Кіріспе

Януш Бокщянин (1894, Гродно – 1973) – Польша армиясының полковнигі және қайта құрылған Екінші Польша Республикасындағы моторизацияланған әскерлердің алғашқы поляк командирлерінің бірі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол ZWZ қарсылық ұйымына қосылып, кейіннен Армия Крайова (Отандық армия) құрамына өтті. 1943 жылға дейін ол штабтағы жедел жауап беру бөлімінің бастығы болып қызмет етті. 1944 жылы, фашизмге қарсы "Темпест" операциясы басталар алдында, ол Армия Крайованың (АК) операциялар бастығы және штаб бастығының орынбасары болды.

Әскери мансап

Польша тәуелсіздік алғанға дейін, Бокщянин 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ресей империясының әскерінде қызмет етті. 1917 жылғы большевик революциясынан кейін оған Ресейде құрылып жатқан поляк 3-корпусына қосылуға рұқсат берілді. Корпус 1918 жылы Польшаға жетті. Одан кейін, келесі жылы, ол поляк армиясына қабылданды. Көптеген әскери оқулардан өткен соң, 1935 жылы Бокщянин Волын кавалерия бригадасының штаб бастығы болды. Содан кейін ол Польшаның 10-шы атты атқыштар полкінің командирі болды. Ол полктің дәстүрлі атты әскерден моторизацияланған жаяу әскерге қайта ұйымдастырылуына жетекшілік етті. 1939 жылғы Польшаның қорғаныс соғысы кезінде полковник Станислав Мачектың 10-шы моторизацияланған кавалерия бригадасының (Польша) құрамында өз бөлімін басқарды, бірақ Венгрия шекарасын кесіп өтпеді және немістер мен кеңестік әскерлерге түсіп қалмай, қашып құтылды.

Қарсылық

Маневрлік соғыс саласындағы ең тәжірибелі поляк мамандарының бірі ретінде, 1940 жылы ол ZWZ қарсылық ұйымына қосылды, кейіннен ол Отан армиясына (Armia Krajowa) қайта құрылды. 1943 жылға дейін ол осы ұйым штабындағы жедел әрекет ету бөлімінің басшысы болып қызмет етті. 1944 жылы "Темпест" операциясына дейін ол Отан армиясының (АК) операциялар жетекшісі және штаб бастығының орынбасары болды. Варшава көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін ол АК штабының соңғы бастығы болды (1944 жылдың қазаны – 1945 жылдың қаңтары). Польшаны Кеңес Одағы басып алғаннан кейін, поляк жер асты армиясы таратылды, ал Бокщянин Польша үкіметінің елдегі өкілі кеңсесіне қосылып, эмиграциядағы Польша үкіметінің орынбасары болды. Одан кейін ол бұрынғы Armia Krajowa бөлімшелерін қарусыздандыру және оларға коммунистік Польшада соғыстан кейінгі өміріне бейімделуге көмектесу үшін құрылған Wolność i Niezawisłość ұйымына қосылды. Ол қысқа мерзімге сол ұйымның басқару директорының орынбасары болып қызмет етті, содан кейін 1945 жылдың қазан айында елден эмиссар ретінде кетті.