Кіріспе
Хамирпур – қала, муниципалитет және Үндістанның Химачал-Прадеш штатындағы Хамирпур ауданының орталығы. Оны Шивалик таулары қамтып жатыр. Хамирпур теңіз деңгейінен орташа еңіздігі 790 метр болатын Төменгі Батыс Орталық Сыртқы Гималай тауларында орналасқан. Қаланың алыс солтүстігінен биік Дауладар таулары көрінеді. Бұл сонымен қатар 3-ші ұлттық тас жолдың маңызды түйіскезені, ал 103-ші ұлттық тас жол осы жерден басталады. Хамирпур жоғары сауаттылық деңгейімен, білім беру мекемелерімен және дәстүрлі Хамир Утсав фестивалімен әйгілі. Хамирпур қаласы Жанияриден Бхотаға дейін 3 және 103-ші тас жолдар бойында жайылған және ауданның маңызды сауда орталығы болып табылады. Ол HRTC Volvo және қалыпты автобустары арқылы ұлттық астанамен үздіксіз байланыста. Ең жақын әуежай – Кангра әуежайы және Мохали халықаралық әуежайы, ал ең жақын теміржол станциясы Уна қаласында, 79 км қашықтықта орналасқан. Хамирпур қаласын қарағайлы орман қоршап тұр, және қалалық инфрақұрылымы жақсы дамыған, сапалы білім беру мекемелері, NIT, мемлекеттік университеттер мен дағдыларды үйрену орталықтары бар.
Hamirpur is a town, municipal council and the headquarters of Hamirpur district in the Indian state of Himachal Pradesh. It is covered by Shivalik Ranges. Hamirpur is located in the Lower West Central Outer Himalayas at an average elevation of 790 M above sea level. Far northern High Altitude Dhauladhar Ranges overlook the city. It is also a major junction on National Highway 3 while National Highway 103 starts at Here. Hamirpur is famous for its high literacy rate, educational institutions and traditional festival of Hamir Utsav. Hamirpur City is spread from Jhaniari to Bhota along NH 3 and NH 103 and is a prominent commercial centre for the district. It is Connected to the National Capital with regular HRTC Volvo and ordinary buses. The nearest airport is Kangra Airport and Mohali International Airport while the nearest railway is in Una at 79 km. Hamirpur City is surrounded by Pine tree forests and has a good city infrastructure ranging from quality educational institutions, NIT, State Universities and Skill Learning centres.
География
Хамирпурдың нақты географиялық координаттары – , ал орташа биіктігі 799 м құрайды. Хамирпурдың ең биік нүктесі – 1250 м биіктіктегі Ава Деви шыңы. Хамирпурда сәуірдің соңынан маусымға дейін қысқа, жылы жаз мезгілі болады, осы кезде температура 40°C-қа дейін көтеріледі. Ал қазанның ортасынан сәуірге дейін суық қыс кезеңі басталды, температура 7°C-қа дейін төмендейді. Монсон маусымы маусымның соңында басталып, қыркүйек айының басына дейін жалғасады, бұл кезде жауын-шашын мөлшері жеткілікті. 2012 жылдың қаңтар айында және 2019 жылдың ақпан айында ауданның кейбір бөліктерінде қар жауды. Бұл аймақ Төменгі Батыс Гималай және Оңтүстік Шивалик тауларының бейінді жартастармен өрнектелген төбелерінде орналасқан. Онда қарағайлы орман көптеп кездеседі.
Саясат және басшылар
Химачал-Прадештің бұл аймағы штат саясатындағы саяси белсенді аймақ ретінде де танымал. Бұл өңірде БЖП-ның ықпалы зор болды. 1967 жылы Канширам Такур осы округтен алғашқы конгреске қарсы депутат болып сайланды. Конгрес өкілі Рамеш Верма 1972 жылдан 1977 жылға дейін депутат болды. Кейін 1977 жылы заңгер мамандығы бойынша Тхакур Джагдев Чанд (Канширам Такурдың сіңілі баласы) Рамеш Верманы жеңіп, Хамирпур Видхан Сабхасының депутаты болды. Тхакур Джагдев Чанд – Химачал-Прадеш штатының көрнекті саяси қайраткері, ол 1993 жылғы 6 желтоқсанда, бес мәрте қатарынан жеңіске жеткеннен кейін қайтыс болды. Тхакур Шанта Кумардың кабинетіндегі жеңіске жеткен жалғыз министр болды, ал Шанта Кумардың өзі және оның кабинетінің қалған бөлігі 1993 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады. БЖП тек 7 орын жеңіп алды. 1994 жылы Нариндер Тхакур (Джагдев Чандтың ұлы) әкесінің қайтысынан кейін БЖП таңдағаннан кейін қосымша сайлауда сәтті қатыса алмады. 1998 жылға дейін Конгрес өкілі Анита Верма депутат болды. 1998 жылы БЖП Тхакурдың үлкен қызы Урмил Тхакурға билет берді, ол сайлауда жеңіске жетіп, 2003 жылға дейін қызмет етті. Отбасылық дау Урмил Тхакурдың жеңіліске ұшырауына себеп болды, өйткені Нариндер Тхакур тәуелсіз кандидат ретінде сайлауға қатысып, 10000-нан астам дауыс жинады (жалпы дауыс саны шамамен 50000 болған кезде үлкен көрсеткіш). Конгрес өкілі Анита Верма екінші рет Хамирпурдан депутат болып сайланды және 2007 жылдың желтоқсан айына дейін қызмет етті. Урмил Тхакур (депутат 1998-2003 және 2007-2012 жж.) БЖП тікелей сайлауда жеңіске жетіп, 2007 жылғы желтоқсан сайлауында ендігі күйеуі Нариндер Тхакурдың толық қолдауымен 6901 дауыс айырмасымен жеңіп шықты. Халық арасында зор құрметке ие болған көшбасшыға құрмет ретінде штат үкіметі Сужанпурда Тхакур Джагдев Чандтың есімімен аталатын мемлекеттік колледжді және Хамирпурда қалалық залы ашты. Арс-тың аға мүшесі Тхакур Рам Сингх Нериде де Тхакур Джагдевтің есімімен аталатын тарих зерттеу институтын ашты. Тхакурдың қайтысынан бері екі онжылдық өтті, бірақ оның мұрасы мен есімі әлі де көп дауысқа ие. Нариндер Тхакур биліктегі премьер-министр Проф. Прем Кумар Дхумалды сынады. Анураг Тхакур 2008 жылдың тамыз айында Хамирпур парламенттік округінен қосымша сайлауда 1,75 есе көп дауыспен жеңіске жетті. 2009 жылғы мамыр сайлауында ол Конгреске кеткен Ш. Нариндер Тхакурға қарсы 73000 дауыспен жеңіске жетті. 2012 жылғы сайлауда шекаралық аудандарды қайта бөлуден кейін Сужанпур деген жаңа сайлау округі құрылды, онда Урмил Тхакур (БЖП) және Анита Верма (Конгресс) тәуелсіз кандидатқа қарсы сәтті сайлауға қатыса алмады. Прем Кумар Дхумал Хамирпурдан сайлауға түсіп, Конгрес өкілі Нариндер Тхакурды 9300 дауыспен жеңді. Нарендер Тхакур қайтадан БЖП-ға қосылғаннан кейін 2014 жылғы мамыр айында Сужанпурдың қосымша сайлауында жеңіске жетті. Нарендер Тхакур Конгрес өкілі Ражендер Сингх Рананың әйелі Анита Рананы 538 дауыспен жеңді. 2017 жылғы сайлауда Нариндер Тхакур БЖП тікелей сайлауында Хамирпурдан қатысып, Конгрес өкілі Кулдип Сингх Патанияны 5394 дауыспен жеңді. БЖП-ның премьер-министрлікке үміткері Прем Кумар Дхумал Сужанпур округінде INC өкілі Ражиндер Сингх Ранадан жеңілді. 2022 жылғы сайлауда тәуелсіз кандидат А. Шарма Хамирпур сайлау округінен жеңіске жеткен алғашқы тәуелсіз кандидат болып тарихқа енді, ол Үнді ұлттық конгресінің өкілі Доктор Пушпиндер Вермадан (Рамеш Верманың ұлы) 12899 дауыспен жеңіске жетті, ал Нариндер Тхакур үшінші орында қалды.
Оқиғалар
Хамирпурдың Хамир Үтсавы көбінесе қыстың басында өтетін 3 күндік маңызды шара. Сужанпурдың Холи Махотсавы – Холи мерекесінде өткізілетін 3 күндік әсем іс-шара. Самтана Душехрасы – Душехра мерекесінің алдындағы бір күндік шара.
Ғибадатханалар
Шри-Сидх Баба Балак Натх ғибадатханасы, Деодсидх, ауданның Барсар аймағындағы ең ірі қасиетті орын. Ол Сивалик төбелеріндегі Деотсидх қыратында орналасқан. Ол Хамирпурдан 44 километр, Чандигархтан 145 километр, Нангал бөгеті теміржол стансасынан 93 километр, Унадан 64 километр, Барсардан 16 километр және Шах Талайдан шамамен 5 километр қашықтықта жатыр. Гасотада Пандавалар салған ежелгі Гасотешвар Махадев ғибадатханасы орналасқан, ол аудан орталығынан 7 километр қашықтықта.
Білім
Хамирпур Химачал-Прадеш штатында ең жоғары сауаттылық деңгейіне ие. Хамирпурда халықтың 88,15 пайызы білімді.