Кіріспе

Германский-Пудляк синдромы (көбінесе Германский-Пудляк синдромы деп жазылады немесе HPS деп қысқартылады) – өте сирек кездесетін аутосомалық рецессивті бұзылыс, ол окулокутанды альбинизмге (пигментацияның төмендеуіне), тромбоциттердің аномалиясына байланысты қан кету проблемаларына (тромбоциттерді сақтау қоймасының кемістігі) және аномальді май-ақуыздық қосылыстың жиналуына (цероид липофусциннің лизосомалық жиналуына) әкеледі. Әлем бойынша шамамен 500 000 адамның 1-іне бұл синдромның әсер ететіні есептеледі, ал Пуэрто-Рикода бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары – 1800 адамға 1. Бұл ауру бойынша көптеген клиникалық зерттеулер Пуэрто-Рикода жүргізілген. Бұзылыстың генетикалық мутациясына байланысты оның сегіз классикалық түрі бар. Ол Франтишек Германский (1916–1980) және Павел Пудляк (1927–1993) есімдерімен аталады.

Себептер

HPS бірнеше гендердегі мутациялардан туындауы мүмкін: HPS1, HPS3, HPS4, HPS5, HPS6 және HPS7. Фенотипінде иммунодефицит кіретін 2-типті HPS, AP3B1 генінің мутациясынан пайда болады. 7-типті HPS дисбиндин ақуызын кодтайтын геннің мутациясы нәтижесінде дамуы мүмкін. Германский-Пудлак синдромы аутосомалық рецессивті генетикалық қасиет ретінде мұраға беріледі деп саналады. Бұл ауруға жауапты, HSP деп аталатын кемістік ген 10-шы хромосоманың ұзын қолда (10q2) орналасқан. Кейбір зерттеулер лизосомалық функцияның бұзылуы осы аурудың дамуына себеп болуы мүмкін деген жорамал айтады. HPS1, AP3B1, HPS3, HPS4, HPS5, HPS6, DTNBP1 және Лизосомамен байланысты органеллалардың биогенезі кешені (BLOC1, BLOC1S2 және BLOC3) Германский-Пудлак синдромымен байланысты. Аутосомалық рецессивті ауруларда, егер адам әр ата-анасынан бір-бірден кемістік геннің екі көшірмесін мұра алса ғана бұл жағдай пайда болады. Егер адам бір қалыпты ген мен бір ауруға байланысты ген алса, ол аурудың тасымалдаушысы болады, бірақ көбінесе симптомдар байқалмайды. Рецессивті аурудың тасымалдаушылары болып табылатын жұбайлардың балаларына ауру жұғу қаупі 25 пайызды құрайды. Олардың балаларының 50 пайызы аурудың тасымалдаушысы болуы мүмкін, бірақ көбінесе ауру белгілері көрінбейді. Олардың 25 пайызы әр ата-анасынан бір-бір қалыпты ген алып, генетикалық тұрғыдан сау болады (осы белгіге қатысты). Әр жүктілік үшін қауіп бірдей.

Диагностика

HPS диагнозы тері мен шаштың түссізденуінің клиникалық көріністері, ерекше көзге түсетін көздерінің белгілері және тромбоциттердің толық электронды микроскопиясында тығыз денелердің жоқтығын анықтау арқылы қойылады. HPS1 генінің молекулалық-генетикалық тестілеуі Пуэрто-Риконың солтүстік-батыс аймағындағы адамдар үшін клиникалық жағдайда қолжетімді. HPS3 генінің молекулалық тестілеуі Орталық Пуэрто-Рико немесе Ашкенази еврей тегінен шыққан адамдар үшін клиникалық жағдайда қолжетімді. HPS1 және HPS4 гендерінің мутацияларына клиникалық жағдайда ДНК реттілігін талдау мүмкіндігі бар. HPS-тың басқа түрлерін диагностикалау тек ғылыми зерттеу мақсатында ғана қолжетімді.

Емдеу

HPS-тің емделу жолы болмаса да, бұл аурумен байланысты созылмалы қан кетулерді емдеу үшін Е витамині және антидиуретик dDAVP терапиясы қолданылады.

Пациенттерге арналған ескертулер

Операция алдында пульмонолог кеңесі қажет. Анестезия тобы пациенттерде синдромның бір бөлігі ретінде операциядан кейін өкпе асқынулары болуы мүмкін екенін білуі керек. Көз хирургиясының жоспарлы түрде жасалуы алдында гематологпен кеңесу ұсынылады. Синдроммен ауыратын пациенттерде қан кетуге бейімділік болғандықтан, операция кезінде, операцияға дейін және операциядан кейін қан кетудің алдын алу және емдеу қажет. Егер десмопрессинмен тромбоциттердің жинақталуы жақсарса, оны операцияға дейін тағайындауға болады. Дегенмен, кейде операция кезеңінде плазмаферез қажет болуы мүмкін. Офтальмологтар синдроммен ауыратын пациенттерде ретробульбарлық блокададан сақтануға тырысуы керек. Мүмкіндігінше, HPS синдромы бар пациенттерге жалпы эндотрахеальды анестезия қолдану пайдалы болуы мүмкін. Факоэмульсификация синдроммен ауыратын пациенттерде операция кезінде және операциядан кейін қан кетудің алдын алуға көмектеседі. Синдроммен ауыратын пациенттерде көз бұлшықтарын түзету операциясынан кейін ұзақ қан кету туралы хабарлар бар.

Болжам

ГПС-тың барысы сирек кездесетін жағдайларда жеңілдетілген, алайда жалпы болжамы нашар деп есептеледі. Бұл ауру өкпе, ішек, бүйрек және жүректің қызметін бұзуы мүмкін. Аурудың көптеген түрлерінің басты асқынуы – өкпе фиброзы, ол көбінесе 40-50 жастағы науқастарда көрінеді. Бұл ГПС-тың көптеген түрлерінде кездесетін өлімге алып келетін асқыну және аурудан өлімнің негізгі себебі болып табылады. Өкпе фиброзы дамыған ГПС науқастарының көпшілігі 1 немесе 4 типті болады.

Зерттеу

HPS – қазіргі уақытта Сирек өкпе аурулары консорциумы (RLDC) зерттеп жатқан сирек кездесетін өкпе ауруларының бірі. RLDC – Сирек кездесетін аурулар клиникалық зерттеу желісінің (RDCRN) құрамындағы бөлім, ол Ұлттық аудармалық ғылымдарды дамыту орталығының (NCATS) Сирек кездесетін аурулар зерттеу кеңсесінің (ORDR) бастамасы болып табылады. RLDC Ұлттық денсаулық институты (NIH), науқастар ұйымдары және клиникалық зерттеушілер арасындағы ынтымақтастық арқылы сирек өкпе ауруларымен ауыратын науқастарға арналған жаңа диагностикалық және емдік әдістерді әзірлеуге бағытталған.