (1739–1827)

Сахал Сармаст немесе Сачо Сармаст (; шамамен 1739 – 1827) – 18 және 19 ғасырлардағы Синдхи суфи ақыны, мистик және философ, Даразадан (қазіргі Синд, Пәкістан). Ол Синдхи тіліндегі әдебиеттің маңызды тұлғасы саналады және бүкіл Пәкістан бойынша құрметке ие.

Өмірбаян

Сахал Сармаст жеті тілде өлең жазды: синди, сираики, парсы, урду, балучи, панджаби және араб тілдерінде. Ол Калхоро/Талпур дәуірінде өмір сүрді. Ол 1152 хижри жылы (1739 жыл) Ранипур маңындағы Даразада дүниеге келді. Ол сүннит суфи мұсылман болған және синди поэзиясына да зор үлес қосты. Оның тегі сүннит исламның екінші халифасы Омардан тараған деп саналады.

Сахалдың сыртқы келбеті мен киімі

Сахал орта бойлы, жарқыраған жүзді адам еді. Оның маңдайы кең, көзі көмескі, шашы ұзын, сақалы жұмсақ ағып тұратын болған. Ол шашын мехенди немесе басқа түстермен боямайтын, сол заманғы дәстүрді бұзбады. Ол көбінесе күлімсіремейтін, көзінде өзгелер үшін қайғы шеккендей бір күңгірттік байқалатын. Ол өте қарапайым киінетін, ақ перғанақ (көйлек) киіп, беліне ақ жолақ (шалбар) байлайтын. Сыртқа шыққанда "Куллах" деп аталатын жасыл шапан киетін, ал оның үстінен Муршидінен алған сыйлық – жасыл тұлпар (доп) орайтын. Сыртқы іс-әрекеттерде көк түсті шалбар киетін. Қыста қара жүннен тоқылған жамылғы киетін. Аяқ киімі ретінде "Чакири" (әдетте әулиелер мен жоғылар киетін ағаштан жасалған аяқ киім) тағатын, бірақ шалғынды дала мен тауларда ұзақ серуендегенде жалаң аяқ жүруді ұнататын.

Неке

Оның ұстазы және әкесі Хуажа Абдул-Хақ оны Сахалдың туысы, тек екі жыл өмір сүрген және баласыз қайтыс болған қызына үйлендірді. Сахал қайта үйленбеді.

Сахал туралы пайғамбарлық

Сахал шамамен жеті жаста болған кезде, Шах Абдул Латиф Бхитай Дарази суфизмінің қамқоршысы Ходжа Мұхаммед Хафизге құрмет көрсетуге келді. Сахал оған таныстырылғанда, оны көріп, бір түрлі рухани сезімге ие болғандай, ол: "Бұл Құдайдың сыйы болған бала бір күні мен әлі жасырып келген құдайлық құпияларды ашады" деп болжады. Бұл болжам расталды, себебі мистикалық әлемде Сахал адам жанына қатысты құдайлық құпияларды ең ашық және батыл жариялаған тұлға ретінде танылды.

Суфизм

Даразалық Фаруқилердің екінші суфи шебері – Сахал Сармастың мұршыды және жолбасшысы болған Хуажа Миан Абдул Хақ Фаруқи. Сахал өзінің мұршыды Хуажа Абдул Хақ туралы былай деді: «Егер сіздер құдайдың құпияларын білгіңіз келсе, шын ниетпен Шаһ Даразға келіңіз. Міне, барлық сырды білетін, маған махаббат жолын көрсеткен, сіздерге де көрсететін Абдул Хақ». Ол діни әдебиеттің шебері болды және барлық діни ғұрыптарды қатаң сақтады. Ол өзінің барлық діни ережелерін ұстанып қана қоймай, басқаларды да солай етуге үндіді: «Сендер! Мешітте бес уақыт намазды міндетті түрде оқыңдар. Жұма намазынан қалыспаңдар және алдыңғы қатарда тұрыңдар. Рамазан айында ораза ұстаңдар және тақуа болыңдар. Құранды өзіңіз оқыңыз немесе басқалардан тыңдаңыз».

Сахалға қарсы православие

Дінбасылары оның айтқандарына қатты мән берді. Бірінші кезекте басшылар Талпур мырзаға шағымданды, ол Сахалдың Алланың нағыз қасиетті адамы екенін, сондықтан болашақта оған мұндай шағымдар әкелмеу керектігін айтты. Содан кейін ғалымдар Сахалға жеке барып, неліктен осылай сөйлегенін сұрады. Ол: «Діни қателік жасадым ба, егер жасасам, оның ең жоғары жазасы қандай болады?» деп сұрады. Олар: «Өлім жазасы», - деп жауап берді. Сахал келісті. Олар осы демеумен қайта оралуға дайындалып жатқанда, Сахал тағы да «Ақиқат» ұранын көтеріп, дінбасылары оған қылыштармен шабуыл жасады. Бірақ бұл ең үлкен ғажайып еді, олар оның денесінен су өткендей өтіп кетті. Ол илаһи экстаз күйінен шыққаннан кейін, оның тағы да ең жағымсыз сөздерді айтқаны туралы естігенде, неліктен оның өмірін сақтап қалғанын сұрады. Олар: «Біз оның (Алланың) жанын алуға бар күшімізді салдық», - деп жауап берді, бірақ қылыштары оның денесіне ешқандай әсер етпеді. Ол күлімдеп: «Мен «Мен – Ол» деп айтқан жоқпын, Ол Өзі айтуға бұйырды», - деді. Оған сұрақ қойған дінбасысы оның аяқтарына жығылып, шәкірті болды. Бірақ ол Алламен біріккеніне қарамастан, рухани тәжірибе арқылы дінге деген құрметін сақтап, өмір бойы діни үдерістерге кедергі келтірмеді. Ол «Ухдат әл-Вуджуд» (Жандардың бірлігі) ілімінің берік жақтасы болды.

Өлім

Ол өмір бойы тұрақты және қарапайым тамақтану, ораза ұстау және медитациямен шұғылдану арқасында денсаулығын сақтап қалды. Ол 105 жасқа жеткенімен, 15 жыл бұрын нағыз әлемге қайтуға тиіс болғанын айтқан. Өмірінің соңғы үш күні бөлмесінен шықпады. Жанындағы шәкірттері тек әуенді музыка мен құлшына бидің дыбыстарын ғана естіді. Ол әрқашан музыка мен сұлулыққа құштар болған. Ол 1242 жылғы Рамазан айының 14-і күні, 1825 жылдың 14-і күні осы дүниеден озды.

Орынбасарлар

Сахал Сармаст мазарының қазіргі Саджада Нашині – Хуажа Абдул Хақ III Фаруқи.

Сахалдың урсы

Дараза Шарифте Рамазан айының 13-ші күнінен басталатын, Сахал Сармасттың қайтыс болған күнін еске алуға арналған үш күндік жыл сайынғы ұрсы (фестиваль) өтіледі, оның аясында оның өлеңдеріне негізделген әдеби конференция мен музыкалық концерттер ұйымдастырылады.