Жапон-Ресей соғысының маңызды шайқасы – Вафангоу шайқасы (1904). Оку Ясуката басқарған жапон әскері Ресей әскерін жеңіп, Порт-Артурды қоршаудан сақтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Телису шайқасы (得利寺の戦い), сондай-ақ жақын маңдағы темір жол станциясының атымен Вафангоу шайқасы (Бой у Вафангоу) деп аталады, – орыс-жапон соғысының құрлықтағы шайқасы. Шайқас 1904 жылғы 14-15 маусымда генерал Оку Ясуката басқаратын жапондық екінші армиясы мен генерал-лейтенант Георгий Стакельберг басқаратын ресейлік бірінші Сібір армия корпусы арасында Маньчжуриядағы Порт-Артурдан солтүстікке қарай 80 миль (129 км) жерде болды. Шайқас жапондықтардың жеңісімен аяқталды. Бұл ауыл қазіргі кезде Делиси деп аталады және Қытайдың Ляонин провинциясындағы Вафангдиан қаласының солтүстігінде орналасқан.
The Battle of Te li ssu (得利寺の戦い ), also called Battle of Wafangou (Бой у Вафангоу) after the nearby railway station, was a land battle of the Russo Japanese War. The battle was fought on 14–15 June 1904 between the Japanese Second Army under General Oku Yasukata and the Russian First Siberian Army Corps under Lieutenant General Georgii Stackelberg, at a hamlet some 80 mile (129 km) north of Port Arthur, Manchuria. The battle resulted in a Japanese victory. The hamlet is known today as Délì sì, and is located just north of Wafangdian, Liaoning Province, China
Өмірбаян
Наншан шайқасында жапондықтарға жеңілгеннен кейін Ресей вице-королі Евгений Алексеев Порт-Артурды толық қоршауға алуды болдырмау үшін әскери қимыл жасауға саяси қысымға ұшырады. Манчжуриядағы Ресей армиясының бас қолбасшысы генерал Алексей Куропаткин бұл жоспарға қарсы болды, оны ақымақтық және қауіпті деп есептеді, сондықтан ол Транссибір темір жолы арқылы күштер келгенше күтіп отыруды жөн көрді. Бұл мәселе 1904 жылдың 27 мамырында вице-король Алексеев генерал Куропаткинді Мукдендегі кеңеске шақырғанда шиеленісті. Екеуі бір-біріне айқайлап, мәселені Санкт-Петербургке жіберді. Патша вице-корольдің пікірін қолдады, және генерал Куропаткин Лиояннан Порт-Артур бағытында шабуылға көшті, бірақ ол портқа жете алмайтынын түсінді. Бірінші Сібір корпусының 27 000 жаяу әскері, 2 500 атты әскері (генерал-лейтенант Симонов басқаруымен) және 98 зеңбірегіне генерал-лейтенант Георгий Стакельбергтің басшылығы тапсырылды. Кейіннен оларға 3 000 мерген мен екі зеңбірек қосылды, олар майданға жақын әскерлер шегінісіп жатқанда келді. Наншан шайқасынан кейін жапондық екінші армияның қолбасшысы генерал Оку Ясуката қашқан орыстар тастап кеткен Дальнийдегі пирстерді басып алып, жөндеу жұмыстарын жүргізді. 5 мамырда генерал-барон Ноги Маресуке 1-ші және 11-ші дивизиялардан тұратын жаңа жапондық үшінші армияның басшылығын қабылдау үшін Дальнийге келді. Генерал Окудың екінші армиясы 3-ші, 4-ші және 5-ші дивизияларға, сондай-ақ толық емес 6-шы дивизияға қайта құрылды, олардың жалпы саны 36 000 жаяу әскер, 2 000 атты әскер және 216 артиллериялық құралды құрады. Оку үшінші армияны Порт-Артурды қоршауға қалдырып, орыс күштерінің оңтүстікке қарай жылжуы туралы кавалериялық барлаушылардың хабарларын растады. 13 маусымда Оку өз армиясын Лиаоянның оңтүстігіндегі темір жол бойымен солтүстікке қарай бастады. Бір апта бұрын Куропаткин Стакельбергті Наншанды қайтарып алу және Порт-Артурға қарай жылжуға бұйрық берді, бірақ басым күштерге қарсы шешуші шайқас жасаудан аулақ болуды ескертті. Жапон армиясы 30 мамырдан бері баяу жылжып келе жатты. Екі тарап та күштерін жинауды жалғастырды және бір-бірінің күшін сынау үшін жаяу әскер шайқастарын және артиллериялық атысуларды пайдаланды. Ресейліктер жапондық екінші армияның мақсаты Порт-Артурды басып алу деп есептегендіктен, өздерінің басқару орталықтарын Телисуға көшірді. Стакельберг өз күштерін қаладан оңтүстікке қарай темір жол бойында орналастырды, ал генерал-лейтенант Симонов, 19-шы атты әскер эскадронына басшылық ете отырып, майданның оң жақ шетін алды. Оку 3-ші және 5-ші дивизиялармен темір жолдың екі жағынан фронталды шабуыл жасауды жоспарлады, ал 4-ші дивизия Фучоу аңғары арқылы орыс оң қанатына шабуылдау керек еді. Оку басым күшке ие болғандықтан және солтүстікке қарай жол ашуды мақсат еткендіктен, 14 маусым таңында қозғалысқа шықты.
After the loss to the Japanese at the Battle of Nanshan, the Russian Viceroy Yevgeni Alekseyev came under extreme political pressure to make a military advance to prevent the complete encirclement of Port Arthur. The Commander in Chief of the Imperial Russian Army in Manchuria, General Alexei Kuropatkin, disagreed vehemently to this plan, which he felt to be both foolhardy and dangerous, and he preferred to wait in Mukden for the Trans Siberian Railway to bring him the reinforcements he felt necessary for an offensive. The matter came to head on 27 May 1904, when Viceroy Alexeiev summoned General Kuropatkin to a conference in Mukden. The two men wound up shouting at each other, and the matter was referred to St. Petersburg for a decision. The Tsar decided in favor of the Viceroy, and General Kuropatkin was reluctantly forced to mount an offensive from Liaoyang in the general direction of Port Arthur, but it is clear that he had no expectation of reaching that port. Lieutenant General Georgii Stackelberg commanding 27,000 infantry, 2,500 cavalry (under the command of Lieutenant General Simonov) and 98 guns in the First Siberian Corps, was chosen for the mission. They were later supplemented by 3,000 riflemen and two guns, which arrived just as the frontline troops were withdrawing. After the Battle of Nanshan, Japanese General Oku Yasukata, commander of the Japanese Second Army, occupied and repaired the piers at Dalny, which had been abandoned almost intact by the fleeing Russians. On 5 May, General Baron Nogi Maresuke arrived at Dalny to assume command of the new Japanese Third Army, consisting of the 1st and 11th Divisions. General Oku's Second army was restructured into the 3rd, 4th and 5th Divisions and an under strength 6th Division, with a total strength of 36,000 infantry, 2,000 cavalry and 216 artillery pieces. Leaving the 3rd Army to lay siege to Port Arthur, and having reports of the southern movement of Russian forces confirmed by cavalry scouts, Oku started his army north on 13 June, following the line of the railway south of Liaoyang. A week before the engagement, Kuropatkin sent Stackelberg southwards with orders to recapture Nanshan and advance on Port Arthur, but to avoid any decisive action against superior forces. The Japanese army had been moving slowly north since 30 May. Both sides continued to build up their forces and used infantry skirmishes and artillery exchanges to test each other's strength. The Russians, believing the Japanese Second Army's objective to be the capture of Port Arthur, moved their command facilities to Telissu. Stackelberg entrenched his forces, positioning his troops astride the railway to the south of the town, while Lieutenant General Simonov, commanding the 19th Cavalry Squadron, took the extreme right of the front. Oku intended to attack frontally with the 3rd and 5th Divisions, one on each side of the railway, while the 4th division was to advance on the Russian right flank down the Fuchou valley. Being the superior force and having the definite purpose of fighting his way north, Oku began to move on the morning of 14 June.
Шайқас
14 маусымда Оку күштерін солтүстікке қарай Телису ауылы маңындағы орыс бекіністеріне жылжытты. Сол күні Стакельберг жеңіске жете алу мүмкіндігіне ие болды. Орыстардың биік жерлер мен далалық артиллериясы болды. Бірақ, қорғаушылармен бірлесіп, аңғардан тікелей орыс қорғанысына шабуыл жасаудың орнына, Оку 3-ші және 5-ші дивизияларды орталықтан алға жылжытып, ал 4-ші дивизияны орыс оң қанатын қоршау үшін батысқа жылдамдықпен маневрледі. Ресейлік бақылаушылар бұл қимылды байқағанмен, тұманды ауа-райы Стакельбергке уақтылы ескерту беру үшін гелиографтарын қолдануға мүмкіндік бермеді. Шабуыл артиллериялық атыспен басталды, ол жапондық артиллерияның санда ғана емес, дәлдігінде де басымдығын көрсетті. Бұл шайқаста жаңа ресейлік Путилов М 1903 далалық зеңбірегі алғаш рет қолданылды, бірақ экипаждардың жетілмегендігі мен аға артиллерия офицерлерінің ескірген көзқарастары салдарынан тиімсіз болды. Жапондық артиллерияның артықшылығы шайқас барысында айқын байқалды. Орталықтағы жапон дивизиялары шайқас бастағанда, Стакельберг жаудың оң емес, сол қанатынан қауіп күтеді деп шешіп, негізгі резервін сол бағытқа жұмсады. Бұл қателікке алып келді. Шабуылдар түнге дейін жалғасты, ал Оку таңда таңғы шабуылға көшуге шешім қабылдады. Сол сияқты, Стакельберг те 15 маусым таңы өз қарсы шабуылы үшін тиімді уақыт екенін анықтады. Бірақ, Стакельберг майдан командирлеріне тек ауызша бұйрық беріп, шабуылдың нақты уақытын белгісіз қалдырғаны таң қалдырды. Шабуылды қашан бастау керектігін білмей, жазбаша бұйрықтарсыз командирлер таңғы сағат 07:00-ге дейін әрекет етпеді. Генерал-лейтенант Александр Гернгросс басқаратын Бірінші Шығыс Сібірлік атқыштар дивизиясының үштен бірі ғана шабуылға қатысқандықтан, жапондық 3-ші дивизияны таң қалдырды, бірақ жеңіске жете алмады және көп ұзамай сәтсіздікке ұшырады. Көп ұзамай Стакельбергке оң қанатындағы жапондықтардың күшті шабуылы туралы алаңдатушы хабарлар келді. Қоршаудан қашу үшін орыстар артқа шегіне бастады, Окудың 4-ші және 5-ші дивизиялары артықшылықтарын пайдалана отырып, бағалы артиллериясын тастап кетті. Стакельберг сағат 11:30-да шегінуге бұйрық берді, бірақ қатал шайқас 14:00-ге дейін жалғасты. Жапондық артиллерия теміржол станциясын нысанаға алған кезде, орыс күштері пойызбен келді. 15:00-ге қарай Стакельберг ауыр жеңіліске тап болды, бірақ кенеттен қатты жаңбыр жауғандықтан жапондықтардың жылдамдығы төмендеді, оған қоршауға түскен күштерін Мукденге қарай шығаруға мүмкіндік берді. Осылайша, Ресейдің Порт-Артурды азат етуге жасаған жалғыз әрекеті апатты аяқталды.
On 14 June, Oku advanced his forces northward toward the entrenched Russian positions near the village of Telissu. Stackelberg had reasonable prospects for victory that day. The Russians had possession of the high ground and field artillery. However, rather than cooperating with the defenders by charging straight up the valley into the Russian defenses, Oku advanced the 3rd and 5th Divisions along the center as a feint, while maneuvering the 4th Division rapidly to the west in order to envelop the Russian right flank. Although Russian outposts detected this move, misty weather prevented them from using their heliographs to warn Stakelberg in time. The battle began with an artillery engagement, which demonstrated the superiority of the Japanese guns not only in number but also in accuracy. The new Russian Putilov M 1903 field gun was first introduced in this battle, but it was ineffective due to lack of training of the crews and the outdated conceptions of the senior artillery officers. The better Japanese artillery seem to have had a significant effect throughout the battle. As the Japanese divisions in the center commenced skirmishing, Stakelberg judged that the enemy threat would come against his left flank, rather than his right flank, and thus committed his main reserve in that direction. It was a costly mistake. Skirmishing continued until late night, and Oku decided to launch his main assault at dawn. Likewise, Stackelberg had also determined that the morning of 15 June was the time for his own decisive counter stroke. Incredibly, Stackelberg issued only verbal orders to his field commanders and left the actual time of the attack vague. Individual commanders, not knowing when to launch the attack, and without any written orders, did not take action until around 07:00. As only about a third of the First East Siberian Rifle Division under Lieutenant General Aleksandr Gerngross committed to the attack, it surprised the Japanese 3rd Division but did not prevail, and soon collapsed in failure. Before long Stackelberg received panicked reports of a strong Japanese attack on his exposed right flank. To avoid envelopment, the Russians began to fall back, abandoning their precious artillery as Oku's 4th and 5th Divisions pressed their advantage. Stakelberg issued the order to retreat at 11:30, but fierce fighting continued through 14:00. Russian reinforcements arrived by train just as the Japanese artillery was targeting the train station. By 15:00, Stackelberg was facing a major defeat, but a sudden torrential rainstorm slowed the Japanese advance and enabled him to extricate his beleaguered forces towards Mukden. The only Russian offensive to relieve Port Arthur thus came to a disastrous end for Russia.
Нәтиже
Ресейліктердің жалпы шығыны кем дегенде 3500 адамды құрады (477 қаза тапты, 2240 жараланды және 754 жоғалып кетті), бірақ кейбір бағалаулар 10 000-ға дейін жетеді; ресми деректер бойынша 3500 адам. Жапондықтардың шығыны тек 1163 адамды құрады (217 қаза тапты және 946 жараланды). Телису шайқасындағы жеңіс арқасында генерал Куропаткиннің әскерлерінен туындаған қауіп сейілген соң, Порт-Артурға қарсы жапондықтардың шабуылы басталды. Телису шайқасы болған күні Владивосток портындағы ресейлік крейсерлер Жапония жағалауында екі жапондық әскер тасымалын батырып, 2000-нан астам сарбазды қаза қылды және Порт-Артурды қоршау үшін қажет болған қоршау артиллериясының бірнеше батареясын жапондықтардан айырды.
Total Russian casualties totaled around at least 3,500 (477 killed, 2,240 wounded, and 754 missing), although some estimates give figures as high as 10,000; 3,500 per official records. Japanese casualties totaled only 1,163 (217 killed and 946 wounded). The danger of any attack by General Kuropatkin's forces having been removed by the victory at Telissu, the Japanese advance against Port Arthur began in earnest. On the same day as the Battle of Telissu, Russian cruisers based at Vladivostok sank two Japanese troop transports off the coast of Japan, killing over 2,000 men and costing the Japanese several batteries of siege guns that were badly needed for the stalled Siege of Port Arthur.