Кіріспе

АҚШ-тағы саяси қозғалыс

"Жақсы жолдар қозғалысы" 1870-жылдардың соңы мен 1920-жылдар аралығында АҚШ-та өрбіді. Бұл – прогрессивті қозғалыстың ауылдық өлшемі болды. Қозғалыс фермерлер ұйымдары мен велосипедшілер ұйымдарының, мысалы, Америкалық дөңгелекшілер лигасының арасындағы коалиция ретінде басталды. Жолдарды жақсарту жақтастары жергілікті наразылықты ұлттық саяси қозғалысқа айналдырды. Мақсаты – ауылдық жолдарды жақсартуға мемлекеттік және федералдық қаржы жұмсау еді. 1910 жылға қарай, Ұлттық жақсы жолдар қауымдастығының координациясымен Америка автомобиль қауымдастығы сияқты автомобиль лоббилері науқанға қосылды. Қалалардың сыртындағы жолдар топырақ немесе қиыршық таспен төселген, қыста лайлы, ал жазда шаңды болатын. Саяхат баяу және қымбатқа түсетін. Алғашқы ұйымдастырушылар жол салу және күтіп ұстауға ұлттық және жергілікті үкіметтер қолдау көрсеткен Еуропаны мысалға келтірді. Қозғалыстың алғашқы жылдарындағы басты мақсаты – қалалар арасындағы ауылдық жерлерде жол салу саласында білім беру және ауылдық халыққа теміржол, трамвайлар және асфальтталған көшелерден пайда көретін қала тұрғындарының әлеуметтік және экономикалық мүмкіндіктерін ұсынуға көмектесу болды. Жаңадан ойлап табылған велосипедтер дәстүрлі көлік құралдарына қарағанда жақсы жолдардан көбірек пайда көре алатын еді.

Тарих

"Жақсы жолдар қозғалысы" 1880 жылдың мамыр айында велосипедшілер, велосипед клубы мүшелері және өндірушілер Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында жиналып, велосипедтерді пайдалануды қолдау және заңнамалық кемсітуден олардың мүдделерін қорғау мақсатында Америка Дөңгелекшілер лигасының құрылуымен ресми түрде іске қосылды. Лига жылдам түрде ұлттық деңгейге жетті және 1892 жылы "Good Roads" журналын шығара бастады. Үш жылдың ішінде таралымы бір миллионға жетті. Қозғалыстың алғашқы жақтастары журналистердің, шаруалардың, саясаткерлердің және инженерлердің көмегін пайдаланды, елдің жол желісін жақсарту жобасында олармен бірлесіп жұмыс істеді, бірақ қозғалыс велосипедшілер қабылдағаннан кейін қарқынға енді. Ел бойынша құрылған топтар жол конвенцияларын және халыққа демонстрацияларын өткізді, жақсы жолдардың артықшылықтары туралы материалдар жариялады және жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейдегі заң шығарушыларға ықпал етуге тырысты. Үміткерлерге қолдау көрсету сайлаулардағы маңызды факторға айналды. Лига велосипедшілер үшін жолдарды жақсартуды ғана емес, сонымен қатар шаруалар мен ауылдық қауымдастықтарға осы идеяны ұсынып, "Жақсы жолдардың Евангелиесі" сияқты танымал памфлеттерді жариялады. Бұл мәселеде АҚШ Пошта департаменті маңызды рөл атқарды. Ауылдық жерлерге почтаның тегін жеткізілуі туралы шешім қабылданғаннан кейін, Пошта департаменті қай жергілікті жолдарға қолдануға болады, ал қайсысы қолдануға болмайды анықтауы тиіс болды. Ресми түрде пайдалануға жарамсыз жолдарда тұратын шаруалар енді оларды жаңартуға мүдделі болды. Нью-Джерси штаты жол салу жобаларына мемлекеттік қатысуды көздейтін заң қабылдаған алғашқы штат болды. 1893 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті қолданыстағы тас жол жүйелерін жүйелі түрде бағалауды бастады. Сол жылы Чарльз Дюрея алғашқы американдық бензинмен жұмыс істейтін көлігін жасады және ауылдық жерлерге почтаның тегін жеткізілуі басталды. 1894 жылдың маусым айына қарай "Көптеген теміржол компаниялары жол салу материалдарын тасымалдауда жеңілдіктер жасады, олар бағаның жартысынан бастап тегін тасымалдауға дейін жетеді".

20 ғасыр

ХХ ғасырдың басында велосипедке деген қызығушылық автомобильдерге деген қызығушылықтың артуына байланысты төмендеді. Содан кейін, жол лоббисінде басқа топтар көшбасшылыққа ие болды. Автомобиль дамып, қарқын алған сайын, 1913 жылы автокөлік бөлшектері мен автожарыстар магнаты Карл Г. Фишер басшылығымен, ал 1915 жылы Канададан Флорида штатының Майами қаласына дейін созылатын солтүстік-оңтүстік Дикси тас жолы сияқты мемлекеттік жобалар әзірленді. Бұл қозғалыс 1916 жылдың 11 шілдесінде президент Вудро Вильсонның 1916 жылғы Федералдық жол жәрдемдесу заңына қол қоюымен ұлттық деңгейде танымал болды. Сол жылы Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы «Буффало Стим Роллер» компаниясы мен Огайо штатының Спрингфилд қаласындағы «Келли Спрингфилд» компаниясы бірігіп, «Буффало Спрингфилд» компаниясын құрды, ол американдық тығыздау өнеркәсібінің жетекшісіне айналды. «Буффало Спрингфилд» Америкаға 1920 жылдарға дейін жалғасқан ұлттық тас жолдар салу науқанын бастауға мүмкіндік берді. Хорацио Эрл «Жақсы жолдардың әкесі» ретінде танылады. Эрлдің 1929 жылғы автобиографиясынан цитата: «Мен қазір жиі естимін, автомобиль жақсы жолдарға бастапты; автомобиль жақсы жолдардың анасы. Бірақ шындығында, велосипед осы елдегі жақсы жолдар қозғалысының әкесі». «Лига мемлекеттік тас жолдардың бойында велосипед жолдарын салу құқығы үшін күресті». «Лига атпен жүретін көліктермен тең құқықтар үшін күресті. Осы шайқастардың барлығы жеңіліп, велосипедшілерге тас жолдар мен көшелерді пайдаланушылардың барлығына бірдей құқықтар берілді».

Ғылыми зерттеулер

Финкельштейн, Александр. "Колорадоның құрметті сотталғандары: Жолдар, реформа және прогрессивті дәуірдегі аймақ". "Gilded Age and Progressive Era" журналы 20.1 (2021): 24–43. Фуллер, Уэйн И. "Жақсы жолдар және ауылдық жерлердегі поштаның тегін жеткізілуі". Миссисипи алқабының тарихи шолуы 42.1 (1955): 67–83. Хугилл, Питер Дж. "Америка Құрама Штаттарындағы жақсы жолдар мен автомобильдер 1880–1929". Географиялық шолу (1982): 327–349 онлайн. Инграм, Тэмми. Дикси шоссесі: Жол құрылысы және қазіргі Оңтүстіктің қалыптасуы, 1900–1930 (2013). Ол Чикаго мен Флориданы байланыстырып, Оңтүстікті жаңғыртуға көмектесті. Ли, Джейсон. "Жақсы жолдар қозғалысының экономикалық талдауы" (Калифорния университеті, Дэвис; Көлік зерттеулері институты, 2012) онлайн. Лихтенштейн, Алекс. "Жақсы жолдар және прогрессивті Оңтүстіктегі түрме жұмыстары: "негр сотталғандары – құлдар"." Оңтүстік тарихы журналы (1993). 59#1: 85–110 онлайн. Лонгхерст, Джеймс. Велосипед шайқастары: Америкалық жолды бөлісу тарихы (Вашингтон университетінің баспасөзі, 2015). Оллифф, Мартин Т. Паттықтан шығу: Алабамадағы жақсы жолдар қозғалысы және тас жолдар басқармасы, 1898–1928 (Алабама университетінің баспасөзі, 2017) онлайн шолу.