Кіріспе

Латын тіліндегі аңдар туралы әңгімелер сериясы. Ysengrimus – латындық fabliau және пародиялық эпос, онда 1148 немесе 1149 жылдары ақын Нивард жазған деп саналатын антропоморфты әңгімелер жинағы бар. Оның басты кейіпкері – Айзенгрим, қасқыр. Сюжет Рейнард, түлкінің, Айзенгримнің әртүрлі амалдарын қалай жеңіп шығатынын көрсетеді.

Автор

Мәтін бүкіл шығарманы қамтитын қолжазбаларда автор аты аталмай жазылған. Флорилегиялар мен ортағасырлық каталогтар авторды әртүрліше "Магистр Нивардус", "Балдуин Секус" (Соқыр Балдуин) және "Бернард" деп көрсетеді. Нивардус туралы көп мәлімет жоқ. Ол 12 ғасырда өмір сүрген және Гент қаласымен тығыз байланыста болған деп саналады.

Өлең

Исенгримус латын тіліндегі аңдар туралы ерте дәстүрлерге сүйенеді, мысалы, 11 ғасырдағы Ecbasis captivi. Ecbasis-те қасқыр мен түлкі арасындағы дәстүрлі қарсылық пайда болады. Исенгримус – латын тілінде сақталған ең толық антропоморфты аңдар туралы жыр. Бұл латын әдебиетінде «Рейнардус» және «Исенгримус» аттарының алғаш рет қолданылуын білдіреді. Жыр 6574 жолдан тұрады, әрі әсемдікпен жазылған. Исенгримус жеті кітапқа бөлінген, онда он екі немесе он төрт хикая бар; оларды қалай бөлуге қатысты пікірлер әртүрлі. Ортағасырлық латын авторлары, соның ішінде Одо Херитондық, басқа аңдар туралы жырлар жазған; Исенгримус осы материалдың латын тілінде немесе кез келген ұлттық тілдегі ең толық жинағы болып табылады. Жыр ортағасырлық және классикалық латын тілінің үлгілерін үйлестіреді, ал кейбір бөлімдері ерекше, қиын стильде жазылған, онда депоненттік императивтер сияқты сирек етістік формалары қолданылған. Бұл стильдік ерекшеліктер қасақана түсініксіздікке ұмтылыс немесе поэзиялық дарынның жетіспеушілігін көрсетпейді, керісінше, мінездеме беру құралы ретінде қызмет етеді. Ақын оларды алдаушы Рейнардустың аузына салады, ол алдауға бейім және оның сөздерінде мақсатты түрде күдік тудыратындығы бар. Исенгримус өтірік айтқанда да осы стильде сөйлейді. Ал ол алданғанда немесе қиын жағдайға түскенде, ашық әңгімелейді. Исенгримустың басындағы эпизодта қасқыр өзінің бір хитролығымен түлкіні алдауға сәттілік табады; бұл Исенгримустың жалғыз жеңісі, ал қалған эпизодтарда Рейнардус оны үнемі алдап немесе қорлайды. Жырда Рейнардустың Исенгримусты құйрығын желі ретінде пайдаланып, мұзда балық аулауға алдауы туралы белгілі бір оқиға бар, нәтижесінде құйрығы көлде тоңып қалады. Рейнардус Исенгримусты жылдам тұруға шақырғанда, Исенгримус былай дейді:

Captus ad hec captor: "Nescis quid, perfide, dicas. Clunibus impendet Scotia tota meis." (Тұтқын өзінің тұтқынына былай деді: «Сен не айтып тұрғаныңды білмейсің, адалсыз. Менің қасықтарымнан бүкіл Шотландия ілініп тұр.»)

Интерпретация

Исенгримус әдетте Рим-католик шіркеуінің жемқор монахтарының аллегориясы саналады. Оның ашкөздігі көбінесе оны жаңылысқа салуына себеп болады. Ол басқа кейіпкерлердің күнәларын кешіре алатынын айтады. Рейнард, керісінше, кедей және әлсіздерді бейнелейді; ол Исенгримусты өзінің есімен жеңіп шығады. Нивардтың шығармасы орта ғасырлар мен жаңа замандағы еуропалық халық мәдениетінде кеңінен таралған тақырыпты қамтиды. Исенгримус және Рейнард кейіпкерлері, ол өзінің дастанын жазған кезде толыққанды қалыптасқан еді. Бірақ кейінірек, көбінесе Рейнардқа басымдық беріліп, Исенгримус қасқыр Рейнардтың көмекші құрамындағы стандартты кейіпкерлердің біріне айналды. Олар Батыс Еуропаның көптеген тілдерінде, оның ішінде француз, голланд және ағылшын тілдерінде тарады. Рейнард әңгімелерінің бір нұсқасы Уильям Кэкстон басып шығарған алғашқы ағылшын кітаптарының бірі болды.