Кіріспе

Локк қарсы Дейви, 540 U. S. 712 (2004), – АҚШ Жоғарғы Сотының Вашингтон штатының мемлекеттік қаржыландырылатын стипендия бағдарламасының конституциялық екенін растаған шешімі. Бұл бағдарлама "ғибадаттану теологиясы" мамандығын таңдаған студенттерді қатыстырмады. Аталған іс "Дін бостандығы туралы ереже" және "Дін мен мемлекеттің айрылуы туралы ереже" арасындағы мәселені қарастырды. Сот төрағасы Уильям Ренквист сот атынан пікір білдірді, ал судьялар Антонин Скалия мен Кларенс Томас қарсы дауыс берді.

Өмірбаян

Вашингтон штатының заң шығарушы органы 1999 жылы академиялық талаптарға, оқуға қабылдану шарттарына және табыс деңгейіне сай келетін студенттер үшін «Уәде» стипендиясын құрды. Штаттың жалпы қорынан қаржыландырылатын стипендия тікелей оқу орнына жіберіліп, студенттерге оқу шығындарын төлеу үшін бөлінетін еді. Студенттер «діни сенімді күшейтуге немесе діни құлшылыққа бағытталған» бағдарламаларға қатыспаса, кез келген аккредиттелген оқу орнына, соның ішінде жеке діни білім беру мекемелеріне оқуға түсе алатын. Джошуа Дейви «Уәде» стипендиясын алып, жекеменшік христиан колледжіне қабылданды. Ол теология мамандығына түскен жағдайда стипендиясын ала алмайтынын білген соң, Бірінші түзету және Он төртінші түзетудің теңдік принципін бұзды деген шағыммен аудандық сотқа арыз берді. Ол барлық талап бойынша жеңілді. Тоғызыншы апелляциялық округінің соты «Лукуми Бабалу Айе шіркеуіне қарсы Хьялеа қаласы» ісіне сүйене отырып, «мемлекет дінді ерекше жағымсыз қарауға іріктеді» деп, дін бостандығын қорғады. Вашингтон штатының Конституциясы мемлекеттік қаражатты дінге көмек ретінде пайдалануға тыйым салды: «Ешбір мемлекеттік қаржы немесе мүлік кез келген діни құлшылыққа, амалға немесе оқытуға жұмсалмауы тиіс». «Зельманға қарсы Симмонс Харрис» ісінде алушының тәуелсіз таңдауы вочерлерді Конституцияның дінге қатысты ережесінен сақтайтыны шешілді. Енді сот мемлекеттік конституциялардың діни білім беруге мемлекеттік көмек көрсетуді тыйым салуы дін бостандығын бұзу болып табылмай ма, деген мәселені қарастыру керек болды.

Көпшілік пікір

Көпшілікке арналған жазбасында Әділ Рехнквист, еркін дін ұстану құқығын мемлекеттік органдардың дін қызметкерлеріне қатысты реттеуін шектеу ретінде түсіндірді. Соттың пікірінше, "Дін туралы ережелердің арасында қозғалысқа орын бар: Құрылыс туралы ережеге рұқсат етілген, бірақ еркін дін ұстану құқығы талап етпейтін кейбір мемлекеттік әрекеттер бар". Сот бұл істі МакДэниел мен Пати ісінен ажыратып, дін қызметкерлерін даярлауға жасалған ерекшелік "дінге деген жаулықты білдірмейді" деп шешті. Сот, кәсіби діни білім беруге қаржыландырудан бас тартуда "өздігінен конституциялық күдік тудырмайды" деп тапты. Егер мұндай жағдай болса да, Вашингтонда "маңызды мемлекеттік мүдде" бар, ол "ғибадаттық білім беруге" қаржы жұмсауға тыйым салу. 7-2 дауыспен қабылданған шешімде заң қолдау тапты. Мемлекеттер діни білім алуға ниеттенген студенттерге мемлекеттік қаражат беруге құқылы, бірақ стипендияны бермеу еркін дін ұстану құқығын бұзуға жатпайды. Сот шешімі бойынша, бұл жағдайда мемлекет тек мұндай қаржылық көмек көрсетуден бас тартқан.

Кейінгі дамуы

Троица лютерандық шіркеуінде дін қызметкерлерін даярлаудан туындаған ерекшелік Бас судья Джон Робертске Локк пен Дейви істерін ажыратуға мүмкіндік берді. Сот, ойын алаңын жақсартуға мемлекеттік қаржы жұмсау, дін қызметкерлерін даярлау сияқты конституциялық мәселелерді тудырмайды деп атап өтті және МакДэниел – Пэти ісіне сәйкес келеді, себебі "Дейвиге стипендия оның кім екендігі үшін емес, ол не істеуді жоспарлағандығы үшін, яғни қаражатты діни қызметке дайындану үшін пайдалану ниеті үшін берілмеді".